Politica 89.8
Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο:Μόλις 17% πάρκο και με αστερίσκους προβλέπεται στα 1.750 στρ. του «Ν.Καζαντζάκης»-Πού θα γίνουν κατοικίες, διοικητήριο και εμπορικά-Τι αποκαλύπτει ο Γ.Αλεξάκης
Μόλις 300 στρέμματα από τα περίπου 1.750 στρέμματα του σημερινού αεροδρομίου Ηρακλείου «Νίκος Καζαντζάκης» προτείνονται για τη δημιουργία μεγάλου μητροπολιτικού πάρκου, δηλαδή περίπου το 17% της συνολικής έκτασης. Και ακόμη και γι’ αυτό το ποσοστό υπάρχουν σημαντικοί αστερίσκοι, καθώς δεν έχει αποφασιστεί η ακριβής χωροθέτηση του πάρκου, ούτε έχει καθοριστεί ο εσωτερικός σχεδιασμός του, οι επιτρεπόμενες εγκαταστάσεις και η τελική αναλογία φυσικού πρασίνου και άλλων χρήσεων.
Αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες αποκαλύψεις της συνέντευξης που παραχώρησε ο μελετητής του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου Ηρακλείου, Γιώργος Αλεξάκης, στον Politica 89.8, στον Χρήστο Κώνστα και στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά», παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στην εκπομπή συγκεκριμένες κατευθύνσεις της μελέτης για την αξιοποίηση της τεράστιας έκτασης που θα απελευθερωθεί με τη μεταφορά του αεροδρομίου στο Καστέλι.
Στη διάρκεια μιας αναλυτικής παρουσίασης , αναδείχθηκε το πραγματικό διακύβευμα της αξιοποίησης: όχι αν όλοι συμφωνούν γενικά στην ανάγκη για πράσινο, κατοικία, ανάπτυξη και δημόσιες υποδομές, αλλά πόση έκταση θα καταλάβει καθεμία από αυτές τις δραστηριότητες, ποια θα είναι η μεταξύ τους αναλογία και ποιος θα καθορίσει τελικά το περιεχόμενο της μεγαλύτερης πολεοδομικής παρέμβασης που έχει σχεδιαστεί στο Ηράκλειο εδώ και δεκαετίες.
Ο Γιώργος Αλεξάκης εξήγησε ότι η μελέτη έχει ολοκληρωθεί και υποβληθεί στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, αλλά δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, ενώ η μελετητική ομάδα δεσμεύεται από ρήτρα εμπιστευτικότητας μέχρι την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης.
Παρά τον περιορισμό αυτό, παρουσίασε συγκεκριμένες προτάσεις: μεγάλο πάρκο 300 στρεμμάτων, ανάπτυξη κατοικιών, τουριστικές δραστηριότητες στην ανατολική πλευρά, ενδεχόμενη δημιουργία τουριστικής μαρίνας, διατήρηση του ιστορικού κάθετου διαδρόμου για δραστηριότητες γενικής αεροπορίας, μετατροπή των σημερινών εγκαταστάσεων του αεροδρομίου σε περιφερειακό διοικητικό κέντρο και χωροθέτηση κοινωνικής κατοικίας και τεχνολογικού πάρκου σε γειτονικές στρατιωτικές εκτάσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά του ότι για τις περιοχές κατοικίας προβλέπεται αναλογία 50% κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων και 50% ιδιωτικών οικοπέδων, χωρίς ωστόσο να έχουν ακόμη προσδιοριστεί οι ακριβείς αριθμοί των κατοικιών, τα ύψη των κτιρίων και η τελική ένταση της δόμησης.
Πάρκο 300 στρεμμάτων: Γιατί μόλις το 17% της έκτασης;
Το ζήτημα που κυριάρχησε στη συνέντευξη ήταν το μέγεθος του μητροπολιτικού πάρκου και κυρίως η αναλογία του σε σχέση με τη συνολική έκταση του αεροδρομίου.
