Politica 89.8
ΒΟΑΚ – Μ. Νικολούδης: «Θα τους πάρουν τώρα την περιουσία και θα αποζημιωθούν μετά από τουλάχιστον τρία χρόνια»
Μια ιδιαίτερα σοβαρή διάσταση των απαλλοτριώσεων για την κατασκευή του νέου ΒΟΑΚ, που αφορά εκατοντάδες ιδιοκτήτες από τα Χανιά μέχρι το Ηράκλειο, ανέδειξε μιλώντας στον Politica 89.8 και στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά» με τον Χρήστο Κώνστα, ο νομικός σύμβουλος του Δήμου Αποκορώνου, Μανώλης Νικολούδης.
Η πιο χαρακτηριστική φράση της συνέντευξης συμπυκνώνει το πρόβλημα: «Το μεγάλο θέμα είναι αυτό: σου παίρνει τώρα την περιουσία και θα την αποζημιώσει μετά από τέσσερα χρόνια», ανέφερε ο κ. Νικολούδης, εκτιμώντας στη συνέχεια ότι, από τη στιγμή που το Δημόσιο θα καταλάβει ένα ακίνητο μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες διαδικασίες και να πάρει ο ιδιοκτήτης τα χρήματά του, η αναμονή θα είναι «σίγουρα τρία χρόνια».
Και αυτή δεν ήταν η μοναδική αποκάλυψη. Ο κ. Νικολούδης υποστήριξε ότι τα περίπου 11 εκατ. ευρώ που έχουν προϋπολογιστεί για περίπου 570 στρέμματα ιδιωτικής γης από τη Σούδα έως το Παϊδοχώρι αντιστοιχούν, κατά τη δική του εκτίμηση, μόλις στο ένα τρίτο της πραγματικής αξίας των ακινήτων. Παράλληλα, υπολόγισε ότι περισσότεροι από 300 ιδιοκτήτες επηρεάζονται μόνο από το συγκεκριμένο τμήμα και προειδοποίησε ότι αυτό που συμβαίνει σήμερα στα Χανιά πρόκειται να επαναληφθεί κατά μήκος του άξονα έως το Ηράκλειο.
«Ναι, μπορεί το Δημόσιο να μπει στην περιουσία σου χωρίς να σε έχει αποζημιώσει»
Ο Χρήστος Κώνστας έθεσε εξαρχής το ερώτημα με τον πιο απλό τρόπο: Μπορεί το Δημόσιο να μπει σήμερα σε μια ιδιωτική περιουσία, να ξεκινήσει την κατασκευή του ΒΟΑΚ και ο ιδιοκτήτης να μην έχει ακόμη λάβει την αποζημίωσή του;
Η απάντηση του Μανώλη Νικολούδη ήταν κατηγορηματική:
«Ναι, μπορεί. Ο νόμος, δυστυχώς για τους πολίτες, προβλέπει ότι υπάρχει μια πρόβλεψη, είναι το άρθρο 7Α του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων, το οποίο προβλέπει ότι το κράτος μπορεί, πριν καταβάλει την αποζημίωση, να μπει στην περιουσία του ιδιώτη, του πολίτη ή οποιουδήποτε φορέα, να την επιτάξει στην ουσία –γίνεται μια “επίταξη”, εντός εισαγωγικών– και να τη χρησιμοποιήσει. Να γίνουν τα έργα του ΒΟΑΚ, να γίνει η χάραξη και η διάνοιξη του ΒΟΑΚ και ο πολίτης να μην έχει ακόμη αποζημιωθεί».
Ο ίδιος έσπευσε να διευκρινίσει ότι αυτό δεν σημαίνει πως ο ιδιοκτήτης χάνει το δικαίωμα στην αποζημίωση:
«Να είναι στο περίμενε. Όχι να μην αποζημιωθεί. Θα αποζημιωθεί, γιατί αλλιώς δεν ολοκληρώνεται η απαλλοτρίωση, αλλά δίνει το δικαίωμα στο κράτος προσωρινά, στην ουσία, να επιτάξει τις περιουσίες των ανθρώπων, των πολιτών, και να τους αποζημιώσει σε δεύτερο χρόνο».
«Δεν υπάρχουν ασφαλιστικές δικλίδες»
Ακόμη πιο ηχηρή ήταν η απάντησή του όταν ρωτήθηκε εάν υπάρχουν ασφαλιστικές δικλίδες ώστε ο πολίτης να μη μείνει επί μακρόν χωρίς την περιουσία του και χωρίς την αποζημίωση.
