Politica 89.8
Το Ηράκλειο Ευρωπαϊκή Πόλη Επιστημών για το 2028 – Μεγάλη ευρωπαϊκή διάκριση
Το Ηράκλειο συγκαταλέγεται στις τέσσερις ευρωπαϊκές πόλεις που επιλέχθηκαν για τον θεσμό «Science comes to town 2028: CurioCities». Στόχος είναι να έρθει η επιστήμη πιο κοντά στους πολίτες, στους μαθητές και στη νέα γενιά, μέσα από ένα ευρύ πρόγραμμα δράσεων που θα πραγματοποιηθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του 2028.
Μια σημαντική ευρωπαϊκή διάκριση για το Ηράκλειο και την Κρήτη σηματοδοτεί η έγκριση του ευρωπαϊκού έργου «Science comes to town 2028: CurioCities», το οποίο φιλοδοξεί να φέρει την επιστήμη έξω από τα εργαστήρια και να την εντάξει πιο ουσιαστικά στην καθημερινότητα των πολιτών.
Το Ηράκλειο επιλέχθηκε ως μία από τις τέσσερις Ευρωπαϊκές Πόλεις Επιστημών για το 2028, μαζί με το Durham του Ηνωμένου Βασιλείου, το Linz της Αυστρίας και την Braga της Πορτογαλίας. Η πρόταση που επιμελήθηκε και υπέβαλε το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) αξιολογήθηκε πρώτη σε μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική διαδικασία, στο πλαίσιο του προγράμματος Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Την πρωτοβουλία συντονίζει το Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ, ενώ η υλοποίησή της στηρίζεται στη συνεργασία σημαντικών ερευνητικών, αυτοδιοικητικών και καινοτόμων φορέων της Κρήτης.
Η επιστήμη βγαίνει από τα εργαστήρια και συναντά την κοινωνία
Κεντρικός στόχος του προγράμματος είναι να ενισχύσει την επιστημονική περιέργεια, να καλλιεργήσει την κριτική σκέψη και να συμβάλει στην αντιμετώπιση της ψευδοεπιστήμης και της παραπληροφόρησης.
Κατά τη διάρκεια του 2028, το Ηράκλειο αναμένεται να φιλοξενήσει ένα πολυδιάστατο πρόγραμμα εκδηλώσεων, εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και συμμετοχικών πρωτοβουλιών, που θα απευθύνονται σε πολίτες όλων των ηλικιών.
Η επιστήμη θα μεταφερθεί σε πλατείες, δρόμους, σχολεία και δημόσιους χώρους, δίνοντας τη δυνατότητα στους κατοίκους και στους επισκέπτες της πόλης να γνωρίσουν από κοντά το έργο των ερευνητών, να ενημερωθούν για τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις και να συμμετάσχουν ενεργά σε δράσεις ανακάλυψης και πειραματισμού.
Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει να καταστήσει τη γνώση πιο προσιτή και κατανοητή, αναδεικνύοντας τον ρόλο της επιστήμης στην αντιμετώπιση των σύγχρονων κοινωνικών προκλήσεων και στη βελτίωση της καθημερινής ζωής.
Περισσότεροι από 10 εκατομμύρια πολίτες στο επίκεντρο
Το ευρωπαϊκό έργο έχει ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους ως προς την απήχησή του. Σύμφωνα με την παρουσίαση της πρωτοβουλίας, οι δράσεις φιλοδοξούν να προσεγγίσουν περισσότερους από 10 εκατομμύρια πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη και να εμπλέξουν περισσότερους από 400.000 μαθητές.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συμπερίληψη και στην ισότιμη πρόσβαση στη γνώση. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπονται ειδικά σχεδιασμένες δράσεις για ευάλωτες και κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες, ώστε η επιστημονική ενημέρωση και η συμμετοχή στις σχετικές δραστηριότητες να μην αποτελούν προνόμιο λίγων.
Η εκπαιδευτική διάσταση αποτελεί βασικό πυλώνα του προγράμματος, με δράσεις για μαθητές και εκπαιδευτικούς, εργαστήρια καινοτομίας και πρωτοβουλίες που ενθαρρύνουν τους νέους να ανακαλύψουν τις δυνατότητες της έρευνας.