Ο Γιώργος Αλεξάκης ανέφερε ότι η μελετητική ομάδα προτείνει τη δημιουργία πάρκου περίπου 300 στρεμμάτων, για το οποίο μάλιστα έχουν εξεταστεί τρεις διαφορετικές επιλογές χωροθέτησης.
«Προτείνουμε τη χωροθέτηση ενός μεγάλου πάρκου, τώρα πράσινο πάρκο, μητροπολιτικό, όπως θέλει το ονομάζει κανείς, εμβαδού 300 στρεμμάτων. Και μάλιστα έχουμε και τρεις εναλλακτικές θέσεις για αυτό το πάρκο. Προβληματιστήκαμε αρκετά εάν θα πρέπει να είναι στο βορειότερο σημείο της έκτασης, που θα παίζει και έναν ρόλο ανεμοφράκτη, γιατί εκεί έχουμε έντονο αέρα, και οι κατοικίες να είναι στο εσωτερικό, ή το ανάποδο, και μια τρίτη λύση που μπαίνει μέσα στο κέντρο και χωρίζει τις κατοικίες. Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις. Θα τις δει όλος ο κόσμος».
Ο Χρήστος Κώνστας επέμεινε στο ποσοστό που αντιπροσωπεύουν τα 300 στρέμματα, επισημαίνοντας ότι το μέγεθος ενός πάρκου δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο σε σύγκριση με τα ελάχιστα πάρκα που διαθέτει σήμερα το Ηράκλειο.
«Δεν υπάρχει πάρκο στο Ηράκλειο, μην το συζητάμε τώρα. Άρα όταν ξεκινάς από μηδενική βάση και 50 στρεμμάτων άμα μου λέγατε, πάλι μεγάλο θα φαντάζει, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα. Εγώ λέω ότι από τη συνολική έκταση είναι 17% μόλις. Εγώ έτσι το βλέπω. Δεν διαβάζω αν είναι 300 πολλά σε σύγκριση με το πάρκο Γεωργιάδη. Εγώ διαβάζω ότι είναι μόλις το 17% από τη συνολική έκταση. Αυτό λέω. Πώς καταλήξαμε στο 17% και όχι στο 30%, όχι στο 10% ή στο 40%;».
Ο μελετητής εξήγησε ότι το συγκεκριμένο ποσοστό δεν αποτέλεσε προκαθορισμένο στόχο της ομάδας, αλλά προέκυψε από τη χωροθέτηση των διαφορετικών δραστηριοτήτων.
«Εμείς δεν πήραμε το 17%, ότι άρον άρον πρέπει να βγει κάτι 17%. Κάναμε τη χωροθέτηση των δραστηριοτήτων», ανέφερε.
Η απάντηση αυτή ανέδειξε και το κεντρικό ζήτημας: κατά πόσο ο σχεδιασμός πρέπει να ξεκινά από έναν συγκεκριμένο στόχο για το πράσινο που χρειάζεται η πόλη ή να προκύπτει το τελικό ποσοστό του πάρκου αφού προηγηθεί η κατανομή των υπόλοιπων χρήσεων.
Οι αστερίσκοι του πάρκου: Θα είναι πραγματικό πράσινο ή θα γεμίσει εγκαταστάσεις;
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στα 300 στρέμματα. Ο Χρήστος Κώνστας έθεσε το ζήτημα του πραγματικού χαρακτήρα του πάρκου, επισημαίνοντας ότι ακόμη και μια μεγάλη έκταση μπορεί να χάσει σημαντικό μέρος του φυσικού της χαρακτήρα εάν καταληφθεί από κτίρια, αναψυκτήρια, θέατρα, κερκίδες και άλλες κατασκευές.
«Επειδή υπάρχουν πάρκα και πάρκα, μπορείτε να μας πείτε πώς εσείς έχετε συλλάβει την ιδέα του πάρκου; Γιατί το λέω αυτό. Πολύ ωραία, ακούγεται μεγάλο, μεγάλη έκταση των 300 στρεμμάτων. Αλλά πάρκο, δηλαδή κάποια δέντρα, λίγο χλόη κάτω κτλ., μπορώ να έχω και βάζοντας μέσα, από θέατρα, θεατράκια, αναψυκτήρια, καφετέριες κτλ., και να λέω ότι είναι πάρκο. Δηλαδή θέλω να πω, ο χαρακτήρας του πάρκου δεν αλλάζει;».
