Politica 89.8
Άνοια: Τα νέα περιστατικά υπερδιπλασιάζονται έως το 2050
Το 2023 καταγράφηκαν περίπου 11,4 εκατομμύρια νέα περιστατικά άνοιας παγκοσμίως. Σύμφωνα με τις προβλέψεις των ερευνητών, ο αριθμός αυτός αναμένεται να φτάσει τα 24,7 εκατομμύρια ετησίως έως το 2050, σημειώνοντας αύξηση 116% μέσα σε 27 χρόνια. Για να καταλήξουν σε αυτή την εκτίμηση, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από 22 μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 38.418 άτομα από 18 χώρες. Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, 3.001 συμμετέχοντες εμφάνισαν άνοια. Αφού έλαβαν υπόψη τις διαφορές στην ηλικία και το φύλο, οι ερευνητές υπολόγισαν περίπου 9,7 νέα περιστατικά ανά 1.000 ανθρωποέτη παρακολούθησης.
Οι προβλέψεις βασίζονται στην παραδοχή ότι η συχνότητα εμφάνισης της άνοιας θα παραμείνει σταθερή, ενώ ο αριθμός των νέων περιστατικών θα αυξηθεί κυρίως λόγω της γήρανσης του παγκόσμιου πληθυσμού.
Καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερο και η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για την άνοια, η αύξηση των περιστατικών είναι αναμενόμενη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτη συνέπεια της γήρανσης.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν την ανάγκη να ενισχυθούν η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η θεραπευτική αντιμετώπιση.
Παράλληλα, η πρόοδος της επιστημονικής έρευνας έχει βελτιώσει σημαντικά την κατανόηση των βιολογικών μηχανισμών της νόσου Αλτσχάιμερ, επιτρέποντας τον εντοπισμό ορισμένων αλλαγών που σχετίζονται με τη νόσο σε πιο πρώιμα στάδια.
Γιατί οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα άνοια;
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης αφορά τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Συγκεκριμένα, η ηλικιακά προσαρμοσμένη συχνότητα εμφάνισης άνοιας ήταν 10,6 νέα περιστατικά ανά 1.000 ανθρωποέτη στις γυναίκες, έναντι 8,6 στους άνδρες.
Οι ερευνητές δεν κατάφεραν να προσδιορίσουν με βεβαιότητα γιατί παρατηρείται αυτή η διαφορά.
Παρότι οι γυναίκες έχουν κατά μέσο όρο μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, αυτό ενδέχεται να μην αποτελεί τη μοναδική εξήγηση. Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο να εμπλέκονται και παράγοντες που σχετίζονται με το γυναικείο φύλο, όπως οι ορμονικές μεταβολές κατά την εμμηνόπαυση και η έκθεση στα οιστρογόνα στη διάρκεια της ζωής.
Ωστόσο, ο ακριβής ρόλος αυτών των παραγόντων παραμένει υπό διερεύνηση.
Άνοια: Γιατί ο κίνδυνος διαφέρει από χώρα σε χώρα;
Η μελέτη ανέδειξε επίσης σημαντικές γεωγραφικές διαφορές. Στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος καταγράφηκαν 13,6 νέα περιστατικά ανά 1.000 ανθρωποέτη, έναντι 8,3 στις χώρες υψηλού εισοδήματος.
Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα δεδομένα δεν ήταν εξίσου αντιπροσωπευτικά για όλες τις περιοχές. Συγκεκριμένα, συμπεριλήφθηκαν 12 χώρες υψηλού εισοδήματος, αλλά μόλις έξι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Οι αιτίες αυτής της διαφοράς δεν έχουν αποσαφηνιστεί. Μια πιθανή εξήγηση σχετίζεται με τις διαφορετικές τάσεις στους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου.
Σε αρκετές χώρες υψηλού εισοδήματος έχουν παρατηρηθεί μειώσεις στο κάπνισμα, την υψηλή αρτηριακή πίεση και την αυξημένη χοληστερόλη. Αντίθετα, σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος καταγράφονται αυξανόμενα ποσοστά παχυσαρκίας, εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Η καρδιαγγειακή υγεία φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στην υγεία του εγκεφάλου. Παράγοντες όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, η παχυσαρκία και το κάπνισμα συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας. Παράλληλα, η πρόσβαση στην πρόληψη και στις υπηρεσίες υγείας διαφέρει σημαντικά μεταξύ των χωρών. Οι επιστήμονες τονίζουν, ωστόσο, ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως αυτοί οι παράγοντες εξηγούν από μόνοι τους τις γεωγραφικές διαφορές.
Τι μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε τον κίνδυνο;
Η υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης άνοιας στις γυναίκες αναδεικνύει την ανάγκη για περισσότερη έρευνα σχετικά με τους παράγοντες κινδύνου που ενδέχεται να επηρεάζουν διαφορετικά τα δύο φύλα.
Οι ορμονικές μεταβολές, η εμμηνόπαυση και η καρδιομεταβολική υγεία αποτελούν σημαντικά πεδία διερεύνησης, χωρίς όμως να υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία που να δικαιολογούν μια εντελώς διαφορετική στρατηγική πρόληψης για τις γυναίκες.
Ανεξάρτητα από το φύλο, υπάρχουν καθημερινές συνήθειες που μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου και στη μείωση του κινδύνου άνοιας:
- Έλεγχος της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης: Η καλή καρδιαγγειακή υγεία συμβάλλει και στην προστασία του εγκεφάλου.
- Τακτική σωματική δραστηριότητα: Η άσκηση αποτελεί σημαντικό μέρος ενός υγιεινού τρόπου ζωής.
- Αποφυγή του καπνίσματος: Το κάπνισμα συγκαταλέγεται στους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.
- Ισορροπημένη διατροφή: Μια διατροφή που υποστηρίζει την καρδιαγγειακή και μεταβολική υγεία μπορεί να έχει οφέλη και για τον εγκέφαλο.
- Σωστή διαχείριση του διαβήτη: Ο έλεγχος του σακχάρου αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πρόληψης.
- Φροντίδα της ακοής και της όρασης: Η έγκαιρη αντιμετώπιση σχετικών προβλημάτων μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της γνωστικής υγείας.
- Διατήρηση κοινωνικών σχέσεων: Η κοινωνική επαφή και η συμμετοχή σε δραστηριότητες υποστηρίζουν τη συνολική ευημερία.
Παρότι καμία από αυτές τις πρακτικές δεν μπορεί να εξαλείψει πλήρως τον κίνδυνο, η υιοθέτησή τους μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη.
Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι ότι η αναμενόμενη αύξηση των περιστατικών άνοιας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με μοιρολατρία, αλλά ως υπενθύμιση της ανάγκης για έγκαιρη πρόληψη, καλύτερη διάγνωση και αποτελεσματικότερη φροντίδα.
vita.gr
