Μ.Νεκτάριος: «Η κυβέρνηση του 2033 θα κληθεί να απαντήσει αν θα πληρώνει χρέος ή συντάξεις γιατί και τα δύο δεν θα βγαίνουν»

Με μια δραματική προειδοποίηση για το μέλλον της χώρας, ο καθηγητής Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστήμιο Πειραιώς και πρώην διοικητής του ΙΚΑ Μιλτιάδης Νεκτάριος περιέγραψε στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα μια Ελλάδα που κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη όχι μόνο με την κατάρρευση του δημογραφικού της ιστού, αλλά και με ένα ασφυκτικό δίλημμα επιβίωσης για το ασφαλιστικό και την οικονομία. Ο καθηγητής μίλησε στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά» για μια χώρα που «χάνει χρόνο», για πολιτικές ηγεσίες που αποφεύγουν τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις και για μια κοινωνία που, όπως είπε, κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά σε αδιέξοδα τα οποία σήμερα επιλέγει να αγνοεί.

«Για πρώτη φορά στην ιστορία του ελληνισμού εμφανίζεται ταυτόχρονα δημογραφικό και κλιματική κρίση»

Ο Μιλτιάδης Νεκτάριος χαρακτήρισε θετικό το γεγονός ότι το πολιτικό σύστημα αρχίζει επιτέλους να συζητά το δημογραφικό, ωστόσο ξεκαθάρισε ότι η χώρα βρίσκεται ήδη μέσα σε μια ιστορικών διαστάσεων κρίση. «Για πρώτη φορά στην ιστορία του ελληνισμού εμφανίζεται το δημογραφικό πρόβλημα παράλληλα με την κλιματική κρίση και αποτελούν και αυτά τα δύο καίρια προβλήματα που θα καθορίσουν το μέλλον της χώρας», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις μέχρι το 2050 θα είναι εξαιρετικά δύσκολες.

Ο ίδιος εξήγησε ότι δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις ούτε στην Ελλάδα ούτε συνολικά στον ανεπτυγμένο κόσμο, τονίζοντας ότι η χώρα έχει πλέον μπροστά της μια σκληρή πραγματικότητα. «Έχει μειωθεί κατά μισό εκατομμύριο ο αριθμός των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας από το 2000 μέχρι σήμερα. Αυτός είναι ένας ουσιαστικός λόγος που δεν επιτρέπει την αισιοδοξία σχετικά με την αύξηση των γεννήσεων», σημείωσε, περιγράφοντας ένα πρόβλημα που, όπως είπε, δεν μπορεί να λυθεί μόνο με επιδόματα ή επικοινωνιακές εξαγγελίες.

«Δεν φτιάξαμε ποτέ νέο παραγωγικό μοντέλο»

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν απέναντι στο πολιτικό σύστημα για τη διαχρονική αδυναμία αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. «Παρά τα παχιά λόγια που λέει το πολιτικό σύστημα δεν καταφέραμε ούτε στα χρόνια της μεταπολίτευσης ούτε μετά τα μνημόνια, παρόλο που είχαμε τα 40 δισεκατομμύρια του Ταμείου Ανάκαμψης, να φτιάξουμε ένα καινούριο οικονομικό μοντέλο», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, το δημογραφικό συνδέεται άμεσα με την οικονομία και την αγορά εργασίας. «Δεν έχουμε καλές θέσεις εργασίας και αυτές που έχουμε δεν πληρώνουν καλούς μισθούς. Οι νέες γενιές δεν έχουν βεβαιότητα για το μέλλον τους, γι’ αυτό είτε φεύγουν στο εξωτερικό είτε μένουν στο περιθώριο», υποστήριξε, εξηγώντας ότι μόνο μέσα από ισχυρές εξωστρεφείς επιχειρήσεις και στοχευμένες επενδύσεις σε συγκεκριμένους βιομηχανικούς τομείς μπορεί να υπάρξει προοπτική αναστροφής της κατάστασης.

