Politica 89.8
Στατικός μοντελισμός: Εκεί που το χόμπι αγγίζει τα όρια της καθαρής τέχνης (βίντεο-φωτογραφίες)
Υπάρχουν χόμπι που απλά γεμίζουν τον ελεύθερο χρόνο μας και υπάρχουν και άλλα που αγγίζουν τα όρια της καθαρής τέχνης, της ιστορικής καταγραφής και της απόλυτης προσήλωσης. Ο στατικός μοντελισμός (ή πλαστικομοντελισμός) ανήκει δικαιωματικά στη δεύτερη κατηγορία. Είναι ένα από τα πιο δημιουργικά, λεπτομερή και ανταποδοτικά χόμπι παγκοσμίως, το οποίο συνδυάζει την ιστορική έρευνα, τη χειροτεχνία, τη μηχανική και την καλλιτεχνική έκφραση. Χαρίζει αμέτρητες ώρες συγκέντρωσης και χαλάρωσης, επιτρέποντας τη δημιουργία πιστών αντιγράφων υπό κλίμακα (όπως στις 1:24, 1:32, 1:35, 1:48, 1:72, 1:144, 1:200, 1:350) και την ικανοποίηση της δημιουργίας από το μηδέν, ένα αυτοκίνητο, ένα αυτοκίνητο, αεροπλάνου. ή φιγούρας που χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν ή χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα.
Για τρεις ολόκληρες ημέρες, αρχή γενομένης από χθες 6 έως και την Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026, η καρδιά του ελληνικού μοντελισμού που χτυπά στο Εκθεσιακό Κέντρο Περιστερίου, όπου η IPMS Hellas (Ένωση Μοντελιστών Ελλάδος) διοργανώνει την 45η Έκθεση Έκθεσης – Διαγωνισμός της.
Πρόκειται για το κορυφαίο μοντελικό γεγονός της χρονιάς στη χώρα μας, έναν κόσμο που εδώ και δεκαετίες συγκεντρώνει εκατοντάδες εκθέτες με εντυπωσιακά εκθέματα και ένα κοινό κάθε ηλικίας που μαγεύεται από τη μαγεία της μικρογραφίας.
«Είμαστε πάρα πολύ ικανοποιημένοι από τη συμμετοχή. Ξεπεράσει τις 1.000 προεγγραφές και καλύπτονται όλες οι κατηγορίες εκθεμάτων με σημαντική ποικιλία», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του ΔΣ της IPMS Ελλάδος, Παύλος Τσέκας, που μας μίλησε για τη φετινή έκθεση, και για το τι είναι ο στατικός μοντελισμός.
«Μιλάμε για μια μορφή τρισδιάστατης δημιουργίας, τρισδιάστατης τέχνης. Δεν είναι απλά παιχνίδια αυτά που θα δείτε. Είναι η μεταφορά της πραγματικότητας ή της φαντασίας σε μινιατούρες υπό κλίμακα» τονίζει, σημειώνοντας πως για το ιδανικό τελικό αποτέλεσμα: «Χρειάζεται η απόκτηση εμπειρίας προκειμένου να καταφέρει να αποδώσει την πραγματικότητα του εκθέματος στο οποίο θα αναπαρασταθεί η κλίμακα. Απαιτεί επιμονή, διάβασμα, ιστορική γνώση και σαφέστατα πρέπει να αφιερώσεις κάποιες ώρες από τον ελεύθερό σου χρόνο». «Εάν θέλεις να ασχοληθείς με μια μινιατούρα ιστορικού εκθέματος, αν θέλεις να κατασκευάσεις ένα αεροπλάνο που πρέπει να αφήσεις χρόνο στη δράση του συγκεκριμένου αεροσκάφους, στις αρχές αυτές υπερέβη για να επιτύχεις όχι μόνο την απόδοση της παραλλαγής του και των διακριτικών του αλλά και τις φθορές που αυτό ανέπτυξε κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας του», λέει.