Ο δημοσιογράφος επέμεινε ότι η μεγάλη ευκαιρία για το Ηράκλειο είναι να αποκτήσει έναν πραγματικό πνεύμονα πρασίνου και όχι ακόμη έναν χώρο με κυρίαρχο στοιχείο τις κατασκευές.
«Σε όσες ευρωπαϊκές πόλεις έχω πάει και έχω δει πάρκα, βλέπω πάρκο, τίποτα άλλο. Αχανείς εκτάσεις. Φεύγει ο άλλος από τα Καμίνια και πάει και κάνει Σαββατοκύριακο, όπως σας το λέω, Σαββατοκύριακο. Πάει και κάνει στα τρία χιλιόμετρα, στην Αλικαρνασσό. Αυτό εμείς εννοούμε πάρκο. Τώρα αν εννοούμε πάρκο να βάλουμε και λίγο μπετό, να βάλουμε και λίγο κερκίδα, να βάλουμε και λίγο το ένα και λίγο το άλλο, δεν είναι πάρκο αυτό, είναι άλλη δουλειά. Είναι δουλειά για εργολάβους.Άρα το 17% μπορεί να γίνει 7% στο τέλος».
Ο Γιώργος Αλεξάκης συμφώνησε ως προς την ανάγκη δημιουργίας ενός μεγάλου χώρου πρασίνου με διαφορετικές δυνατότητες αναψυχής, εξηγώντας όμως ότι ο λεπτομερής σχεδιασμός δεν αποτελεί αντικείμενο του σημερινού σταδίου της μελέτης.
«Τα μεγάλα πάρκα, όπως το Hyde Park στο Λονδίνο, έχουν από όλα μέσα. Έχουν απομονωμένες περιοχές που υπάρχει άγρια φύση και μόνο, έχουν λίμνες, έχουν διάδρομο για το ποδήλατο, έχουν διάδρομο για απλή βόλτα. Το μέγεθος επιτρέπει να δημιουργήσεις διάφορες μορφές δραστηριοτήτων. Κάπως έτσι το εννοούμε και εμείς. Αλλά προσέξτε, δεν θα δείτε τέτοιου είδους σχεδιασμό στη μελέτη που θα προκύψει. Αυτό, όπως ανέφερα πριν, είναι θέμα της επόμενης διαδοχικής μελετητικής πρότασης».
Ο ίδιος επισήμανε ότι ο ειδικότερος σχεδιασμός θα πρέπει να γίνει από επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής.
«Όταν έρθει η ώρα του εσωτερικού σχεδιασμού, του ειδικού σχεδιασμού, τον οποίο θα αναλάβουν πιο ειδικοί επιστήμονες, δασολόγοι, δασοπόνοι, γεωπόνοι, να λάβουν υπόψη τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή. Γιατί η περιοχή έχει πολύ αέρα, έχει υγρασία από τη θάλασσα».
Επομένως, η σημερινή πρόταση αφορά την πρόβλεψη μιας έκτασης 300 στρεμμάτων για πάρκο, χωρίς να έχει ακόμη καθοριστεί πόσο από αυτήν θα καταλαμβάνεται τελικά από αμιγώς φυσικό πράσινο και πόσο από συνοδευτικές εγκαταστάσεις.
Μόλις 2,5 τετραγωνικά μέτρα πρασίνου ανά κάτοικο στο Ηράκλειο
Ιδιαίτερη σημασία είχε η ανάδειξη των στοιχείων που συγκέντρωσε η μελετητική ομάδα για το υφιστάμενο πράσινο στο Ηράκλειο.