«Η ύπαιθρος ερημώνει με τεράστια ταχύτητα»

Ο Μιλτιάδης Νεκτάριος παρουσίασε μάλιστα ένα διαφορετικό μοντέλο για τον πρωτογενή τομέα, προτείνοντας τη δημιουργία μεγάλων τοπικών αγροτικών εταιρειών ανά δήμο με μορφή ανώνυμης εταιρείας. Όπως είπε, η χώρα πρέπει να εγκαταλείψει το αποτυχημένο μοντέλο των μικρών ασύνδετων παραγωγών και να δημιουργήσει «εθνικά clusters» παραγωγής και εξαγωγών.

«Πρέπει να φτιάξουμε ισχυρές εξωστρεφείς επιχειρήσεις που θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις καινούριες ανάγκες της χώρας», σημείωσε, εξηγώντας ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με «700.000 επιχειρήσεις εκ των οποίων το 99% είναι πολύ μικρές».

Περιγράφοντας το όραμά του για τον πρωτογενή τομέα, ανέφερε ότι «πρέπει να δημιουργηθεί ένα τεράστιο εθνικό cluster του πρωτογενούς τομέα» ώστε η χώρα να αποκτήσει ισχυρή εξαγωγική δύναμη. Παράλληλα προειδοποίησε ότι «η ύπαιθρος ερημώνει με πολύ μεγάλη ταχύτητα και τα μηνύματα είναι εξαιρετικά ανησυχητικά».

«Η στεγαστική κρίση σκοτώνει το δημογραφικό»

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο στεγαστικό πρόβλημα, το οποίο χαρακτήρισε κομβικό παράγοντα για την υπογεννητικότητα. «Από τα 7,5 εκατομμύρια σπίτια τα 2,5 εκατομμύρια είναι κλειστά», είπε, εξηγώντας ότι περίπου μισό εκατομμύριο ακίνητα παραμένουν δεσμευμένα λόγω τραπεζικών και δικαστικών εκκρεμοτήτων.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι η χώρα χρειάζεται επειγόντως έναν νέο οργανισμό κοινωνικής στέγασης στα πρότυπα του παλιού Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας, ενώ στάθηκε και στην επίδραση του Airbnb και της Golden Visa στην εκτόξευση των ενοικίων. «Όταν δίνεις το 80% ή το 90% του μισθού σου σε ενοίκιο, δεν μπορείς να κάνεις οικογένεια», τόνισε χαρακτηριστικά.

«Δίνουμε δισεκατομμύρια σε πρόωρες συντάξεις και ψίχουλα στις οικογένειες»

Ο καθηγητής άσκησε σφοδρή κριτική και στην επιδοματική πολιτική, λέγοντας ότι η χώρα έχει λανθασμένες προτεραιότητες. «Δίνουμε τέσσερα με πέντε δισεκατομμύρια κάθε χρόνο σε πενηνταπεντάρηδες που βγαίνουν στη σύνταξη και δεν δίνουμε αρκετά χρήματα σε οικογένειες που μεγαλώνουν παιδιά», ανέφερε.

Ξεκαθάρισε ότι δεν είναι αντίθετος στα επιδόματα, αλλά θεωρεί ότι αυτά πρέπει να έχουν μόνιμο και ουσιαστικό χαρακτήρα. «Δεν γίνεται να δίνουμε 2.000 ευρώ όταν γεννηθεί το παιδί και να θεωρούμε ότι λύσαμε το πρόβλημα. Η οικογένεια χρειάζεται συνεχή στήριξη μέχρι να ολοκληρωθεί η υποχρεωτική εκπαίδευση των παιδιών», είπε, προσθέτοντας ότι απαιτείται συνολική ανακατανομή πόρων και πολιτικών προτεραιοτήτων.

