Politica 89.8
Τρόφιμα: Σε λάθος πορεία η παγκόσμια διατροφική αλυσίδα – Η πρόκληση του 2030
Στα χαρτιά κινδυνεύουν να μείνουν οι στόχοι για τα παγκόσμια συστήματα τροφίμων, καθώς το 2030 πλησιάζει – έτος ορόσημο για την διατροφική αλυσίδα – και ο τρόπος παραγωγής αγροτικών προϊόντων, διακίνησης και κατανάλωσης, παραμένει σχεδόν ο ίδιος. Ακριβότερα τρόφιμα για τον καταναλωτή, μεγαλύτερες πιέσεις για τον αγρότη και αυξανόμενο περιβαλλοντικό κόστος, η πραγματικότητα.
Ανησυχητικά είναι τα συμπεράσματα της νέας διεθνούς αξιολόγησης της Πρωτοβουλίας Αντίστροφης Μέτρησης Συστημάτων Τροφίμων (Food Systems Countdown Initiative – FSCI), καθώς η συντριπτική πλειονότητα των χωρών δεν βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης των διεθνώς συμφωνημένων στόχων για τα συστήματα τροφίμων. Από την κλιματική επιβάρυνση και την επισιτιστική ασφάλεια έως την υγεία, το εισόδημα των αγροτών και τη διακυβέρνηση, η πρόοδος παραμένει ανεπαρκής.
Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τα συστήματα τροφίμων παρουσιάζουν ένα από τα μεγαλύτερα κενά σε σχέση με τον στόχο.
Η νέα αξιολόγηση και παρουσιάζει ο FAO αποτυπώνει την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα, κρούοντας καμπανάκι ότι στους περισσότερους βασικούς δείκτες, οι χώρες δεν προχωρούν με την ταχύτητα που απαιτείται, ενώ σε ορισμένους η κατάσταση επιδεινώνεται, υπενθυμίζοντας ότι η μετάβαση σε πιο βιώσιμα και ανθεκτικά συστήματα τροφίμων, δεν μπορεί να γίνει χωρίς τους αγρότες στο επίκεντρο.
Ταυτόχρονα, ενώ οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευθεί για έναν βαθύ μετασχηματισμό των συστημάτων τροφίμων έως το 2030, όμως η νέα διεθνής αξιολόγηση δείχνει ότι η πραγματικότητα κινείται πολύ πιο αργά.
Η μελέτη για τα τρόφιμα
Η αξιολόγηση, που δημοσιεύθηκε στο Nature Food, αποτελεί μία από τις πιο ολοκληρωμένες προσπάθειες μέχρι σήμερα να μετρηθεί όχι μόνο η κατεύθυνση στην οποία κινούνται τα συστήματα τροφίμων, αλλά και η πραγματική απόσταση που χωρίζει τις χώρες από τους διεθνείς στόχους. Η ανάλυση καλύπτει 197 χώρες και 44 δείκτες, οι οποίοι αφορούν πέντε βασικούς τομείς: διατροφή, διατροφική κατάσταση και υγεία, περιβάλλον και φυσικούς πόρους, παραγωγή, εισόδημα και ανισότητες, διακυβέρνηση και ανθεκτικότητα.
Για πρώτη φορά, η μελέτη υπερβαίνει την παρακολούθηση των τάσεων για να αξιολογήσει την πρόοδο και να μετρήσει πώς αποδίδουν στην πραγματικότητα τα συστήματα τροφίμων και πόσα περισσότερα χρειάζονται βελτίωση για την επίτευξη των παγκοσμίως καθορισμένων στόχων», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Οι δείκτες
Από τους 30 βασικούς δείκτες που εξετάστηκαν σε επίπεδο επίτευξης στόχων, μόλις ένας –οι συνδρομές κινητής τηλεφωνίας, ως έμμεσος δείκτης συνδεσιμότητας και ανθεκτικότητας– έχει ήδη επιτευχθεί από την πλειονότητα των χωρών.
Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τα συστήματα τροφίμων παρουσιάζουν ένα από τα μεγαλύτερα κενά σε σχέση με τον στόχο, με τον παγκόσμιο μέσο όρο να απέχει περίπου 75% από το απαιτούμενο επίπεδο.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική όταν η ανάλυση περνά στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα της παραγωγής τροφίμων. Με τον σημερινό ρυθμό αλλαγής, καμία χώρα στον κόσμο δεν προβλέπεται να πετύχει τον συγκεκριμένο στόχο μέχρι το 2030.
Αδύναμος κρίκος η επισιτιστική ασφάλεια
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πορεία της επισιτιστικής ασφάλειας, καθώς οι περισσότερες περιοχές του κόσμου θα χρειαστούν δραματικές ετήσιες αλλαγές για την επίτευξη των στόχων του 2030.
Στην Αφρική, για παράδειγμα, απαιτείται βελτίωση της τάξης του 15% έως 20% κάθε χρόνο σε 23 διαφορετικούς δείκτες προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι.
Στην Ασία, η επισιτιστική ανασφάλεια θα πρέπει να μειώνεται κατά περισσότερο από 63% κάθε χρόνο για να επιτευχθεί ο αντίστοιχος στόχος του 2030.
Ακόμη και οι χώρες υψηλού εισοδήματος απέχουν από τους στόχους. Στην Ευρώπη, σύμφωνα με την ανάλυση, 19 δείκτες παραμένουν μη επιτεύξιμοι έως το 2030 με βάση την υφιστάμενη πορεία.
Η λάθος κατεύθυνση
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι ορισμένοι δείκτες όχι μόνο δεν βελτιώνονται με τον απαιτούμενο ρυθμό, αλλά κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, η λογοδοσία των κυβερνήσεων, οι πωλήσεις υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, η άντληση νερού για αγροτική χρήση, η χρήση φυτοφαρμάκων και οι εκπομπές που συνδέονται με τα συστήματα τροφίμων.
Και σημάδια… ελπίδας για τα τρόφιμα
Παρά τη δυσμενή συνολική εικόνα για το 2030, η μελέτη δεν είναι εντελώς ζοφερή.
Σε 7 από τους 33 δείκτες, τουλάχιστον το ένα τρίτο των χωρών βρίσκεται ήδη σε τροχιά επίτευξης του στόχου του 2030. Παράλληλα, περίπου οι μισοί δείκτες κινούνται παγκοσμίως προς την επιθυμητή κατεύθυνση.
Η μελέτη προτείνει μάλιστα τη χρήση περιφερειακών και εισοδηματικών σημείων αναφοράς, ώστε οι χώρες να μπορούν να αξιολογούν την πρόοδό τους όχι μόνο απέναντι σε έναν ενιαίο παγκόσμιο στόχο, αλλά και απέναντι σε χώρες με παρόμοιες οικονομικές και γεωγραφικές συνθήκες.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της οικονομικής προσιτότητας της υγιεινής διατροφής στην Αφρική. Ενώ οι αφρικανικές χώρες απέχουν κατά μέσο όρο 58,7% από τον παγκόσμιο δείκτη αναφοράς, η απόσταση περιορίζεται στο 32,2% όταν συγκρίνεται η επίδοση με τον μέσο όρο του κορυφαίου 20% των αφρικανικών χωρών.
Τέλος, η μελέτη υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για επιταχυνόμενη δράση σε όλους τους δείκτες. Οι δράσεις προτεραιότητας θα πρέπει να επικεντρωθούν σε δείκτες όπου η πρόοδος είναι πιο εκτός πορείας, όπως η προσιτή τιμή των τροφίμων, η επισιτιστική ανασφάλεια, η αποτελεσματικότητα της κυβέρνησης και οι εκπομπές των συστημάτων τροφίμων. Η αλλαγή των εκπομπών των συστημάτων τροφίμων θα απαιτήσει ετήσιες μειώσεις που υπερβαίνουν το 60%, κάτι που αποτελεί πρόκληση ακόμη και για το 2050.
ot.gr