Ο Γιώργος Αλεξάκης ανέφερε ότι, σύμφωνα με τις μετρήσεις του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου, στην πόλη αντιστοιχούν μόλις 2,5 τετραγωνικά μέτρα πρασίνου ανά κάτοικο, όταν η τιμή αναφοράς των προδιαγραφών που επικαλέστηκε είναι 9,5 τετραγωνικά μέτρα.
«Εμείς από τη μελέτη του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου μετρήσαμε ότι στην πόλη αντιστοιχούν 2,5 τετραγωνικά πράσινου στον κάθε πολίτη, ενώ οι προδιαγραφές είναι για 9,5 τετραγωνικά. Δηλαδή, για να καταλάβουμε την έλλειψη πράσινου που έχει η πόλη, δέντρων, οποιουδήποτε είδους πράσινο. Γιατί το πράσινο μπορεί να είναι από ένα πάρκο γειτονιάς, ένα μεσαίο πάρκο, ένα μεγαλύτερο. Όλα τα έχει ανάγκη μια πόλη. Από το να παίξουν τα παιδιά στη γειτονιά μέχρι να πάει κάποιος και να κάνει ποδήλατο, να τρέξει, να υπάρχουν και μικρές λίμνες, εάν επιτρέπεται να έχουμε νερό».
Η συγκεκριμένη αναφορά προσδίδει πρόσθετη βαρύτητα στη συζήτηση για τα 300 στρέμματα. Η ίδια η μελέτη καταγράφει ότι η σημερινή πόλη διαθέτει πράσινο πολύ χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς που χρησιμοποιεί, γεγονός που θέτει το ερώτημα εάν η προτεινόμενη έκταση του νέου πάρκου επαρκεί για να καλύψει ουσιαστικό μέρος αυτού του ελλείμματος.
Κατοικίες μέσα στο αεροδρόμιο-Τι προβλέπεται για το 50% της έκτασης
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο αφορά την ανάπτυξη κατοικιών στην έκταση του αεροδρομίου.
Ο Γιώργος Αλεξάκης εξήγησε ότι ο σχεδιασμός βρίσκεται στο πρώτο πολεοδομικό επίπεδο και πως θα ακολουθήσουν επόμενα στάδια, στα οποία θα εξειδικευτούν οι όροι και τα χαρακτηριστικά της δόμησης.
«Αυτή τη στιγμή εμείς είμαστε στο πρώτο επίπεδο πολεοδομικού σχεδιασμού. Θα ακολουθήσει ένα δεύτερο επίπεδο και ένα τρίτο επίπεδο, σύμφωνα με τη νομοθεσία. Δεν τελειώνουν όλα σε ένα στάδιο. Εμείς έχουμε πει όμως ότι το 50% της έκτασης πρέπει να είναι κοινόχρηστα, κοινωφελείς δράσεις και χρήσεις, και το υπόλοιπο 50% μπορεί να είναι τα ιδιωτικά οικόπεδα».
Από τη διευκρινιστική συζήτηση προέκυψε ότι η συγκεκριμένη αναλογία αφορά τις περιοχές που θα προορίζονται για κατοικία και όχι αυτομάτως ολόκληρη την έκταση των 1.750 στρεμμάτων.
Ωστόσο, δεν παρουσιάστηκαν συγκεκριμένοι αριθμοί για το πόσα στρέμματα θα καταλάβουν οι κατοικίες, πόσα κτίρια μπορούν να ανεγερθούν, πόσοι κάτοικοι θα εγκατασταθούν ή ποιοι συντελεστές δόμησης θα εφαρμοστούν.
Αυτά τα δεδομένα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς η οικονομική αξία της οικιστικής ανάπτυξης θα αποτελέσει έναν από τους παράγοντες που θα εξεταστούν στο μελλοντικό επιχειρηματικό μοντέλο αξιοποίησης της έκτασης.
Κοινωνική κατοικία: Άλλη η πρόταση του Δήμου άλλη η συγκεκριμένη χωροθέτηση της μελέτης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η αναφορά του μελετητή στην κοινωνική κατοικία, καθώς προέκυψε μια σημαντική διαφοροποίηση ανάμεσα στις γενικές κατευθύνσεις που έχει παρουσιάσει ο Δήμος Ηρακλείου και στις συγκεκριμένες χωροθετήσεις που περιέγραψε ο Γιώργος Αλεξάκης.