Φεστιβάλ, εργαστήρια και επιστήμη των πολιτών
Το πρόγραμμα «Science comes to town 2028: CurioCities» περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, που θα συνδέουν την επιστημονική γνώση με την εκπαίδευση, την τέχνη, τον πολιτισμό και την καθημερινότητα.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται:
- Διαδραστικές επιστημονικές εκδηλώσεις και φεστιβάλ.
- Εκπαιδευτικές δράσεις για μαθητές και εκπαιδευτικούς.
- Εργαστήρια καινοτομίας και δημιουργικής αναζήτησης.
- Δραστηριότητες επιστήμης των πολιτών (citizen science), που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή του κοινού σε επιστημονικές διαδικασίες.
- Πρωτοβουλίες που συνδέουν την επιστήμη με την τέχνη, τον πολιτισμό και την καθημερινή ζωή.
Μέσα από αυτές τις δράσεις, οι πολίτες θα έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε άμεση επαφή με την επιστημονική κοινότητα, να θέσουν ερωτήματα, να συμμετάσχουν σε πειράματα και να κατανοήσουν καλύτερα πώς η έρευνα επηρεάζει τον κόσμο γύρω τους.
Παράλληλα, μέρος των εκδηλώσεων θα επεκταθεί πέρα από τα όρια της πόλης του Ηρακλείου, καλύπτοντας περιοχές της Περιφέρειας Κρήτης. Στόχος είναι να συμμετάσχουν όσο το δυνατόν περισσότεροι πολίτες από διαφορετικές περιοχές του νησιού, διευρύνοντας την πρόσβαση στις επιστημονικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες.
Στο Ηράκλειο ο ευρωπαϊκός διαγωνισμός EU TalentOn 2028
Μία από τις σημαντικότερες εκδηλώσεις που προγραμματίζονται στο πλαίσιο του θεσμού είναι η φιλοξενία του ευρωπαϊκού διαγωνισμού EU TalentOn 2028.
Ο διαγωνισμός φέρνει κοντά νέους και ταλαντούχους ερευνητές από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίοι συνεργάζονται σε διεπιστημονικές ομάδες για να αναπτύξουν καινοτόμες λύσεις σε σημαντικές επιστημονικές και κοινωνικές προκλήσεις.
Η διοργάνωση αναμένεται να αποτελέσει μια σημαντική ευκαιρία για την ανάδειξη του ερευνητικού δυναμικού της Κρήτης, αλλά και για τη δημιουργία νέων δεσμών μεταξύ νέων επιστημόνων, ερευνητικών ιδρυμάτων και φορέων καινοτομίας από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Παράλληλα, η παρουσία νέων ερευνητών στην πόλη μπορεί να ενισχύσει την εξωστρέφεια του Ηρακλείου και να αναδείξει τις δυνατότητες που προσφέρει το τοπικό οικοσύστημα έρευνας και τεχνολογίας.
Η συνεργασία των φορέων της Κρήτης
Καθοριστική για την προετοιμασία και την υλοποίηση του προγράμματος είναι η συνεργασία του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, του Δήμου Ηρακλείου και της Περιφέρειας Κρήτης, μέσω του Παρατηρητηρίου Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας.
Στην τοπική υλοποίηση συμμετέχουν επίσης το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και ο οργανισμός Bizrupt.
Συνολικά, στο ευρωπαϊκό έργο συμμετέχουν 15 φορείς από την Ελλάδα και το εξωτερικό, γεγονός που αναδεικνύει τον συνεργατικό χαρακτήρα της πρωτοβουλίας και τη σημασία της διασύνδεσης της επιστημονικής έρευνας με την αυτοδιοίκηση, την εκπαίδευση και την κοινωνία.
Η επιλογή του Ηρακλείου αποτελεί, παράλληλα, αναγνώριση της ερευνητικής δραστηριότητας που αναπτύσσεται στην Κρήτη και της δυνατότητας των τοπικών φορέων να συνεργάζονται για την υλοποίηση ευρωπαϊκών δράσεων μεγάλης κλίμακας.
