Politica 89.8
Συντάξεις χηρείας: Τέλος στις περικοπές μετά την τριετία – Ποιοι κερδίζουν αυξήσεις, ποιοι μένουν χωρίς αναδρομικά
Μια σημαντική αλλαγή για χιλιάδες συνταξιούχους φέρνει η τροπολογία που κατέθεσε το υπουργείο Εργασίας στη Βουλή, βάζοντας τέλος στις περικοπές των συντάξεων χηρείας μετά την πάροδο της τριετίας.
Η νέα ρύθμιση καταργεί μία από τις πιο αμφιλεγόμενες διατάξεις του νόμου 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου), επαναφέρει τις συντάξεις στα αρχικά ποσοστά, προστατεύει δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους από μελλοντικές μειώσεις και διαγράφει οφειλές που είχαν δημιουργηθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Ωστόσο, η τροπολογία αφήνει ανοιχτό ένα σημαντικό ζήτημα. Παρότι οι περικοπές καταργούνται από εδώ και στο εξής, δεν προβλέπεται επιστροφή των χρημάτων που έχασαν όσοι είχαν ήδη υποστεί μειώσεις τα προηγούμενα χρόνια. Η διάταξη ορίζει ότι οι αλλαγές ισχύουν από την έναρξη εφαρμογής του νέου νόμου, χωρίς να υπάρχει πρόβλεψη για την καταβολή αναδρομικών. Για τον λόγο αυτό, δεν αποκλείεται αρκετοί συνταξιούχοι να κινηθούν δικαστικά, διεκδικώντας τα ποσά που παρακρατήθηκαν.
Η τροπολογία εντάχθηκε στο νομοσχέδιο «Προσωπικός Βοηθός, Πρώιμη Παρέμβαση και λοιπές ενεργητικές πολιτικές για άτομα με αναπηρία, ρυθμίσεις στεγαστικής πολιτικής και άλλες διατάξεις» και αφορά όλους τους δικαιούχους συντάξεων λόγω θανάτου του e-ΕΦΚΑ.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, στόχος της κυβέρνησης είναι να αποκατασταθούν οι στρεβλώσεις που δημιούργησε ο νόμος 4387/2016, να ενισχυθεί η κοινωνική προστασία και να αναγνωριστεί η αυτοτέλεια των ασφαλιστικών δικαιωμάτων που προέρχονται από διαφορετικές αιτίες.
Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως χαρακτήρισε τη ρύθμιση ως «αποκατάσταση μιας μεγάλης κοινωνικής αδικίας δέκα ετών». Όπως δήλωσε, «καταργούμε μία μεγάλη κοινωνική αδικία δέκα ετών, η οποία ταλαιπώρησε χιλιάδες οικογένειες. Εισάγουμε ένα νέο, δίκαιο και κοινωνικά ευαίσθητο πλαίσιο, αποκαθιστώντας τις στρεβλώσεις που δημιούργησε ο νόμος Τσίπρα – Κατρούγκαλου. Χιλιάδες δικαιούχοι σύνταξης χηρείας απαλλάσσονται από ένα καθεστώς αβεβαιότητας και ομηρίας».
Παράλληλα, η υπουργός υποστήριξε ότι η παρέμβαση κατέστη δυνατή χάρη στην αύξηση της απασχόλησης και στα πρόσθετα έσοδα που προέκυψαν από την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, τα οποία δημιούργησαν τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική σταθερότητα.
Οι τέσσερις μεγάλες αλλαγές
Επιστρέφει η σύνταξη στο 70%
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την κατάργηση της περικοπής που προέβλεπε ο νόμος 4387/2016 μετά την πάροδο της πρώτης τριετίας. Μέχρι σήμερα, όταν ο δικαιούχος εργαζόταν ή λάμβανε άλλη κύρια σύνταξη, η σύνταξη χηρείας μπορούσε να μειωθεί από το 70% στο 35%.
