Πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος εκατομμυρίων Ευρωπαίων απορροφάται από τα έξοδα στέγασης, με την Ελλάδα να συγκεντρώνει το υψηλότερο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης, όπως αυτό ορίζεται από τη Eurostat. Η κρίση αυτή που αντιμετωπίζει η Ευρώπη οφείλεται στην άνοδο των τιμών των κατοικιών και την αύξηση του κόστους στέγασης, σύμφωνα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

«Πιθανόν το αυξανόμενο κόστος της ενέργειας να αποτελέσει τον κύριο παράγοντα αύξησης του κόστους στέγασης το επόμενο έτος»

Ειδικότερα, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 69% κατά μέσο όρο μεταξύ του 2015 και του δεύτερου τριμήνου του 2026, ενώ σε ορισμένα κράτη – μέλη οι τιμές έχουν υπερδιπλασιαστεί. Τα ενοίκια και το κόστος ενέργειας συνέχισαν επίσης να αυξάνονται μέσα σε αυτή τη δεκαετία.

«Οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν στην υπερβολική επιβάρυνση από το κόστος στέγασης είναι η αύξηση στα ενοίκια ή στις τιμές των ακινήτων, οι οποίες εκτινάσσονται σε πολλές πόλεις σε σχέση με τη μέτρια αύξηση των εισοδημάτων, ειδικά για τα χαμηλότερα επίπεδα της κατανομής», δήλωσε στο Euronews η δρ Χάνα Βίντμερ από το πανεπιστήμιο ETH στη Ζυρίχη.

Να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την Eurostat, το κόστος στέγασης είναι οι μηνιαίες δαπάνες που καταβάλλουν τα νοικοκυριά για το σπίτι τους. Περιλαμβάνει το ενοίκιο ή τους τόκους στεγαστικών δανείων, τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας όπως νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και θέρμανση, καθώς και τακτικές χρεώσεις όπως ασφάλιστρα, συντήρηση, επισκευές και φόροι. Το διαθέσιμο εισόδημα αναφέρεται στο συνολικό εισόδημα ενός νοικοκυριού μετά την αφαίρεση των φόρων και των κοινωνικών εισφορών. Περιλαμβάνει επίσης κοινωνικές παροχές όπως οι συντάξεις.

Κόστος στέγασης: Αρνητική πρωτιά για την Ελλάδα

Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης στην Ευρώπη, μεταξύ των χωρών για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα 27 κράτη – μέλη της ΕΕ, δύο χώρες της ΕΖΕΣ και πέντε υποψήφιες προς ένταξη χώρες.

Το 2025, πάνω από το ένα τέταρτο του πληθυσμού της Ελλάδας (26,4%) ζούσε σε νοικοκυριά που δαπανούσαν περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση. Το ποσοστό αυτό είναι πάνω από τρεις φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, που ανέρχεται στο 7,7%. Ακολουθεί η Δανία μεταξύ των χωρών της ΕΕ, με 14,7%. Η Γερμανία (11,2%) και η Σουηδία (10,8%) βρίσκονται επίσης αρκετά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Το ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης είναι επίσης πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ στην Εσθονία (8,8%), την Τσεχία (8,2%) και το Λουξεμβούργο (8,1%). Εκτός της ΕΕ, το ποσοστό είναι υψηλό στην Ελβετία (15,3%) και τη Νορβηγία (13,5%). Τρεις υποψήφιες χώρες βρίσκονται επίσης πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ: η Τουρκία (10%), το Μαυροβούνιο (8,7%) και η Σερβία (7,9%).

«Δεδομένων των πολύ διαφορετικών συνθηκών, ιδίως όσον αφορά την οικονομία και το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, οι εξηγήσεις για το επίπεδο της υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης στην Ελλάδα, την Ελβετία και τη Δανία δεν είναι οι ίδιες. Ούτε και οι συνέπειες είναι», δήλωσε η Ρίκε Σκοβγκαρντ Νίλσεν, ανώτερη ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Άαλμποργκ. Η ίδια πρόσθεσε ότι τα χρήματα που απομένουν στους πολίτες μετά την πληρωμή του ενοικίου διαφέρουν σημαντικά μεταξύ αυτών των τριών χωρών, όπως και το κόστος διαβίωσης. Ως αποτέλεσμα, διαφέρει και ο αντίκτυπος στα νοικοκυριά.