Το «make and take» για τα μικρά παιδιά…
Και με το μέλλον τι γίνεται; Υπάρχει νέο «αίμα», ενδιαφέρον από μικρά παιδιά; «Περιορισμένο αλλά υπάρχει» απαντά και συμπληρώνει: «Και είμαστε εδώ για να το συντηρήσουμε. Μια από τις πιο εμβληματικές πράξεις που το σωματείο μας, η IPMS Ελλάδος έχει επιτύχει στα 45 χρόνια λειτουργίας του από το 1981, είναι η σύσταση των εργαστηρίων μοντελισμού για παιδιά 6 έως 12 ετών. Το λεγόμενο make and take όπου οι μικροί μας φίλοι έρχονται εντελώς δωρεάν στις εκθέσεις μας και μαζί με μέλη μας εκπαιδευτές – εθελοντές, αποκτούν τις ικανότητες και τη γνώση να κατασκευάσουν το πρώτο τους μοντέλο έτσι ώστε να αποκτήσουν ένα άλλο ενδιαφέρον πέρα από το tablet ή το smartphone».
Από το πλαστικό κιτ στο ιστορικό κειμήλιο και τα έργα τέχνης
Ο στατικός μοντελισμός αφορά την κατασκευή ακίνητων μοντέλων με απόλυτη έμφαση στη λεπτομέρεια, την ιστορική ακρίβεια και τη ρεαλιστική απεικόνισή τους με τεχνική όπως η παλαίωση (weathering). Δεν πρέπει να συγχέεται με τον τηλεκατευθυνόμενο μοντελισμό (R/C) όπου η έμφαση δίνεται στην κίνηση, τη μηχανική και τη δράση και περιλαμβάνει τηλεκατευθυνόμενα αυτοκίνητα (on-road/off-road), αεροπλάνα, ελικόπτερα, drones και σκάφη που κινούνται είτε με ηλεκτρικούς κινητήρες (μπαταρίες) είτε με θερμικούς κινητήρες εσωτερικής καύσης (nitro/βενζίνη).
Η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν μοντελιστή είναι ο ρεαλισμός: Οι διάφορες τεχνικές που κάνουν ένα πλαστικό αεροπλανάκι να μοιάζει σαν να έχει μόλις επιστρέψει από μια σκληρή αερομαχία, γεμάτο λάδι, καπνιές και φθορές από τον χρόνο. Κι όμως είναι ένα απλό μοντέλο, δουλεμένο πολλές ώρες, μέρες ή μήνες με πολύ κόπο και μεράκι από τον μοντελιστή, που δεν αρκέστηκε στις οδηγίες συναρμολόγησης του κατασκευαστή, αλλά έβαλε τις δικές του «πινελιές» μετατρέποντας ένα πλαστικό μοντέλο σε έργα τέχνης.
«Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες…»
Πώς ξεχωρίζεις όμως, ένα καλό μοντέλο από ένα πολύ καλό; Κατάλληλος να μας δώσει απαντήσεις είναι ο Δημήτρης Κοντός, αντιπρόεδρος της ΕΕ και κριτής του διαγωνιστικού μέρους της Έκθεσης.
«Υπάρχουν πάρα πολλά μικρά σημεία, τα οποία ξεχωρίζουν το πολύ καλό μοντέλο από το καλό» δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Για παράδειγμα, ένα πολύ εντυπωσιακό μοντέλο μπορεί να έχει κάποιες ατελίες. Να μην είναι ιστορικά σωστό, να μην πατάει σωστά, το βάψιμο του να μην είναι αυτό που πρέπει ή να μην έχει γίνει με τον τρόπο που πρέπει. Είναι αυτό που λέμε ότι ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες, δηλαδή».
Και πώς είναι το επίπεδο στον φετινό διαγωνισμό: «Στο μεγάλο ποσοστό είναι ανεβασμένο, σε βαθμό που ως κριτές έχουμε άγχος για το πώς θα βαθμολογήσουμε».
Τέλος, λένε ότι οι Έλληνες μοντελιστές θεωρούνται πολύ καλοί σε παγκόσμιο επίπεδο. Ισχύει; «Το επίπεδο των Ελλήνων μοντελιστών είναι εξαιρετικό. Σε διάφορα είδη όπως στα αεροπλάνα, στα καράβια, ή στις φιγούρες μοντελισμού έχουμε μερικούς από τους κορυφαίους στον πλανήτη» σημειώνει ο κ. Κοντός.