Σταύρος Αρναουτάκης: «Μια σπουδαία κατάκτηση για την Κρήτη»
Τη σημασία της διάκρισης υπογράμμισε ο περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, επισημαίνοντας ότι η ανάδειξη του Ηρακλείου σε Ευρωπαϊκή Πόλη Επιστημών για το 2028 αποτελεί σημαντική επιτυχία για το νησί και επιβεβαιώνει τη διεθνή ακτινοβολία του ερευνητικού δυναμικού του.
Όπως ανέφερε, η Περιφέρεια Κρήτης επενδύει στρατηγικά στη γνώση, στην έρευνα και στην καινοτομία, στηρίζοντας τη συνεργασία της επιστημονικής κοινότητας με την αυτοδιοίκηση και την κοινωνία.
Μέσα από τη λειτουργία του Παρατηρητηρίου Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας και τη συνεργασία με το ΙΤΕ, τα πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα και τους φορείς της αυτοδιοίκησης, επιδιώκεται η διάχυση των οφελών της επιστήμης σε ολόκληρη την Κρήτη.
Βασικός στόχος, σύμφωνα με τον περιφερειάρχη, είναι η γνώση να αποτελέσει κοινό αγαθό για όλους τους πολίτες, χωρίς αποκλεισμούς, ενθαρρύνοντας παράλληλα τη νέα γενιά να στραφεί προς την έρευνα και να συμβάλει στην οικοδόμηση ενός βιώσιμου μέλλοντος για τον τόπο.
Αλέξης Καλοκαιρινός: Στόχος η επιστήμη να γίνει μέρος της καθημερινότητας της πόλης
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Ηρακλείου, Αλέξης Καλοκαιρινός, χαρακτήρισε την επιλογή του Ηρακλείου ως Ευρωπαϊκής Πόλης Επιστημών σημαντική εξέλιξη για μια πόλη που διαθέτει ισχυρή ερευνητική και εκπαιδευτική κοινότητα.
Όπως σημείωσε, το ΙΤΕ, ο Δήμος Ηρακλείου και η Περιφέρεια Κρήτης ένωσαν τις δυνάμεις τους, πετυχαίνοντας την έγκριση του έργου, το οποίο συντονίζεται από το Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ στο πλαίσιο του Horizon Europe.
Ο δήμαρχος αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, το οποίο χαρακτήρισε ευρωπαϊκό ηγέτη στον τομέα της έρευνας, καθώς και στο ανθρώπινο δυναμικό και στην εκπαιδευτική κοινότητα που δραστηριοποιούνται στην πόλη.
Όπως υπογράμμισε, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η διοργάνωση ενός μεγάλου ευρωπαϊκού προγράμματος, αλλά κυρίως η αξιοποίηση της ευκαιρίας για να έρθει η επιστήμη πιο κοντά στην κοινωνία, να δημιουργηθούν νέοι δρόμοι συμμετοχής των πολιτών και ιδιαίτερα των νέων και να ενισχυθεί η διεθνής προβολή του Ηρακλείου.
Η διοργάνωση, σύμφωνα με τον δήμαρχο, μπορεί να συμβάλει στην προσέλκυση νέων επιστημόνων που μοιράζονται κοινές αξίες γύρω από τη γνώση, την έρευνα και την καινοτομία.
Βασίλης Χαρμανδάρης: Αναγνώριση του ερευνητικού οικοσυστήματος της Κρήτης
Τη σημασία της ευρωπαϊκής επιτυχίας για την ερευνητική κοινότητα ανέδειξε και ο πρόεδρος του ΙΤΕ, Βασίλης Χαρμανδάρης.
Όπως ανέφερε, το Ίδρυμα, σε συνδυασμό με το ερευνητικό οικοσύστημα της Κρήτης, έχει συμβάλει στην ανάδειξη του νησιού ως μιας από τις πλέον καινοτόμες περιφέρειες της Ελλάδας.
Η έγκριση του έργου και η σημαντική χρηματοδότηση που το συνοδεύει, όπως σημείωσε, αποτελούν ακόμη μία επιβεβαίωση της δυναμικής αυτής.