Η Κύπρος έχει το χαμηλότερο ποσοστό. Μόνο το 2,4% των πολιτών δαπανά περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για στέγαση. Χαμηλά ποσοστά παρουσιάζουν επίσης η Κροατία (3,2%), η Σλοβενία (3,5%) και η Σλοβακία (3,5%)

Η δρ Μαριέτα Χάφνερ από το TU Delft σημείωσε ότι όταν τα έξοδα στέγασης, όπως οι τιμές των κατοικιών, τα ενοίκια, οι τιμές της ενέργειας, τα επιτόκια και ο πληθωρισμός, αυξάνονται ταχύτερα από το εισόδημα, το μερίδιο των εξόδων στέγασης στο εισόδημα αυξάνεται. Τελικά, αυξάνεται και το ποσοστό όσων πληρώνουν περισσότερο από το 40% του εισοδήματός τους. «Είναι πιθανό το αυξανόμενο κόστος της ενέργειας να αποτελέσει τον κύριο παράγοντα που θα οδηγήσει σε αύξηση του κόστους στέγασης το επόμενο έτος», ανέφερε.

Διαφοροποιήσεις μεταξύ χωρών

Μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ, η Ισπανία (7,2%), η Γαλλία (6,4%) και η Ιταλία (5,0%) βρίσκονται όλες κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ η Γερμανία (11,2%) κατατάσσεται πέμπτη συνολικά. Αλλά γιατί το βάρος αυτό διαφέρει από χώρα σε χώρα;

«Πιθανώς η αλληλεπίδραση μεταξύ των δομών ιδιοκτησίας κατοικιών (με τους ενοικιαστές της ιδιωτικής αγοράς ενοικίασης να επιβαρύνονται συνήθως με το υψηλότερο κόστος στέγασης), των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας και της ευρύτερης οικονομικής κατάστασης να εξηγεί τα υψηλότερα ή χαμηλότερα ποσοστά υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης», ανέφερε η Βίντμερ.

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η σύγκριση μεταξύ χωρών είναι περίπλοκη. Η υπερβολική επιβάρυνση από το κόστος στέγασης μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ διαφορετικό στην Ελβετία από ό,τι στην Ελλάδα, ανάλογα με τις παροχές κοινωνικής πρόνοιας και την ποιότητα της στέγασης.

Οι απόλυτοι αριθμοί αποκαλύπτουν μια σαφέστερη εικόνα. Πάνω από 34 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ ζουν σε νοικοκυριά που δαπανούν περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση. Η Γερμανία έχει τον μεγαλύτερο αριθμό ατόμων που πλήττονται από την υπερβολική επιβάρυνση από το κόστος στέγασης, με 9,4 εκατομμύρια. Ακολουθεί η Τουρκία με 8,6 εκατομμύρια, και στη συνέχεια η Γαλλία (4,4 εκατομμύρια), η Ισπανία (3,5 εκατομμύρια) και η Ιταλία (2,9 εκατομμύρια).

Παρά τον σχετικά μικρό πληθυσμό της σε σύγκριση με αυτές τις χώρες, η Ελλάδα κατατάσσεται έκτη, με 2,7 εκατομμύρια ανθρώπους να ζουν σε νοικοκυριά που πλήττονται από την υπερβολική επιβάρυνση από το κόστος στέγασης. Φυσικά, όσοι έχουν χαμηλά εισοδήματα πλήττονται περισσότερο. Στην ΕΕ, το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 29,1% μεταξύ όσων διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας. Η ομάδα αυτή περιλαμβάνει όλους όσους έχουν ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα κάτω από το όριο κινδύνου φτώχειας, το οποίο έχει οριστεί στο 60% του εθνικού διάμεσου ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος.

Το 2025, το διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα της ΕΕ ήταν 22.939 ευρώ ετησίως, ή 1.912 ευρώ μηνιαίως. Σε επίπεδο ΕΕ, το 60% αυτού του ποσού ανερχόταν σε 1.147 ευρώ μηνιαίως. Η Ελλάδα βρίσκεται και πάλι στην κορυφή της λίστας. Το 2025, το 82,6% όσων διέτρεχαν κίνδυνο φτώχειας στην Ελλάδα ζούσαν σε νοικοκυριά που δαπανούσαν περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση. Αυτό σημαίνει ότι επηρεάζονταν περισσότεροι από τέσσερα στους πέντε.

Ακολουθούν η Δανία (59,8%) και η Ελβετία (56,1%), ενώ το ποσοστό αυτό υπερβαίνει επίσης το 40% στη Σουηδία (46,8%), τη Νορβηγία (43,8%) και την Τσεχία (43,4%). Η Γερμανία (35,0%) βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, που είναι 29,1%, ενώ η Ισπανία (28,3%), η Γαλλία (25,4%) και η Ιταλία (21,7%) βρίσκονται κάτω από αυτόν. Η Κύπρος έχει το χαμηλότερο ποσοστό, στο 7,6%, ακολουθούμενη από την Αλβανία (8,2%), την Κροατία (14,9%) και τη Σλοβακία (15,4%).