Politica 89.8
Γιατί η τιμή των καυσίμων στην Ελλάδα δεν πέφτει ποτέ;
Όσο η τιμή των καυσίμων στην Ελλάδα δεν πέφτει,θα αποτελεί ένα από τα βασικά παράπονα των καταναλωτών.
Οι καταναλωτές αναρωτιούνται γιατί, ακόμη και όταν πέφτουν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου, η τιμή στο πρατήριο δεν μειώνεται αντίστοιχα.
Η απάντηση βρίσκεται κυρίως στη φορολογία.
Οι φόροι στα καύσιμα
Στην τιμή των καυσίμων στην Ελλάδα περιλαμβάνονται δύο βασικοί φόροι:
1. Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ)
Ο ΕΦΚ είναι σταθερός φόρος περίπου 0,70€ ανά λίτρο. Δεν είναι ποσοστό επί της τιμής, αλλά συγκεκριμένο ποσό. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι αν η τιμή του καυσίμου ήταν μηδενική, ο καταναλωτής θα πλήρωνε τουλάχιστον 0,70€ ανά λίτρο μόνο σε φόρο.
2. Ο ΦΠΑ (24%)
Ο ΦΠΑ υπολογίζεται πάνω στην τελική τιμή, δηλαδή πάνω στην τιμή του καυσίμου μαζί με τον ΕΦΚ. Με απλά λόγια, ο καταναλωτής πληρώνει φόρο πάνω στον φόρο.
Πότε αυξήθηκαν οι φόροι
Η υψηλή φορολογία στα καύσιμα «κλείδωσε» την περίοδο 2010–2012, κατά τη διάρκεια των μνημονίων. Τότε αυξήθηκε σημαντικά ο ΕΦΚ, ενώ ο ΦΠΑ ανέβηκε αρχικά στο 23% και στη συνέχεια στο 24%. Από εκείνη την περίοδο και μετά, τα καύσιμα αποτελούν μία από τις πιο σταθερές πηγές εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό, γι’ αυτό και οι φόροι παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα.
Πόσα χρήματα πηγαίνουν στο κράτος
Από τα καύσιμα, το κράτος εισπράττει περίπου 3,5–4 δισεκατομμύρια ευρώ από τον ΕΦΚ και συνολικά περίπου 5–6 δισεκατομμύρια ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ.
Μάλιστα, όσο αυξάνεται η τιμή της βενζίνης, αυξάνονται και τα έσοδα από τον ΦΠΑ, επειδή είναι ποσοστιαίος φόρος.
Για παράδειγμα, σε τιμή 1,90€ ανά λίτρο:
Περίπου 1,08€ είναι φόροι
Περίπου 0,72€ είναι το κόστος καυσίμου.
Περίπου 0,10€ είναι το κόστος αγοράς και διάθεσης.
Δηλαδή, πάνω από το 56% της τελικής τιμής είναι φόροι.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει έναν ελάχιστο Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης περίπου 0,36€ ανά λίτρο.
Η Ελλάδα έχει επιλέξει να τον διατηρεί περίπου στα 0,70€, δηλαδή σχεδόν διπλάσιο από το ελάχιστο.
Σε σύγκριση με άλλες χώρες:
Ολλανδία: περίπου 0,84€ (ο υψηλότερος στην ΕΕ)
Ιταλία: περίπου 0,71€
Ελλάδα: περίπου 0,70€
Γερμανία: περίπου 0,65€ (με πολύ υψηλότερους μισθούς)
Βουλγαρία: περίπου 0,36€ (το ελάχιστο της ΕΕ)
Η διαφορά με χώρες όπως η Βουλγαρία εξηγεί γιατί εκεί η βενζίνη μπορεί να είναι έως και 0,40€–0,50€ φθηνότερη ανά λίτρο.
Γιατί λοιπόν δεν μειώνεται ο φόρος;
Υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι:
Τα καύσιμα αποτελούν βασική πηγή κρατικών εσόδων.
Υπάρχει ο φόβος ότι μια μείωση φόρου δεν θα φτάσει πλήρως στον καταναλωτή.
Την ίδια ώρα,υπάρχουν δημοσιονομικοί στόχοι και ευρωπαϊκές δεσμεύσεις.
Η «ρήτρα διαφυγής»
Η Ελλάδα, όπως και άλλες χώρες, έχει ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιτραπεί προσωρινά η μείωση φόρων στα καύσιμα χωρίς αυτό να υπολογιστεί ως δημοσιονομικό έλλειμμα. Αυτό ονομάζεται «ρήτρα διαφυγής».
Με απλά λόγια, πρόκειται για άδεια προσωρινής μείωσης φόρων χωρίς να θεωρηθεί ότι η χώρα βγαίνει εκτός προϋπολογισμού. Η ελληνική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι σημαντική μείωση του ΕΦΚ μπορεί να γίνει μόνο εφόσον υπάρξει ευρωπαϊκή έγκριση.
Συμπέρασμα:
Η βενζίνη στην Ελλάδα δεν είναι ακριβή μόνο επειδή είναι ακριβό το καύσιμο ως προϊόν.
Είναι ακριβή κυρίως λόγω της υψηλής φορολογίας. Και επειδή οι φόροι αυτοί αποτελούν βασικό έσοδο του κράτους και συνδέονται με ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες, η μείωσή τους δεν είναι εύκολη υπόθεση.