«Δεν υπάρχουν ασφαλιστικές δικλίδες. Η μόνη ασφαλιστική δικλίδα θα ήταν να αποδεχόταν –που και αυτό δεν είναι άμεσο, απλώς το κάνει πιο σύντομο– την προσωρινή τιμή που δίνει το κράτος ως αποζημίωση για τις απαλλοτριώσεις. Αλλά δεν συμφέρει τον πολίτη να το κάνει αυτό, διότι οι τιμές που δίνει το κράτος είναι πολύ χαμηλότερες από την πραγματικότητα των ακινήτων».
Όπως εξήγησε, ο ιδιοκτήτης μπορεί να λάβει αρχικά το ποσό που αντιστοιχεί στην προσωρινή τιμή και στη συνέχεια να συνεχίσει δικαστικά για τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδας. Στη διαδρομή αυτή, ωστόσο, υπάρχει και ένα ακόμη στάδιο: η δικαστική αναγνώριση των δικαιούχων.
«Υπάρχουν φερόμενοι ιδιοκτήτες και σε κάποιες περιπτώσεις έχουν βάλει ιδιοκτήτη τον Δήμο»
Ο κ. Νικολούδης αποκάλυψε και ένα πρόσθετο πρόβλημα στις καταστάσεις των απαλλοτριώσεων: τα πρόσωπα που εμφανίζονται δεν έχουν ακόμη αναγνωριστεί οριστικά ως δικαιούχοι.
«Αυτή τη στιγμή οι καταστάσεις έχουν τους φερόμενους ιδιοκτήτες, αλλά δεν είναι απόλυτα ασφαλές αυτό. Για να το κατανοήσετε, σας λέω για την περιοχή του Δήμου Αποκορώνου, με την οποία ασχολούμαι περισσότερο. Εκεί, σε κάποιους ιδιοκτήτες τους οποίους δεν γνώριζε το κράτος, έχει βάλει Δήμο Αποκορώνου, ενώ εμείς δεν έχουμε εκεί ιδιοκτησία. Έχει χρησιμοποιήσει δηλαδή τον Δήμο, τον φορέα του Δήμου, μόνο και μόνο για να μην τους βγάλει “αγνώστου ιδιοκτήτη”».
Η οριστική αναγνώριση, όπως τόνισε, γίνεται μέσω δικαστηρίου, προσθέτοντας ακόμη ένα στάδιο στη διαδικασία μέχρι την καταβολή των χρημάτων.
Περισσότεροι από 300 ιδιοκτήτες μόνο από Σούδα μέχρι Παϊδοχώρι
Η κλίμακα του προβλήματος αποτυπώνεται στους αριθμούς που έδωσε ο νομικός σύμβουλος του Δήμου Αποκορώνου. Για τα περίπου 570 στρέμματα ιδιωτικής γης που απαιτούνται από τη Σούδα μέχρι το Παϊδοχώρι, ο κ. Νικολούδης υπολόγισε ότι επηρεάζονται περισσότεροι από 300 ιδιοκτήτες.
«Είναι πάνω από περίπου 300 ιδιοκτήτες. Σε αυτούς λοιπόν θα επιταχθεί η έκταση και θα περιμένουν να καθοριστεί τιμή μονάδος και να αποζημιωθούν. Και θα περιμένουν».
Μάλιστα, αναφέρθηκε στη δικαστική διαδικασία που είχε προηγηθεί στο Εφετείο Κρήτης, σημειώνοντας ότι ζητήθηκε αναβολή προκειμένου να υπάρξει χρόνος προετοιμασίας, αλλά αυτή δεν δόθηκε:
«Ο Δικηγορικός Σύλλογος, που εκπροσωπεί την πλειονότητα των εμπλεκομένων, των θιγομένων, ζήτησε αναβολή, για να μπορέσει να προετοιμαστεί η Επιτροπή Απαλλοτριώσεων του Δικηγορικού Συλλόγου. Δεν δίνεται αναβολή. Και αυτό είναι ένα σημαντικό σημείο. Δηλαδή σε αυτές τις περιπτώσεις δεν δίνουν αναβολή ούτε τα δικαστήρια. Απαγορεύεται η αναβολή. Είναι τόσο fast track οι διαδικασίες».
