Εμμανουήλ Σταματάκης: Οι ψυχεδελικές ουσίες βοηθούν στη θεραπεία της κατάθλιψης και του μετατραυματικού στρες

Μια καινούργια μελέτη από τον Ηρακλειώτη Εμμανουήλ Σταματάκη, Καθηγητή Νευροεπιστημών στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, και τους συνεργάτες του, ρίχνει φως στο πώς ακριβώς τα ψυχεδελικά φάρμακα επηρεάζουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο.
Οι ψυχεδελικές ουσίες, όπως η ψιλοκυβίνη, το LSD, η DMT, η μεσκαλίνη και η αγιαχουάσκα, προσελκύουν ξανά το ενδιαφέρον των επιστημόνων επειδή φαίνεται ότι μπορούν να βοηθήσουν στη θεραπεία προβλημάτων όπως η κατάθλιψη και διαταραχή μετατραυματικού στρες.
Για να κατανοήσουν καλύτερα τι συμβαίνει στον εγκέφαλο, όταν κάποιος λαμβάνει αυτές τις ουσίες, ερευνητικές ομάδες από τρεις ηπείρους και πέντε χώρες συγκέντρωσαν και συνδύασαν δεδομένα από 11 μελέτες λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας, δημιουργώντας την πιο ολοκληρωμένη εικόνα που έχουμε δει μέχρι σήμερα.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα ψυχεδελικά φάρμακα ενισχύουν τη επικοινωνία ανάμεσα σε περιοχές του εγκεφάλου που συνήθως λειτουργούν πιο ανεξάρτητα.
Στην καθημερινή μας ζωή, τα «κέντρα σκέψης», που σχετίζονται με τη φαντασία, τη λήψη αποφάσεων, την αυτογνωσία και το να κάνουμε σχέδια για το μέλλον, τείνουν να δουλεύουν χωριστά από τα σωματοκινητικά συστήματα που επεξεργάζονται όσα βλέπουμε, ακούμε ή κάνουμε.
Με τα ψυχεδελικά φάρμακα, αυτά τα όρια χαλαρώνουν και η πληροφορία ρέει πιο ελεύθερα μεταξύ τους. Ταυτόχρονα, βαθύτερες και πιο «παλιές» περιοχές του εγκεφάλου, αλλάζουν τον τρόπο που συνδέονται με τα κυκλώματα των αισθήσεων και της κίνησης, συμβάλλοντας στη συνολική ψυχεδελική εμπειρία.
Αντί να «μπερδεύουν» ή να αποδιοργανώνουν τον εγκέφαλο, τα ψυχεδελικά φάρμακα φαίνεται ότι τον κάνουν προσωρινά πιο ευέλικτο, βοηθώντας τον να ξεφύγει από άκαμπτους τρόπους λειτουργίας.
Αυτό ίσως εξηγεί γιατί μπορεί να βοηθήσουν άτομα με κατάθλιψη, τα οποία συχνά νιώθουν κολλημένα σε επαναλαμβανόμενες, επίμονες σκέψεις.
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης ένα κοινό μοτίβο αλλαγών που εμφανίζεται σε όλες τις ουσίες, ένα είδος «νευρωνικού αποτυπώματος»,το οποίο μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων και ασφαλών θεραπειών στο μέλλον.
Αν και η συγκεκριμένη μελέτη εξετάζει μόνο τι συμβαίνει όσο το άτομο βρίσκεται υπό την άμεση επίδραση της ψυχεδελικής ουσίας, άλλες έρευνες δείχνουν ότι ορισμένες αλλαγές στον εγκέφαλο κρατούν μέρες ή και εβδομάδες.
Παράλληλα, ψυχολογικά οφέλη όπως βελτιωμένη διάθεση, και πιο ευέλικτοι τρόποι σκέψης μπορούν να διαρκέσουν περισσότερο. Συνολικά, τα ψυχεδελικά φάρμακα, φαίνεται να χαλαρώνουν προσωρινά τον τρόπο που «μιλούν» μεταξύ τους τα μεγάλα δίκτυα του εγκεφάλου, και αυτή η επιπλέον ευελιξία ίσως βρίσκεται στον πυρήνα της θεραπευτικής τους δράσης.