Ο Δήμος έχει συμπεριλάβει την κοινωνική και προσιτή κατοικία στις βασικές κατευθύνσεις αξιοποίησης της έκτασης του σημερινού αεροδρομίου.
Ο μελετητής, ωστόσο, εξήγησε ότι η ειδικότερη πρόταση για κοινωνική κατοικία αφορά γειτονική στρατιωτική έκταση, εκτός των περίπου 1.750 στρεμμάτων του αεροδρομίου.
«Για το ένα στρατόπεδο, όταν φύγουν, αυτά είναι εκτός των 1.700 στρεμμάτων, σωστά, και νότια, προβλέπουμε να είναι περιοχή κατοικίας και ειδικά κοινωνικής κατοικίας», ανέφερε.
Ο Χρήστος Κώνστας παρενέβη επισημαίνοντας τη διαφοροποίηση από τις αναφορές του δημάρχου.
«Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον που μας λέτε, διότι εγώ άκουσα τον δήμαρχο να μιλάει για τις κοινωνικές κατοικίες, αλλά μιλούσε για τα 1.700 στρέμματα, δηλαδή για τον χώρο εντός του αεροδρομίου».
Ο Γιώργος Αλεξάκης διευκρίνισε ότι η δημιουργία κοινωνικών κατοικιών μέσα στην έκταση του αεροδρομίου δεν αποκλείεται από τη μελέτη, αλλά δεν έχει προσδιοριστεί ως συγκεκριμένη υποχρεωτική χρήση.
«Δεν το απαγορεύουμε. Δεν το απαγορεύουμε, προς Θεού. Η χρήση γενική κατοικία χωράει τα πάντα. Και ιδιωτικές και κοινωνικές κατοικίες και κρατικές και τα λοιπά. Δεν προσδιορίζουμε ποιο θα είναι το υποκείμενο».
Η διευκρίνιση αυτή είναι ουσιαστική: η δυνατότητα δημιουργίας κοινωνικής κατοικίας δεν ισοδυναμεί με δεσμευτική πρόβλεψη συγκεκριμένου αριθμού κοινωνικών κατοικιών μέσα στο αεροδρόμιο.
Διοικητήριο στο σημερινό αεροδρόμιο-Μια παρέμβαση που μπορεί να προηγηθεί
Μία από τις πιο συγκεκριμένες προτάσεις που παρουσίασε ο Γιώργος Αλεξάκης αφορά την αξιοποίηση των σημερινών κτιριακών εγκαταστάσεων του αεροδρομίου ως μεγάλου διοικητικού κέντρου.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η μελέτη προβλέπει τη συγκέντρωση σημαντικών δημόσιων υπηρεσιών στον χώρο του σημερινού αεροσταθμού, αξιοποιώντας το υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα.
«Ένα θέμα εξίσου σπουδαίο πρέπει να αναφέρουμε για το θέμα του αεροδρομίου. Είναι η πρόταση για τη δημιουργία ενός περιφερειακού διοικητικού κέντρου στον χώρο του σημερινού κτιρίου του αεροδρομίου. Αυτό το κτίριο προτείνουμε να αξιοποιηθεί για λογαριασμό της Περιφέρειας Κρήτης, της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, του Δήμου Ηρακλείου, της Υγειονομικής Περιφέρειας και κέντρου πολιτικής προστασίας, με αξιοποίηση του πυροσβεστικού σταθμού του αεροδρομίου και συνέργεια με την αερολέσχη για αντιπυρική επιτήρηση».
Ο μελετητής υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση θα μπορούσε να υλοποιηθεί ταχύτερα από άλλες, επειδή υπάρχει ήδη σημαντική κτιριακή υποδομή.