«Το 2033 θα έρθει η ώρα της αλήθειας»

Το πιο δραματικό σημείο της συνέντευξης αφορούσε το ασφαλιστικό και τη δημοσιονομική πίεση που, όπως είπε, θα αρχίσει να γίνεται ασφυκτική από το 2033 και μετά, όταν θα λήξει η περίοδος χάριτος για την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους.

Ο Μιλτιάδης Νεκτάριος υπενθύμισε ότι ήδη από το 2018-2019 είχε παρουσιαστεί ολοκληρωμένο σχέδιο μεταρρύθμισης με μείωση ασφαλιστικών εισφορών και δημιουργία κεφαλαιοποιητικού συστήματος, το οποίο –όπως υποστήριξε– θα οδηγούσε σε αποθεματικά 50 δισ. ευρώ μέχρι το 2030 και 400 δισ. μέχρι το 2050. Ωστόσο, όπως είπε, η πολιτική ηγεσία δεν προχώρησε ποτέ στις αναγκαίες τομές.

«Το 2033 αρχίζει η κανονική εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Μέχρι σήμερα πληρώνουμε περίπου 3 δισεκατομμύρια, μετά όμως θα έρθουν πολύ μεγαλύτερες επιβαρύνσεις, περίπου 15 δισεκατομμύρια επιπλέον», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Και τότε διατύπωσε το σκληρό δίλημμα που, όπως είπε, θα βρει μπροστά της η χώρα: «Τι θα κάνει το κράτος μετά το ’33; Θα βρίσκει 15 δισεκατομμύρια για το ασφαλιστικό και άλλα τόσα για την εξυπηρέτηση του χρέους; Η κυβέρνηση του 2033 θα κληθεί να απαντήσει αν θα πληρώνει χρέος ή συντάξεις γιατί και τα δύο δεν θα βγαίνουν».

«Η Ελλάδα και η Γαλλία είναι οι μόνες χώρες που δεν έκαναν τις μεταρρυθμίσεις»

Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχασε ακόμη μία ιστορική ευκαιρία και προειδοποίησε ότι το πολιτικό σύστημα εξακολουθεί να αδυνατεί να προχωρήσει σε μεγάλες αλλαγές. «Είμαστε από τις ελάχιστες χώρες στην Ευρώπη, μαζί με τη Γαλλία, που δεν έκαναν έγκαιρα κεφαλαιοποιητικό σύστημα παράλληλα με το διανεμητικό», είπε, υπογραμμίζοντας ότι το πρόβλημα μεταφέρεται πλέον στις επόμενες γενιές.

«Το τελευταίο χαρτί της χώρας είναι η εκπαίδευση»

Ο Μιλτιάδης Νεκτάριος έστειλε ένα σαφές μήνυμα για την ανάγκη ριζικής ανασυγκρότησης του εκπαιδευτικού συστήματος. «Η μοναδική παράμετρος που έχει απομείνει πλέον για οικονομική ανάπτυξη είναι η παραγωγικότητα και αυτή πηγάζει από το εκπαιδευτικό σύστημα», σημείωσε.

Με ιδιαίτερα αυστηρή γλώσσα περιέγραψε την εικόνα της ελληνικής εκπαίδευσης, λέγοντας ότι «οι Έλληνες μαθητές πατώνουν σε μαθηματικά, φυσική και αντίληψη κειμένου», ενώ κατηγόρησε το πολιτικό σύστημα ότι προτίμησε «να μοιράζει χαρτιά χωρίς αντίκρισμα αντί να χτίσει πραγματική παιδεία».

«Αυτό είναι το τελευταίο χαρτί της χώρας και πρέπει να γίνει εθνική προτεραιότητα υπ’ αριθμόν ένα», κατέληξε, προειδοποιώντας ότι χωρίς βαθιές αλλαγές η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί σε μια ιστορική παγίδα παρακμής από την οποία θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να ξεφύγει.