Politica 89.8
ΚΑΠ: «Σπέρνουν» επιδοτήσεις, «θερίζουν» ανισότητες – Πολλά για τους λίγους, λίγα για τους πολλούς
Η καρδιά της Ευρώπης χτυπά… αγροτικά. Η πρόσφατη υπογραφή της συμφωνίας Mercosur αποτέλεσε τη θρυαλλίδα που πυροδότησε μια γενικευμένη αντίδραση στον αγροκτηνοτροφικό κόσμο αμφισβητώντας το μοντέλο των Βρυξελλών για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα, σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές για την ιστορία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
Μεταξύ 2007 και 2022, η ΕΕ έχασε σχεδόν δύο εκατομμύρια μικρές εμπορικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
Οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα παράδοξο «διπλό μέτωπο»: από τη μία, τις αυστηρές περιβαλλοντικές απαιτήσεις του «Green Deal» που αυξάνουν το κόστος παραγωγής και, από την άλλη, την απειλή εισαγωγής φθηνών προϊόντων από τη Λατινική Αμερική, τα οποία δεν πληρούν τα ίδια πρότυπα ποιότητας και βιωσιμότητας.
Η αίσθηση του «αθέμιτου ανταγωνισμού» έχει μετατραπεί σε κραυγή αγωνίας. Η προσφυγή στο Δικαστήριο της ΕΕ που «πάγωσε» τη Mercosur αποτελεί μια μικρή νίκη για τους αγρότες, όμως το θεμελιώδες ερώτημα παραμένει: Ποιο είναι το μέλλον της αγροτικής παραγωγής;
Αλλιώς ξεκίνησε, αλλιώς εξελίσσεται
Παρά τις διαβεβαιώσεις της Κομισιόν ότι η γεωργία παραμένει στρατηγική προτεραιότητα, οι ευρωπαϊκές οργανώσεις των αγροτών και των αγροτικών συνεταιρισμών, κάνουν λόγο για «λογιστικά τεχνάσματα», έλλειψη εγγυήσεων, περαιτέρω αποδυνάμωση της ΚΑΠ ως κοινής πολιτικής, ενώ εκφράζουν φόβους για περαιτέρω μείωση του αγροτικού εισοδήματος.
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική αποτελεί έναν από τους πιο σύνθετους πυλώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ξεκίνησε πριν πολλές δεκαετίες με στόχο την εξασφάλιση τροφής για μια μεταπολεμική Ευρώπη και σήμερα έχει εξελιχθεί σε έναν μηχανισμό που προσπαθεί να ισορροπήσει την οικονομία, την προστασία του περιβάλλοντος και την κοινωνική συνοχή της υπαίθρου.
Περιλαμβάνει τις επιδοτήσεις που δίνονται στους αγρότες ανά στρέμμα ή ανά ζώο για τη στήριξη του εισοδήματός τους με σκοπό τη σταθεροποίηση των εισοδημάτων, τη στήριξη των αγροτικών κοινοτήτων και τη διασφάλιση της προμήθειας τροφίμων στην Ευρώπη.
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) αποτελεί τον «αιμοδότη» της ελληνικής υπαίθρου. Ένα εργαλείο επιβίωσης και εκσυγχρονισμού του πρωτογενούς τομέα, ο οποίος συνεισφέρει σημαντικά στο ΑΕΠ της χώρας.
Μπροστά στις προτεινόμενες αλλαγές της Κομισιόν για τον τρόπο κατανομής των αγροτικών επιδοτήσεων, εκφράζονται ανοιχτά έντονες επιφυλάξεις. Οι παραγωγοί, ιδίως οι μικρομεσαίοι, βλέπουν τα σχέδια αυτά με δισταγμό, υπογραμμίζοντας ότι σε περιόδους κρίσης είτε από ακραία καιρικά φαινόμενα είτε από αυξήσεις κόστους—λιπασμάτων, ενέργειας, μεταφορών—η προστασία και η στήριξη από την ΚΑΠ μπορεί να είναι σωτήριες.
Η αναδιάρθρωση του αγροτικού προϋπολογισμού της ΕΕ δυσκολεύει τις άμεσες συγκρίσεις με την περίοδο 2021-2027. Όμως, σύμφωνα με ανάλυση του Άλαν Μάθιους, ομότιμου καθηγητή αγροτικής πολιτικής στο Trinity College Δουβλίνου, δείχνει ότι το νέο σχέδιο ισοδυναμεί με μείωση 15%.
Πολλά σε λίγους
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω μια ανάλυση του ευρωπαϊκού τμήματος της Greenpeace έρχεται να αναδείξει μια άλλη διάσταση, του φλέγοντος ζητήματος. Σημειώνει πως η Κοινή Γεωργική Πολιτική έχει ωφελήσει δυσανάλογα τους μεγάλους αγρότες και γαιοκτήμονες, τροφοδοτώντας την ανάπτυξη ενός βιομηχανικού μοντέλου γεωργίας σε βάρος της φύσης, του κλίματος και των μικρών και μεσαίων παραγωγών τροφίμων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει επεξεργαστεί η Greenpeace το 1% των πλουσιότερων δικαιούχων λαμβάνουν έως και το 40% των χρημάτων που καταβάλλονται, σε ορισμένες χώρες.
Οι Κάτω Χώρες παρουσιάζουν την πιο ακραία συγκέντρωση μεταξύ των χωρών που αναλύθηκαν, με το 1% των δικαιούχων να λαμβάνει το 40% των επιδοτήσεων. Στην Ισπανία και την Ιταλία, το 1% των δικαιούχων με τα υψηλότερα εισοδήματα λαμβάνει περίπου το 30% των επιδοτήσεων. Στην Ελλάδα, ενώ τα μεσαίας προς μεγάλης κλίμακας αγροκτήματα αποτελούν μόνο το 12% των αγροκτημάτων στην Ελλάδα, λαμβάνουν το 34% των επιδοτήσεων άμεσων ενισχύσεων από την Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ
Συνολικά, το 80% των επιδοτήσεων της ΚΓΠ συγκεντρώνεται στα χέρια του 20% των δικαιούχων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Επειγόντως μεταρρυθμίσεις…
Η ΚΓΠ αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο του προϋπολογισμού της ΕΕ. Τα τελευταία χρόνια, η συγκέντρωση των επιδοτήσεων έχει τροφοδοτήσει μια ανησυχητική τάση εξαφάνισης των μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην Ευρώπη, με δύο εκατομμύρια μικρές εμπορικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις (44%) να μεγαλώνουν ή να χρεοκοπούν.
O Marco Contiero, διευθυντής γεωργικής πολιτικής της Greenpeace, λέει: «Λόγω της στρέβλωσης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, οι επιδοτήσεις πηγαίνουν στους πλούσιους και δεν φτάνουν επαρκείς ενισχύσεις σε όσους τις έχουν πραγματικά ανάγκη: τους αγρότες που βρίσκονται στο χείλος της χρεοκοπίας, τις μικρές αγροοικολογικές εκμεταλλεύσεις και όλους όσοι επιθυμούν να στραφούν σε πιο βιώσιμες πρακτικές. Δεν έχει καμία κοινωνική αξία η ενίσχυση των ανισοτήτων, η καταστροφή της φύσης και η υπονόμευση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της ίδιας της παραγωγής τροφίμων. Η επόμενη ΚΑΠ χρειάζεται επειγόντως μεταρρυθμίσεις που θα εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, αντί να γεμίζουν απλώς τις τσέπες των πλούσιων γαιοκτημόνων».
Πηγή: in.gr