«Όλα αυτά να γίνουν ένα μεγάλο διοικητικό κέντρο εκεί που είναι σήμερα το αεροδρόμιο. Αυτό μπορεί να είναι το πιο γρήγορο, εύκολα συνεννοήσιμο τμήμα όλου του θέματος που κουβεντιάζουμε. Γιατί το κτίριο υπάρχει. Σε πολύ λίγο καιρό μπορεί να διαρρυθμιστεί αντίστοιχα για διοικητικές υπηρεσίες και την επόμενη μέρα που θα φύγει το αεροδρόμιο να διαρρυθμιστεί σε ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα και να λειτουργήσει άμεσα, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα πάρκινγκ που υπάρχει γύρω από το αεροδρόμιο».
Η πρόταση αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη αναδιάταξη των διοικητικών λειτουργιών της πόλης, καθώς θα μπορούσε να συγκεντρώσει υπηρεσίες που σήμερα στεγάζονται σε διαφορετικά σημεία του Ηρακλείου.
Όχι σε μεγάλο εμπορικό κέντρο-Μόνο τοπικό εμπόριο για τις ανάγκες των κατοίκων
Σαφής ήταν η τοποθέτηση του Γιώργου Αλεξάκη για τις εμπορικές δραστηριότητες.
Όπως ανέφερε, η μελέτη δεν προβλέπει τη δημιουργία μεγάλου εμπορικού κέντρου τύπου mall, αλλά δραστηριότητες μικρότερης κλίμακας, που θα εξυπηρετούν κυρίως τις ανάγκες των κατοίκων, των εργαζομένων και των επισκεπτών της περιοχής.
«Στο κομμάτι των εμπορικών δραστηριοτήτων δεν είμαστε πολύ συγκεκριμένοι. Δηλαδή δεν έχουμε κάποια συγκεκριμένη δραστηριότητα. Μέσα σε αυτό που λέμε κατοικίες, η χρήση κατοικία, θα προβλεφθούν υποχρεωτικά και κάποιες εμπορικές δραστηριότητες οι οποίες θα εξυπηρετούν την κατοικία. Αλλά δεν έχουμε προτείνει ένα μεγάλο mall, για παράδειγμα. Δεν έχουμε προτείνει κάτι τέτοιο».
Ο μελετητής αιτιολόγησε την επιλογή αυτή και με βάση τις εμπορικές δραστηριότητες που ήδη υπάρχουν στη γύρω περιοχή.
«Η διάθεσή μας θα είναι για εμπόριο χαμηλής εξυπηρέτησης των κατοικιών. Άλλωστε νοτίως της περιοχής που μιλάμε έχουν αναπτυχθεί πολύ μεγάλες εμπορικές δραστηριότητες. Δεν χρειάζεται να κάνουμε εκεί ένα πάρκο για να πάνε μεγάλες εμπορικές δραστηριότητες. Εμπορική δραστηριότητα τοπικής εμβέλειας, για να εξυπηρετούνται εκεί οι επισκέπτες, οι εργαζόμενοι, αν γίνει διοικητήριο εκεί».
Πρόκειται για μια σημαντική κατεύθυνση, καθώς περιορίζει, στο επίπεδο της πρότασης της μελετητικής ομάδας, την προοπτική δημιουργίας ενός νέου μεγάλου εμπορικού πόλου.
Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ερώτημα πώς αυτή η κατεύθυνση θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένους όρους χρήσεων γης και δόμησης κατά τα επόμενα στάδια.
Τουριστική μαρίνα, αναψυχή και διατήρηση του ιστορικού διαδρόμου
Στο ανατολικό τμήμα της έκτασης προβλέπεται η δυνατότητα ανάπτυξης τουριστικών δραστηριοτήτων και αναψυχής, ενώ εξετάζεται και η δημιουργία τουριστικής μαρίνας.
Ο Γιώργος Αλεξάκης ανέφερε ότι η δυνατότητα αυτή έχει συμπεριληφθεί στον σχεδιασμό, χωρίς ωστόσο να έχει αποδειχθεί ακόμη η οικονομική βιωσιμότητα μιας τέτοιας εγκατάστασης.