Παράλληλα, τόνισε ότι το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό του ΙΤΕ και η συνεργασία με τον Δήμο Ηρακλείου, την Περιφέρεια Κρήτης και τους υπόλοιπους τοπικούς φορείς δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την επιτυχή υλοποίηση ενός απαιτητικού προγράμματος.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη καλλιέργειας του επιστημονικού τρόπου σκέψης, ειδικά στις νεότερες γενιές, επισημαίνοντας τη συμβολή της έρευνας στην οικονομική και πολιτιστική πρόοδο της κοινωνίας, αλλά και σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής.
Μαρία Μακριδάκη: Καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης
Η επιστημονικά υπεύθυνη του έργου, Μαρία Μακριδάκη, χαρακτήρισε την επιλογή της πρότασης σημαντική ευρωπαϊκή επιτυχία, υπογραμμίζοντας ότι η πρωτοβουλία «Science comes to town», η οποία ξεκίνησε το 2026, εισάγει έναν νέο θεσμό ανάδειξης ευρωπαϊκών πόλεων που πρωτοπορούν στη σύνδεση της επιστήμης με την κοινωνία.
Όπως εξήγησε, η επιλογή των πόλεων πραγματοποιείται μέσα από ιδιαίτερα ανταγωνιστική διαδικασία, με υψηλές απαιτήσεις και αυστηρά κριτήρια.
Η έγκριση της πρότασης, σύμφωνα με την ίδια, αναγνωρίζει την επιστημονική αριστεία, τη διεθνή παρουσία και τη σημαντική συμβολή της ερευνητικής κοινότητας της Κρήτης στον ευρωπαϊκό χώρο της έρευνας.
Κεντρική επιδίωξη του προγράμματος είναι να αναδείξει το ερευνητικό έργο που παράγεται καθημερινά στα εργαστήρια, να φέρει τους πολίτες σε επαφή με τους επιστήμονες και να καλλιεργήσει την επιστημονική παιδεία και την κριτική σκέψη σε ανθρώπους κάθε ηλικίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ικανότητα των πολιτών να διακρίνουν την επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση από την παραπληροφόρηση, ένα ζήτημα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή.
Μια ευκαιρία για τη διεθνή προβολή του Ηρακλείου
Η ανάδειξη του Ηρακλείου ως Ευρωπαϊκής Πόλης Επιστημών για το 2028 δημιουργεί σημαντικές προοπτικές για την εξωστρέφεια της πόλης και την προβολή της Κρήτης ως τόπου έρευνας, τεχνολογίας και καινοτομίας.
Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη διοργάνωση εκδηλώσεων ή στην προσέλκυση επισκεπτών. Η ουσιαστική πρόκληση είναι η επιστημονική γνώση να αποκτήσει πιο ενεργό ρόλο στην κοινωνική και εκπαιδευτική ζωή, δίνοντας στους πολίτες τη δυνατότητα να συμμετέχουν, να ενημερώνονται και να αναπτύσσουν κριτική στάση απέναντι στις πληροφορίες που δέχονται καθημερινά.
Για τους μαθητές και τους νέους, το πρόγραμμα μπορεί να αποτελέσει αφορμή για να γνωρίσουν επαγγελματικές και ακαδημαϊκές διαδρομές στον χώρο της επιστήμης, να έρθουν σε επαφή με ερευνητές και να ανακαλύψουν τις δυνατότητες που προσφέρουν η τεχνολογία και η καινοτομία.
Για την τοπική κοινωνία, παράλληλα, η διοργάνωση φιλοδοξεί να ενισχύσει τη σύνδεση των ερευνητικών ιδρυμάτων με τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών και να αναδείξει τη συμβολή της επιστήμης στην αντιμετώπιση κοινωνικών, περιβαλλοντικών και οικονομικών προκλήσεων.
Με τη συμμετοχή του σε αυτή τη σημαντική ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, το Ηράκλειο καλείται να αξιοποιήσει το ερευνητικό του δυναμικό και να μετατρέψει το 2028 σε μια χρονιά ουσιαστικής σύνδεσης της επιστήμης με την κοινωνία, με ορίζοντα που ξεπερνά τα όρια της Κρήτης και της Ελλάδας.