Τι θα δείτε στην 45η Έκθεση της IPMS Hellas στο Περιστέρι
Οι πολίτες που θα βρεθούν στο Εκθεσιακό Κέντρο Περιστερίου το τριήμερο 6-8 Νοεμβρίου θα έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν από κοντά εκατοντάδες μοντέλα, χωρισμένα σε συγκεκριμένες διαγωνιστικές κατηγορίες:
– Αεροπλάνα και Ελικόπτερα: Από τα διπλάνα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τα σύγχρονα F-16 και Rafale της Πολεμικής μας Αεροπορίας.
– Στρατιωτικά Οχήματα: Άρματα μάχης, θωρακισμένα και οχήματα υποστήριξης.
– Ναυτικός Μοντελισμός: Επιβλητικά θωρηκτά, ιστορικά ιστιοφόρα και υποβρύχια.
– Πολιτικά Οχήματα: Λαμπερά supercars, ιστορικά αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες και φορτηγά.
– Φιγούρες και Sci-Fi: Ιστορικές μινιατούρες πολεμιστών (από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα), αλλά και φαντασμαγορικά μοντέλα από το Star Wars, το Warhammer και ταινίες επιστημονικής φαντασίας.
– Διοράματα: Ολόκληρες τρισδιάστατες σκηνές που «παγώνουν» μια στιγμή του χρόνου — από μια μάχη στα χιονισμένα βουνά μέχρι ένα πολυσύχναστο λιμάνι ή ένα φουτουριστικό εργοστάσιο.
Ο φετινός διαγωνισμός περιλαμβάνει και τρία επετειακά θέματα:
1. 90 Χρόνια Spitfire (το ιστορικό βρετανικό καταδιωκτικό σε όλες τις κλίμακες)
2. Panzer Grey (οχήματα του γερμανικού στρατού βαμμένα σε αυτό το γκρι χρώμα)
3. 25 Χρόνια από την πρώτη προβολή του «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών»
Ένας Θεός για Όλη την Οικογένεια
Η έκθεση δεν απευθύνεται μόνο στους «μυημένους» του χόμπι. Είναι μια εξαιρετική ευκαιρία για μια οικογενειακή βόλτα. Τα παιδιά θα εντυπωσιαστούν από τη μικροσκοπική λεπτομέρεια των εκθεμάτων, ενώ οι μεγαλύτεροι που κάνουν ένα νοσταλγικό ταξίδι στην ιστορία και την τεχνολογία.
Παράλληλα, στον χώρο της έκθεσης θα λειτουργήσουν εμπορικά περισσότερα από τα μεγαλύτερα μοντελιστικά καταστήματα της Ελλάδας. Εκεί, οι πολίτες να προμηθευτούν κιτ, χρώματα, εργαλεία, αλλά και να λάβουν συμβουλές από έμπειρους μοντελιστές για το πώς να κάνουν τα πρώτα τους βήματα στο χόμπι.
Αν ψάχνετε λοιπόν μια δημιουργική διέξοδο, αν αγαπάτε την ιστορία και την κατασκευή, ή απλώς θέλετε να γεμίσετε το Σαββατοκύριακο σας με εικόνες απίστευτης δεξιοτεχνίας, η 45η έκθεση της IPMS Hellas είναι το απόλυτο ραντεβού του Νοεμβρίου. Μην τη χάσετε!
Η έκθεση (Εκθεσιακό Κέντρο Περιστερίου, Δωδεκανήσου και Αγίου Βασιλείου, Σταθμός Μετρό Ανθούπολη) θα είναι ανοιχτή για το κοινό σήμερα Σάββατο από 10:00 έως 21:00 και αύριο Κυριακή από 10:00 έως 16:00.
Το εισιτήριο (ένα και για τις δυο ημέρες) κοστίζει 5 ευρώ για άνω των 18 ετών.