«Στην περιοχή αυτή έχουμε πει ότι μπορεί να κατασκευαστεί και μια τουριστική μαρίνα, η οποία θα αξιολογηθεί από τον όποιο επενδυτή εάν είναι βιώσιμη. Πάντως σε τεχνικό επίπεδο είναι πολύ πιο εύκολο να γίνει εκεί από ό,τι αλλού».
Μια ακόμη ενδιαφέρουσα πρόταση αφορά τη διατήρηση του ιστορικού κάθετου διαδρόμου του αεροδρομίου, ο οποίος θα μπορούσε να εξυπηρετεί δραστηριότητες γενικής αεροπορίας.
«Προτείνουμε τη διατήρηση του κάθετου διαδρόμου. Ο κάθετος είναι ο ιστορικά πρώτος διάδρομος στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου. Δεν είναι ούτε ο λοξός που ξέρουμε ούτε ο σημερινός διάδρομος προσγειώσεων και απογειώσεων. Ο οποίος μπορεί να εξυπηρετήσει την αεροπλοΐα. Μπορεί να είναι ένα ελικοδρόμιο, μπορεί να είναι drone port, να διαθέτει και υποστηρικτικές εγκαταστάσεις».
Ο ίδιος περιέγραψε ακόμη τη δυνατότητα χρήσης του χώρου από μικρά ιδιωτικά αεροσκάφη και αερολέσχες.
«Όπως λέμε για τη μαρίνα τουριστικών σκαφών, φανταστείτε ότι μπορεί να γίνει και μια μαρίνα μικρών ιδιωτικών αεροπλάνων. Η αφετηρία μας είναι οι αερολέσχες. Να παραμείνει και να εξυπηρετηθούν οι δραστηριότητές τους, οι οποίες είναι πολύ σημαντικές».
Η συγκεκριμένη πρόταση σημαίνει ότι ένα τμήμα της σημερινής αεροπορικής υποδομής ενδέχεται να διατηρήσει συναφή λειτουργία και μετά την παύση λειτουργίας του αεροδρομίου ως κύριας αεροπορικής πύλης του Ηρακλείου.
Κοινωνική κατοικία και τεχνολογικό πάρκο στα στρατόπεδα
Η μελετητική ομάδα δεν εξέτασε αποκλειστικά την έκταση που βρίσκεται μέσα στην περίφραξη του αεροδρομίου, αλλά και τη συνολική πολεοδομική οργάνωση της ευρύτερης περιοχής.
Ο Γιώργος Αλεξάκης εξήγησε ότι εξετάστηκαν οι γειτονικές περιοχές της Νέας Αλικαρνασσού, οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις και η περιοχή προς τον Καρτερό, ώστε οι προτεινόμενες χρήσεις να έχουν λειτουργική συνέχεια.
«Το θέμα του αεροδρομίου δεν το είδαμε στενά ως την περιοχή μέσα από το συρματόπλεγμα, όπως συνηθίζουμε να λέμε, αλλά κάνοντας focus είδαμε την ευρύτερη περιοχή που περιλαμβάνει τα στρατόπεδα της 126, τις βόρειες περιοχές της Αλικαρνασσού, ακόμα και την περιοχή του Καρτερού. Δηλαδή είδαμε όλη τη γειτονεύουσα περιοχή, προκειμένου στο τέλος οι προτεινόμενες χρήσεις να έχουν συνάφεια με τις χρήσεις που είναι γύρω γύρω από εκεί».
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην πρόταση για κοινωνική κατοικία σε στρατιωτική έκταση νοτίως του αεροδρομίου, αλλά και στη δημιουργία τεχνολογικού πάρκου στην περιοχή της 126.
Η αξιοποίηση των στρατοπέδων αντιμετωπίζεται επομένως ως συμπληρωματικό μέρος του ευρύτερου πολεοδομικού σχεδιασμού, παρότι οι συγκεκριμένες εκτάσεις δεν περιλαμβάνονται στα περίπου 1.750 στρέμματα του σημερινού αεροδρομίου.