«Τα 11 εκατομμύρια είναι περίπου το 1/3 της πραγματικής αξίας»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η εκτίμηση του κ. Νικολούδη για το οικονομικό σκέλος των απαλλοτριώσεων. Όταν ο Χρήστος Κώνστας έθεσε το ποσό των περίπου 11 εκατ. ευρώ που έχει προϋπολογιστεί για τα περίπου 570 στρέμματα, ο ίδιος απάντησε:
«Όχι, όχι. Δεν υπάρχει περίπτωση. Είναι πολύ λίγη αυτή η αξία που δίνει το κράτος. Σίγουρα τα δικαστήρια σε αυτές τις περιπτώσεις αναγνωρίζουν [μεγαλύτερες αξίες], όταν πάει κάποιος με στοιχεία όμως. Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από συμβόλαια, από συγκριτικά στοιχεία. Και όπου δεν υπάρχουν συμβόλαια και υπάρχουν ακίνητα που έχουν αξία, καλό είναι ο κόσμος να πηγαίνει σε εκτιμητές. Να έχει δηλαδή μια επίσημη εκτίμηση, την οποία λαμβάνουν αρκετά υπόψη τα δικαστήρια».
Όταν μάλιστα ρωτήθηκε πόσο απέχει το ποσό των 11 εκατ. από αυτό που ο ίδιος θεωρεί πραγματική αξία των ακινήτων, ήταν ακόμη πιο συγκεκριμένος:
«Εγώ θεωρώ ότι είναι κάτω από το μισό. Περίπου το ένα τρίτο είναι της αξίας».
Στην επισήμανση του Χρήστου Κώνστα ότι αυτό πρακτικά θα σήμαινε ακίνητα αξίας άνω των 30 εκατ. ευρώ, απάντησε:
«Και βέβαια. Εμείς τώρα στις Καλύβες, που είναι ένας τουριστικός κόσμος δίπλα στη θάλασσα, εκεί οι αξίες είναι μεγάλες. Δεν είναι το ίδιο όπως ένα χωριό της ενδοχώρας. Δεν τα έχει λάβει υπόψη του αυτά».
«Ο ΒΟΑΚ θα κόψει ακίνητα στα δύο και τα περισσότερα θα υποβαθμιστούν»
Μια ακόμη σημαντική παράμετρος αφορά τις περιπτώσεις όπου δεν απαλλοτριώνεται ολόκληρη η ιδιοκτησία, αλλά ο νέος δρόμος περνά μέσα από αυτήν και τη χωρίζει.
Ο κ. Νικολούδης περιέγραψε το πρόβλημα:
«Όταν περάσει ο ΒΟΑΚ και σου κόψει το χωράφι, το ακίνητο, το οικόπεδο στα δύο, το υπόλοιπο στην ουσία αχρηστεύεται, διότι δεν θα σου δώσει πρόσβαση. Πιθανόν να σου δώσει από έναν παράδρομο βέβαια του ΒΟΑΚ δρόμο στο χωράφι».
Παραδέχθηκε ότι σε ορισμένες, περιορισμένες περιπτώσεις, μια ιδιοκτησία θα μπορούσε να αποκτήσει μεγαλύτερη εμπορική αξιοποίηση, για παράδειγμα σε σχέση με Σταθμούς Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών, ωστόσο ξεκαθάρισε ότι αυτές θα είναι εξαιρέσεις:
«Θα είναι ελάχιστες αυτές οι περιπτώσεις και προϋποθέτουν και μεγάλες ιδιοκτησίες, για να έχουν το περιθώριο να γίνει μια οικονομική μονάδα. Κατά μήκος του ΒΟΑΚ από Χανιά έως Ηράκλειο δεν θα είναι παραπάνω από τέσσερα ως οκτώ ΣΕΑ. Τα περισσότερα ακίνητα ο ΒΟΑΚ θα τα υποβαθμίσει».
Σπίτια, επιχειρήσεις και γεωτρήσεις μέσα στις απαλλοτριούμενες εκτάσεις
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο καθώς, όπως επιβεβαίωσε ο κ. Νικολούδης, μέσα στις απαλλοτριούμενες εκτάσεις υπάρχουν περιπτώσεις ακινήτων με κτίσματα, επιχειρήσεις, γεωτρήσεις και άλλες εγκαταστάσεις που πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη στην αποζημίωση.
«Βέβαια υπάρχουν. Εννοείται ότι υπάρχουν. Εγώ θεωρώ ότι τα δικαστήρια θα αποδώσουν την πραγματική αξία. Το μεγάλο θέμα είναι αυτό, ότι σου παίρνει τώρα την περιουσία και θα την αποζημιώσει μετά από τέσσερα χρόνια».
«Σίγουρα τρία χρόνια» μέχρι να πάρουν τα χρήματά τους
Στο κρίσιμο ερώτημα πόσο μπορεί τελικά να διαρκέσει η αναμονή, η εκτίμηση του κ. Νικολούδη ήταν σαφής:
«Εγώ πιστεύω ότι θα είναι σίγουρα τρία χρόνια».