Με τη νέα διάταξη η περικοπή καταργείται οριστικά και η σύνταξη θα εξακολουθεί να καταβάλλεται με το αρχικό ποσοστό. Όσοι είχαν ήδη υποστεί τη μείωση θα δουν τη σύνταξή τους να επανέρχεται στο 70%, δηλαδή ουσιαστικά να διπλασιάζεται σε σχέση με το ποσό που λάμβαναν μετά την περικοπή.
Καμία απαίτηση για επιστροφή χρημάτων
Περισσότεροι από 75.000 συνταξιούχοι χηρείας, στους οποίους οι περικοπές δεν είχαν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα, απαλλάσσονται οριστικά από τον κίνδυνο να τους ζητηθούν αναδρομικά ποσά. Με τη νέα ρύθμιση οι μειώσεις δεν θα εφαρμοστούν ποτέ, ενώ το Δημόσιο παραιτείται από κάθε αξίωση αναζήτησης χρημάτων που θα μπορούσαν να καταλογιστούν στους δικαιούχους.
Δύο εθνικές συντάξεις
Αλλαγές προβλέπονται και για όσους λαμβάνουν ταυτόχρονα κύρια σύνταξη από δικό τους ασφαλιστικό δικαίωμα και σύνταξη λόγω θανάτου. Η τροπολογία κατοχυρώνει ότι στις περιπτώσεις αυτές θα συνεχίσουν να καταβάλλονται δύο εθνικές συντάξεις, μία για κάθε αυτοτελές ασφαλιστικό δικαίωμα.
Η διάταξη αφορά περίπου 122.000 συνταξιούχους, οι οποίοι προστατεύονται από την περικοπή της δεύτερης εθνικής σύνταξης που προέβλεπε ο νόμος 4387/2016. Επιπλέον, ούτε στις περιπτώσεις αυτές θα αναζητηθούν αναδρομικά ποσά.
Διπλάσια ενίσχυση για τα ορφανά παιδιά
Ειδική μέριμνα λαμβάνεται και για τα παιδιά που έχουν χάσει και τους δύο γονείς τους. Με τη νέα ρύθμιση θα λαμβάνουν το προβλεπόμενο ποσοστό της εθνικής σύνταξης για κάθε γονέα ξεχωριστά. Έτσι, στις περισσότερες περιπτώσεις το ποσό της εθνικής σύνταξης που καταβάλλεται στα αμφοτεροπλεύρως ορφανά τέκνα ουσιαστικά διπλασιάζεται, ενισχύοντας σημαντικά την οικονομική τους προστασία.
Διαγράφονται οι οφειλές
Η τροπολογία προβλέπει ακόμη ότι διαγράφονται και δεν αναζητούνται οφειλές από ποσά κύριων συντάξεων που είχαν καταβληθεί αχρεωστήτως μέχρι την έναρξη ισχύος της νέας διάταξης. Η ρύθμιση αφορά περιπτώσεις που συνδέονται με την εφαρμογή του νόμου 4387/2016, αλλά και με ζητήματα παράλληλης ή διπλής ασφάλισης.
Εξαίρεση προβλέπεται μόνο στις περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται ότι υπήρξε εκ προθέσεως παραπλάνηση της συνταξιοδοτικής διοίκησης με αξιόποινες πράξεις.
Το «αγκάθι» των αναδρομικών
Παρά τις σημαντικές αλλαγές, η κυβέρνηση δεν προχωρά στην επιστροφή των ποσών που παρακρατήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια από τους συνταξιούχους στους οποίους εφαρμόστηκαν οι περικοπές.
Η τροπολογία αναφέρει μόνο ότι οι μειώσεις παύουν να εφαρμόζονται από την έναρξη ισχύος της νέας διάταξης, χωρίς να προβλέπει αναδρομική αποζημίωση. Έτσι, όσοι έχασαν μέρος της σύνταξής τους τα προηγούμενα χρόνια δεν θα δουν αυτόματα επιστροφή των χρημάτων, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει αρκετούς στη Δικαιοσύνη για τη διεκδίκησή τους.