Η ιστορία του μοντελισμού στην Ελλάδα και η IPMS Hellas
Η ιστορία του στατικού μοντελισμού στην Ελλάδα είναι άμεσα συνδεδεμένη με την εξέλιξη του χόμπι διεθνώς και, κυρίως, με την ίδρυση και δράση του επίσημου φορέα της χώρας, της IPMS Hellas που ιδρύθηκε το 1981 ως μη κερδοσκοπικός σύλλογος αφιερωμένος στους φίλους του στατικού μοντελισμού κάθε ηλικίας. Αποτελεί το ελληνικό παράρτημα της International Plastic Modellers’ Society (IPMS) που γεννήθηκε στην Αγγλία στις αρχές της δεκαετίας του 1963 (ή 1960-1963) με σκοπό την προώθηση, την υποστήριξη και την ανάπτυξη του στατικού μοντελισμού. Οι άνθρωποί του, είτε μέλη του ΔΣ είτε οι κριτές των διαγωνισμών είναι όλοι εθελοντές, προσφέρουν αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες τους γιατί απλά αγαπάνε αυτό που κάνουν και δεν περιμένουν κανένα αντίλλαγμα.
Τα πρώτα χρόνια (1960 – 1970) ο μοντελισμός στην αρχή ξεκίνησε ερασιτεχνικά από λίγους πρωτοπόρους Ελλάδας που έβρισκαν με δυσκολία πλαστικά κιτ (κυρίως αεροπλάνα και πλοία) από το εξωτερικό ή σε ελάχιστα συνοικιακά καταστήματα παιχνιδιών. Τότε ο μοντελισμός δεν είχε δικό του αυτόνομο χώρο. Τα πρώτα πλαστικά κιτ (κυρίως Airfix, Matchbox και Revell) έφταναν στην Ελλάδα ως «προχωρημένα παιχνίδια». Εμβληματικά καταστήματα παιχνιδιών της Αθήνας, όπως ο Πανταζόπουλος, ο Μουστάκας (στα πρώτα του βήματα), ο Δαμίγος και ο Κουρτάκης, είχαν μικρές γωνιές με μοντέλα.
Με την ίδρυση της IPMS Hellas το 1981, το χόμπι απέκτησε «στέγη», δομή, επίσημους κανόνες κρίσης για διαγωνισμούς και έναν τρόπο επικοινωνίας μεταξύ των μοντελιστών της χώρας. Η άνθηση ήρθε τις δεκαετίες του 1990 και του 2000. Ο μοντελισμός γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη με τη δημιουργία εξειδικευμένων καταστημάτων, την αύξηση της ποιότητας των διαθέσιμων κιτ και τη βελτίωση των τεχνικών (ρητίνες, photo-etch, αερογράφοι, καιρικές τεχνικές). Οι πανελλήνιες εκθέσεις άρχισαν να προσελκύουν χιλιάδες πολίτες και συμμετοχές από το εξωτερικό.
Σήμερα, ο στατικός μοντελισμός στην Ελλάδα παραμένει μια ζωντανή, απαιτητική μορφή τέχνης και ιστορικής αποτύπωσης, με την IPMS Hellas να συντονίζει σταθερά την πυρήνα της κοινότητας.
Ο δρόμος των μοντελιστών
Ήταν στα μέσα της δεκαετίας του ’80, όταν ο Κώστας Καλφάκης, άνοιξε το πρώτο ιστορικό μαγαζί στην Ιπποκράτους, δημιουργώντας τον δρόμο του μοντελισμού στο κέντρο της Αθήνας. Ωστόσο η ιστορία της επιχείρησης ξεκίνησε στην οδό Σταδίου 50, στην είσοδο της τότε Στοάς, μέσα στο βιβλιοπωλείο που διατήρησε ο Παράσχος Καλφάκης από το 1946. Ο Κώστας Καλφάκης, μαθητής ακόμα τότε, είχε τεράστια αγάπη για τον μοντελισμό και άρχισε να φέρνει στο βιβλιοπωλείο τα πρώτα πλαστικά μοντέλα. Έτσι, δημιούργησαν το πρώτο εξειδικευμένο κατάστημα μοντελισμού στην Ελλάδα, το οποίο τις επόμενες δεκαετίες εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για τους λάτρεις του χόμπι.
