Politica 89.8
Η Επανάσταση του 1821 και το όραμα της Μεγάλης Ελλάδας – Ο ιστορικός Γιώργος Ορφανός εξηγεί τα καθοριστικά γεγονότα
Με τα όσα λέει ο ιστορικός, φιλόλογος και συγγραφέας Γιώργος Ορφανός, μιλώντας στην εκπομπή “Όμορφη Μέρα” με τον Νίκο Αγγελάκη, μας ξεναγεί σε δύο καθοριστικά κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας: Την Επανάσταση του 1821 και το όραμα της «Μεγάλης Ελλάδας» του Ελευθερίου Βενιζέλου. Με λόγο νηφάλιο αλλά και αποκαλυπτικό, φωτίζει τόσο τα μεγάλα γεγονότα όσο και το παρασκήνιο που τα συνόδευσε. Μια συζήτηση που γίνεται με αφορμή την αυριανή 205η επέτειο από την Ελληνική Επανάσταση και 90 χρόνια από τον θάνατο του Ελευθερίου Βενιζέλου.
«Το 1821 είναι κομβικό σημείο στην ελληνική ιστορία», σημειώνει ο ίδιος, εξηγώντας πως η Επανάσταση δεν ήταν απλώς μια πολεμική εξέγερση, αλλά «η αφετηρία των αγώνων για πολιτική ελευθερία και ανεξαρτησία». Υπογραμμίζει πως το ελληνικό έθνος υπήρχε από πολύ νωρίτερα – «από τα χρόνια του Βυζαντίου», όπως λέει – όμως το 1821 έβαλε τις βάσεις για να μετατραπεί το έθνος σε σύγχρονο κράτος. Με ιδιαίτερη έμφαση τονίζει τις πρώιμες πολιτικές δομές του Αγώνα: Τις εθνοσυνελεύσεις, τα συντάγματα, την κατοχύρωση της ελευθερίας του τύπου και της ανεξιθρησκίας, στοιχεία «πρωτοφανή για ένα έθνος σκλαβωμένο επί αιώνες».
Σε ένα από τα πιο ουσιαστικά σημεία, αναφέρεται και στον ρόλο της Κρήτης. «Η συμβολή της Κρήτης είναι παραγνωρισμένη», επισημαίνει, θυμίζοντας ότι «έχει χύσει πάρα πολύ αίμα» τόσο στα πεδία των μαχών όσο και ως θύμα αντιποίνων. Παράλληλα αναδεικνύει το πολιτικό παρασκήνιο που άφησε την Κρήτη εκτός των πρώτων συνόρων του νέου κράτους, εξαιτίας διεθνών πιέσεων.
Περνώντας στον 20ό αιώνα, ο κ. Ορφανός περιγράφει πώς η Ελλάδα διαμορφώθηκε σταδιακά μέχρι την οριστικοποίηση των συνόρων το 1947. Στο επίκεντρο, φυσικά, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, τον οποίο χαρακτηρίζει ως τον πολιτικό που μετέτρεψε «τη Μεγάλη Ιδέα σε Μεγάλη Ελλάδα». Μεταφέρει πως ο Βενιζέλος «έλυσε πρώτα τα εσωτερικά προβλήματα», αναβάθμισε τον στρατό και στη συνέχεια, με διπλωματικό μαραθώνιο, οδήγησε τη χώρα στους Βαλκανικούς πολέμους, στην επέκταση του εθνικού χώρου και τελικά στην απόβαση στη Σμύρνη. Ταυτόχρονα, σημειώνει ότι «από το 1921 οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι άρχισαν να εγκαταλείπουν την Ελλάδα», ανοίγοντας τον δρόμο για την αντίστροφη μέτρηση που οδήγησε στη Μικρασιατική Καταστροφή.
Κλείνοντας, ο κ. Ορφανός μας καλεί «να μην μελετάμε ποτέ τα ιστορικά γεγονότα μόνα τους, αλλά με τα μάτια της εποχής τους». Μια υπενθύμιση πολύτιμη – ιδιαίτερα σήμερα.
Ακούστε παρακάτω τα όσα ενδιαφέροντα λέει.
