Μ.Μαθιουλάκης – Greek Energy Forum: «Η προσαρμογή μετά το σοκ θα αποκλιμακώσει τις τιμές σε καύσιμα και ενέργεια σταδιακά έως τον Μάιο»

Οι διεθνείς αγορές ενέργειας έχουν ένα χαρακτηριστικό.Αντιδρούν πρώτα με ένστικτο και μετά με λογική. Στο πρώτο άκουσμα μιας κρίσης οι τιμές εκτινάσσονται, οι προβλέψεις γίνονται δραματικές και τα σενάρια καταστροφής κυριαρχούν. Όμως η πραγματική εικόνα της αγοράς αποκαλύπτεται μόνο όταν περάσει το αρχικό σοκ.

Αυτό ακριβώς το φαινόμενο περιέγραψε μιλώντας στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα, στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά», ο ακαδημαϊκός διευθυντής του Greek Energy Forum και αναλυτής ενεργειακών θεμάτων Μιχάλης Μαθιουλάκης, επιχειρώντας να εξηγήσει γιατί οι αυξήσεις σε καύσιμα και ενέργεια μπορεί να έχουν ήδη φτάσει κοντά στο αποκορύφωμά τους.

Τα 100 δολάρια το βαρέλι δεν είναι η καταστροφή που περιγράφεται

Ο κ. Μαθιουλάκης τόνισε ότι η άνοδος της τιμής του πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι δεν αποτελεί κάτι πρωτόγνωρο για την παγκόσμια οικονομία. Αντίθετα, είναι ένα επίπεδο τιμών που έχει εμφανιστεί αρκετές φορές στο παρελθόν χωρίς να οδηγήσει σε μακροχρόνια αποσταθεροποίηση της αγοράς.

Όπως σημείωσε, η σημερινή κατάσταση ασφαλώς προκαλεί αναστάτωση, ωστόσο η αγορά διαθέτει πλέον μεγαλύτερη ευελιξία σε σχέση με παλαιότερες κρίσεις. Ειδικά για την Ελλάδα, τα διυλιστήρια έχουν σήμερα τη δυνατότητα να επεξεργάζονται σχεδόν κάθε τύπο αργού πετρελαίου και να προμηθεύονται από πολλές διαφορετικές χώρες, γεγονός που μειώνει δραστικά τον κίνδυνο εφοδιαστικών προβλημάτων.

Η αγορά μαθαίνει να ζει με τις κρίσεις

Σύμφωνα με τον ενεργειακό αναλυτή, τα τελευταία χρόνια οι αγορές ενέργειας έχουν αποκτήσει μια ιδιότυπη «ανθεκτικότητα». Μετά το αρχικό σοκ μιας γεωπολιτικής έντασης, προσαρμόζονται σχετικά γρήγορα, εφόσον η φυσική ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν διακόπτεται.

Η εμπειρία από την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αλλά και από άλλες συγκρούσεις έδειξε ότι οι τιμές ανεβαίνουν έντονα στην αρχή, όμως σταδιακά σταθεροποιούνται καθώς οι αγορές αντιλαμβάνονται ότι η προσφορά ενέργειας συνεχίζει να υπάρχει. Όπως εξήγησε ο κ. Μαθιουλάκης, όσο περνά ο χρόνος και η αγορά βλέπει ότι ο εφοδιασμός παραμένει κανονικός, τόσο μειώνεται η πίεση προς τα πάνω στις τιμές.

Το «εκκρεμές» της αμερικανικής παραγωγής

Ένας ακόμη παράγοντας που λειτουργεί εξισορροπητικά είναι η παραγωγή πετρελαίου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Όταν οι διεθνείς τιμές ανεβαίνουν, οι αμερικανικές εταιρείες αυξάνουν την παραγωγή σχιστολιθικού πετρελαίου, εκμεταλλευόμενες την αυξημένη κερδοφορία.

Η αύξηση της παραγωγής δημιουργεί επιπλέον προσφορά στην αγορά, πιέζοντας τις τιμές προς τα κάτω. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που, όπως εξήγησε ο κ. Μαθιουλάκης, έχει λειτουργήσει επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια και αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι μεγάλες εκρήξεις τιμών δεν διαρκούν για πολύ.

Τι σημαίνει η άνοδος του φυσικού αερίου για το ρεύμα

Σε ό,τι αφορά την ηλεκτρική ενέργεια, ο ενεργειακός αναλυτής εξήγησε ότι η αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου αναπόφευκτα θα επηρεάσει τα τιμολόγια. Ωστόσο, δεν θεωρεί ότι οι αυξήσεις στο ρεύμα θα είναι ανάλογες με τη μεγάλη ποσοστιαία άνοδο που καταγράφηκε στην τιμή του φυσικού αερίου τις τελευταίες εβδομάδες.

Σημαντικό ρόλο στη συγκράτηση των τιμών μπορεί να παίξει η καλή υδρολογική χρονιά που προηγήθηκε, η οποία γέμισε τα υδροηλεκτρικά αποθέματα σε Ελλάδα και Βαλκάνια. Αυτό επιτρέπει στα υδροηλεκτρικά να λειτουργήσουν ως παράγοντας εξισορρόπησης των τιμών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ελληνική ιδιαιτερότητα στην αγορά ρεύματος

Ο κ. Μαθιουλάκης ανέδειξε και μια διαχρονική αδυναμία της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας: την περιορισμένη χρήση εργαλείων αντιστάθμισης κινδύνου.

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, εταιρείες και βιομηχανίες «κλειδώνουν» τιμές ενέργειας για μεγάλο χρονικό διάστημα μέσω χρηματοοικονομικών συμβολαίων. Στην Ελλάδα όμως αυτή η πρακτική είναι περιορισμένη, με αποτέλεσμα οι τιμές της χονδρικής αγοράς να περνούν σχεδόν αυτούσιες στους λογαριασμούς των καταναλωτών από μήνα σε μήνα.

Όπως εξήγησε, το ζήτημα δεν είναι μόνο τεχνικό ή χρηματοοικονομικό, αλλά και θέμα επιχειρηματικής νοοτροπίας, καθώς απαιτεί κεφάλαια, εργαλεία και στρατηγική διαχείρισης κινδύνου.

Σταδιακή αποκλιμάκωση μέχρι το τέλος της άνοιξης

Συνοψίζοντας την εικόνα της αγοράς, ο ενεργειακός αναλυτής εκτίμησε ότι η σημερινή αναστάτωση είναι κυρίως βραχυπρόθεσμη. Παρά τις πιέσεις που προκαλεί στα νοικοκυριά, δεν βλέπει στοιχεία που να οδηγούν σε μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.

Αν δεν υπάρξει σοβαρή διακοπή στον εφοδιασμό της παγκόσμιας αγοράς, οι τιμές σε καύσιμα και ενέργεια αναμένεται να αρχίσουν να αποκλιμακώνονται καθώς οι αγορές θα προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, αυτή η προσαρμογή μπορεί να οδηγήσει σε πιο ισορροπημένες τιμές έως τα τέλη της άνοιξης.