Το 1984 συστήθηκε η εταιρεία και λίγο αργότερα άνοιξε το κατάστημα της Ιπποκράτους. Από τότε και για πολλά χρόνια, πολλά μαγαζιά με αυτό το αντικείμενο άνοιξαν εκεί μετατρέποντας τον δρόμο σε στέκι του μοντελισμού. Εξίσου ιστορικό και χαρακτηριστικό ήταν για πολλά χρόνια το Plastimodellismo, ένα από τα πιο διάσημα καταστήματα αποκλειστικά για στατικό μοντελισμό. Για δεκαετίες στεγάστηκε ψηλά στην Ιπποκράτους και αποτέλεσε τον αντίπαλο δέος ή, σωστότερα, το συμπλήρωμα του Καλφάκη για τους λάτρεις των πλαστικών κιτ, των ειδικών χρωμάτων και των ιστορικών φιγούρων.
Τα χρόνια πέρασαν, οι εποχές άλλαξαν, τα ιστορικά μαγαζιά έκλεισαν είτε οριστικά (όπως ο Καλφάκης) είτε δίνοντας τη θέση τους κυρίως σε ηλεκτρονικά καταστήματα (e-shops) που η αλήθεια είναι, πως είναι πολλά και ιδιαίτερα εξειδικευμένα. Ωστόσο για τους παλιούς μοντελιστές που μεγάλωσαν με τα μυρωδιά της κόλλας και των χρωμάτων μέσα στα παραδοσιακά καταστήματα, δεν είναι το ίδιο…
Πλέον, στην Ιπποκράτους υπάρχει μόνο ένα φυσικό μοντελιστικό κατάστημα το Fasma Models που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από εκεί που ήταν ο Καλφάκης. Το μόνο που κρατάει ζωντανές τις μνήμες των μοντελισμών και την αγάπη τους για τις βόλτες στον Ιπποκράτους…
Καταστήματα μοντελισμού υπάρχουν και σε άλλες περιοχές της Αθήνας και της Ελλάδας, αλλά η συγκεκριμένη αναφορά γίνεται για την οδό Ιπποκράτους και τον ρόλο που έπαιξε στη δημιουργία της μοντελιστικής κοινότητας στη χώρα μας.
Ο… δράκος (τέρας) της μοκέτας (ή της φλοκάτης αν προτιμάτε)
Τέλος, να πούμε κάπου εδώ ότι ο μοντελισμός είναι ένα μαγικό χόμπι, με αρχή, μέση και τέλος στην εργασία του, με διάβασμα πριν από το ξεκίνημα του μοντέλου και πολλή λεπτομέρεια ως το φινίρισμα του. Κάτι παραμυθένιο δηλαδή, που όμως, όπως όλα τα παραμύθια που σέβονται τον τίτλο τους, έτσι και αυτό έχει τον δικό του δράκο ή καλύτερα, το «τέρας της μοκέτας» όπως το αποκαλούν οι μοντελιστές.
Τι είναι αυτό;
Φανταστείτε πως είστε στον πάγκο εργασίας σας και κόβετε ένα κομματάκι από το πλαστικό πλέγμα με τα μέρη του μοντέλου. Για κάποιο αδιευκρίνιστο λόγο το μικρό – αλλά πολύ σημαντικό – κομμάτι (μιλάμε για πολύ μικρό συνήθως) φεύγει από το χέρι σας και πέφτει κάτω, στο χαλί, μοκέτα, φλοκάτη, ή ακόμα και πάτωμα. Έ, υπάρχει αυτός ο «δράκος» που ως δια μαγείας το εξαφανίζει και πιθανότατα δεν το βρίσκετε ποτέ. Ή τουλάχιστον όσο φτιάχνετε το μοντέλο σας. Πιθανότατα θα βρείτε όταν χάσατε κάποιο άλλο κομμάτι, από άλλο μοντέλο που θα πέσει επίσης στα… αδηφάγα σαγόνια του τέρατος του παραμυθιού μας. Αλλά θα είναι ήδη πολύ αργά. Φήμες λένε ότι κάποιοι έχουν δαπανήσει πολλές ώρες γονατιστοί με έναν φακό και μοντελιστικά (μεγεθυντικά) γυαλιά ψάχνοντας στο μέρος του χαλιού το μοιραίο κομματάκι. Και πιστέψτε με, η ικανοποίηση όταν (και άμα) το βρεις δεν περιγράφεται…
Γ.Ν.
ΦΩΤΟ: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΙΤΣΑΡΑΣ
ΒΙΝΤΕΟ: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ Χάρης Ακριβιάδης
amna.gr