Και εξήγησε γιατί:
«Θα πρέπει να γίνει καθορισμός οριστικής τιμής μονάδος, το Δημόσιο θα αντιδράσει εκεί, τέλος πάντων, θα γίνει το δικαστήριο. Εκεί σηκώνει αναβολή. Τώρα δεν μπορούν οι άνθρωποι να πάρουν αναβολή για να προετοιμαστούν. Εκεί σηκώνουν αναβολές. Και υπάρχει η αναγνώριση δικαιούχων, που είναι ένα τυπικό δικαστήριο. Μην ξεχνάς ότι είναι δύο δικαστήρια».
Το πλέον κρίσιμο όμως είναι ότι αυτή η δικαστική διαδρομή των ιδιοκτητών δεν αναστέλλει την εξέλιξη του έργου.
«Όλη αυτή η διαδικασία είναι άσχετη με την πορεία υλοποίησης του έργου. Δεν μπορεί να μπλοκάρει η διαδικασία αυτή το έργο. Το έργο προχωρά κανονικά. Γι’ αυτό υπάρχει το άρθρο 7Α».
«Ό,τι γίνεται εδώ θα γίνει σε όλο τον ΒΟΑΚ»
Και εδώ ακριβώς η υπόθεση παύει να αφορά μόνο τα Χανιά και τον Αποκόρωνα. Στη συζήτηση επισημάνθηκε ότι αντίστοιχη διαδικασία εφαρμόζεται πλέον και στο Ηράκλειο, στο τμήμα Φόδελε–Αχλάδα, όπου πρόκειται για κάτι λιγότερο από 400 στρέμματα ιδιωτικής γης.
Η απάντηση του κ. Νικολούδη στο ερώτημα εάν όσα συμβαίνουν σήμερα στα Χανιά αποτελούν ουσιαστικά εικόνα όσων θα ακολουθήσουν στον άξονα Χανιά–Ηράκλειο ήταν ξεκάθαρη:
«Βέβαια. Έτσι είναι. Ό,τι γίνεται εδώ θα γίνει σε όλο τον άξονα».
Πρόκειται επομένως για μια διαδικασία που αφορά ή πρόκειται να αφορά εκατοντάδες ιδιοκτήτες σε διαφορετικές περιοχές της Κρήτης, καθώς προχωρούν οι απαλλοτριώσεις για την κατασκευή του νέου αυτοκινητοδρόμου.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι ιδιοκτήτες
Ο Μανώλης Νικολούδης έκλεισε τη συνέντευξη δίνοντας συγκεκριμένες κατευθύνσεις προς όσους βλέπουν την περιουσία τους να βρίσκεται μέσα στη ζώνη απαλλοτρίωσης.
«Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει για να διεκδικήσει την πραγματική της αξία είναι να κάνει ένα τοπογραφικό διάγραμμα, αν δεν έχει. Είναι πολύ καλό να υπάρχει ένα τοπογραφικό διάγραμμα στο οποίο ο μηχανικός θα απεικονίζει την αξία του ακινήτου. Από εκεί ξεκινάμε. Και να ψάξει να δει αν έχουν γίνει αγοραπωλησίες παρακείμενων ακινήτων, που να έχουν συγκριτικά στοιχεία της αξίας του, ή, εάν δεν έχουν γίνει για τον άλφα ή βήτα λόγο, να βρει έναν εκτιμητή να του κάνει μία εκτίμηση. Μια ενυπόγραφη εκτίμηση, να είναι έτοιμος να διεκδικήσει το μέγιστο δυνατό για το ακίνητό του».
Τέλος, προειδοποίησε ότι οι ιδιοκτήτες δεν πρέπει να αντιμετωπίσουν παθητικά τη διαδικασία, καθώς υπάρχουν προθεσμίες και δικαιώματα που πρέπει να προστατευθούν:
«Οι πολίτες πρέπει να είναι ενεργοί και να ενημερώνονται. Εμείς, για τον λόγο αυτό, εδώ στα Χανιά, όπως σας είπα και προηγουμένως, την πλειοψηφία των θιγομένων από τον ΒΟΑΚ την έχει αναλάβει ο Δικηγορικός Σύλλογος. Ο Δικηγορικός Σύλλογος έχει συστήσει μια επιτροπή. Είναι μέσα συνάδελφοι οι οποίοι έχουν ανάλογη εμπειρία από τις παλιότερες απαλλοτριώσεις που έγιναν από τη Σούδα προς το Κίσαμο. Γι’ αυτό τον λόγο το παρακολουθεί. Εάν κάποιος δεν το αναθέσει στον Δικηγορικό Σύλλογο, πρέπει να βρει έναν δικηγόρο να τον συμβουλεύεται συνεχώς, για να μην απολεσθούν προθεσμίες και δικαιώματα».
