
Οι αυξήσεις των επιτοκίων αλλάζουν ξανά τον χάρτη της αποταμίευσης, με τις τράπεζες να βγάζουν στην αγορά νέα επενδυτικά προϊόντα για όσους έχουν χρήματα στην άκρη και αναζητούν καλύτερες αποδόσεις από αυτές που προσφέρουν οι κλασικές προθεσμιακές καταθέσεις.
Μετά την «παύση» του Αυγούστου, οι τράπεζες έχουν ανεβάσει ταχύτητα και από τις αρχές Σεπτεμβρίου λανσάρουν νέα προγράμματα, με διάρκεια από 2 έως και 10 χρόνια. Κοινός παρονομαστής είναι η προσπάθεια να προσελκύσουν αποταμιευτές που θέλουν να διεκδικήσουν υψηλότερη απόδοση, χωρίς όμως να αναλάβουν το ρίσκο μιας απευθείας επένδυσης στις μετοχές.
Η άνοδος των επιτοκίων έχει ανεβάσει τις αποδόσεις των ομολόγων και επιτρέπει πλέον στις τράπεζες και στις εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων να δημιουργούν προϊόντα με πιο ελκυστικούς όρους.
Χρειάζεται, πάντως, προσοχή: τα προϊόντα αυτά δεν είναι καταθέσεις. Ανάλογα με τη μορφή τους, μπορεί να υπάρχει επενδυτικός κίνδυνος, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η απόδοση και οι όροι προστασίας του κεφαλαίου συνδέονται με την παραμονή του επενδυτή έως τη λήξη.
Από το 1,5% πάνω από το 2%
Μία από τις επιλογές που έχουν συγκεντρώσει σημαντικό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια είναι τα ομολογιακά αμοιβαία κεφάλαια ορισμένης διάρκειας. Με απλά λόγια, τα συγκεκριμένα αμοιβαία επενδύουν κυρίως σε ομόλογα και έχουν προκαθορισμένο χρονικό ορίζοντα. Οι διαχειριστές αγοράζουν τίτλους που κατά κανόνα έχουν λήξεις κοντά στη διάρκεια του ίδιου του αμοιβαίου και εφαρμόζουν στρατηγική διακράτησης μέχρι τη λήξη.
Η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων έχει βελτιώσει αισθητά τις προοπτικές των νέων εκδόσεων. Ενώ μέχρι το καλοκαίρι το μέσο ετήσιο όφελος στα προϊόντα της συγκεκριμένης κατηγορίας είχε υποχωρήσει κοντά στο 1,5%, στις νέες εκδόσεις του Σεπτεμβρίου ξεπερνά το 2%.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι τράπεζες επιχειρούν να προσελκύσουν καταθέτες οι οποίοι μέχρι σήμερα διατηρούσαν τα χρήματά τους σε λογαριασμούς ή προθεσμιακές καταθέσεις.
Προστασία κεφαλαίου και συμμετοχή στην άνοδο
Δεύτερη κατηγορία είναι τα σύνθετα αμοιβαία κεφάλαια. Εδώ οι όροι είναι διαφορετικοί και μπορούν να προβλέπουν προστασία ενός σημαντικού μέρους ή ακόμη και του 100% του αρχικού κεφαλαίου, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η τελική απόδοση συνδέεται συνήθως με την πορεία κάποιου δείκτη. Ο αποταμιευτής ουσιαστικά δέχεται να πάρει μέρος μόνο σε ένα ποσοστό της πιθανής ανόδου του δείκτη, προκειμένου να έχει μεγαλύτερη προστασία για το κεφάλαιό του.Η διάρκειά τους μπορεί να ξεκινά από τα δύο και να φτάνει ακόμη και τα δέκα χρόνια, ενώ ορισμένα προϊόντα συνδυάζονται και με ασφαλιστική κάλυψη ζωής.
Τα δομημένα προϊόντα
Στο παιχνίδι μπαίνουν δυναμικά και τα δομημένα επενδυτικά προϊόντα. Σε ορισμένα από αυτά προβλέπεται επιστροφή του αρχικού κεφαλαίου στη λήξη από τον εκδότη και, ανάλογα με το προϊόν, μπορεί να υπάρχει και ελάχιστη απόδοση.
Το επιπλέον κέρδος εξαρτάται από την πορεία ενός δείκτη, μιας αγοράς ή άλλου χρηματοπιστωτικού μέσου. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε πρόσφατη έκδοση συστημικής τράπεζας το ποσοστό συμμετοχής του πελάτη στην άνοδο του συνδεδεμένου χρηματοπιστωτικού μέσου είναι διπλάσιο σε σχέση με αντίστοιχο πρόγραμμα που είχε διατεθεί τον Ιούλιο.
Τι πρέπει να προσέξουν οι αποταμιευτές
Το βασικό λάθος που πρέπει να αποφεύγεται είναι να αντιμετωπίζονται αυτά τα προϊόντα σαν μια απλή προθεσμιακή κατάθεση. Πριν από οποιαδήποτε τοποθέτηση χρειάζεται να εξετάζονται προσεκτικά η διάρκεια, οι προμήθειες, οι δυνατότητες πρόωρης εξόδου, το επίπεδο προστασίας του κεφαλαίου και κυρίως τι συμβαίνει εάν ο επενδυτής χρειαστεί τα χρήματά του πριν από τη λήξη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης εάν η αναφερόμενη απόδοση είναι εγγυημένη ή απλώς δυνητική και από ποιες προϋποθέσεις εξαρτάται.
Το νέο σκηνικό των υψηλότερων επιτοκίων δημιουργεί περισσότερες επιλογές για τους αποταμιευτές. Δημιουργεί όμως και μεγαλύτερη ανάγκη να γνωρίζουν ακριβώς πού τοποθετούν τα χρήματά τους, καθώς η υψηλότερη δυνητική απόδοση συνοδεύεται συνήθως από διαφορετικό επίπεδο κινδύνου και μικρότερη ευελιξία σε σχέση με μια απλή τραπεζική κατάθεση.