Το Υπερταμείο, οι επενδυτές και το επιχειρηματικό μοντέλο αξιοποίησης
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η συζήτηση για τη σχέση του πολεοδομικού σχεδιασμού με την οικονομική αξιοποίηση της έκτασης.
Ο Γιώργος Αλεξάκης ανέφερε ότι, παράλληλα με τη μελέτη του ΤΠΣ, εξελίσσεται και η διαδικασία που αφορά τον φορέα αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας, τον οποίο στη συνέντευξη περιέγραψε ως Υπερταμείο.
«Έχουμε και μία εξέλιξη που τρέχει παράλληλα με το Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο. Είναι αυτό που ξέρουμε στην καθημερινή ως Υπερταμείο, ως ΤΑΙΠΕΔ όπως το λέγανε πιο παλιά, το οποίο έχει αναλάβει εκ μέρους του κράτους τη διαχείριση της υπόθεσης αυτής ως προς το οικονομικό, διαγωνιστικό μέρος».
Σύμφωνα με τον μελετητή, οι πολεοδομικές κατευθύνσεις θα αποτελέσουν τη βάση πάνω στην οποία θα εξεταστούν τα χρηματοοικονομικά σενάρια.
«Αυτό το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο και ειδικότερα το τι προβλέπεται στην περιοχή του αεροδρομίου θα είναι η βάση πάνω στην οποία θα στηθεί ένα επιχειρηματικό μοντέλο από το Υπερταμείο. Ένα μοντέλο το πώς θα αναπτύξει αυτό. Πιθανόν να αναζητηθεί ένας επενδυτής. Το ΤΠΣ δίνει τις οδηγίες. Μετά από εκεί και πέρα το πώς θα γίνουν τα χρηματοοικονομικά μοντέλα είναι κάτι άλλο».
Ο Χρήστος Κώνστας έθεσε το ερώτημα κατά πόσο το συγκεκριμένο μείγμα χρήσεων μπορεί να προσελκύσει επενδυτές, δεδομένου ότι ορισμένες δραστηριότητες, όπως οι κατοικίες και το εμπόριο, μπορούν να αποφέρουν έσοδα, ενώ άλλες, όπως το μεγάλο πάρκο και οι δημόσιες υποδομές, απαιτούν σημαντική χρηματοδότηση.
Ο Γιώργος Αλεξάκης εξήγησε ότι ακριβώς αυτά τα ερωτήματα θα αποτελέσουν αντικείμενο ξεχωριστής οικονομικής διερεύνησης.
«Οι ερωτήσεις που κάνετε προφανώς δεν απαντιούνται έτσι. Για τον σκοπό αυτό το Υπερταμείο θα προκηρύξει άμεσα μία μελέτη, μία έρευνα, προκειμένου να απαντηθούν τα ερωτήματα που θέσατε. Δηλαδή πόσα μέτρα, και το οποίο θα έχει και σενάρια. Αν πάρει τόσα μέτρα για κατοικίες, πόσο θα πουλήσει, πόσο θα αξιοποιήσει. Μπορεί να κάνει μαρίνα, μπορεί να λειτουργήσει κάτι άλλο. Ίσως σενάρια τιμών. Αυτό υποθέτω εγώ, ότι με έναν τρόπο θα βγει στην αγορά για να δούνε, να το δοκιμάσουν. Γιατί κοιτάξτε, και οι επενδυτές και τα funds μετράνε κι αυτοί από μόνοι τους».
Η αναφορά αυτή επιβεβαιώνει ότι η οικονομική βιωσιμότητα των προτεινόμενων χρήσεων δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί σε οριστικό επιχειρηματικό μοντέλο.
Η μελέτη έχει κατατεθεί αλλά η διαβούλευση καθυστερεί
Σημαντικές ήταν και οι πληροφορίες για το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου.
Ο Γιώργος Αλεξάκης επιβεβαίωσε ότι η μελέτη έχει ολοκληρωθεί και υποβληθεί στο Υπουργείο Περιβάλλοντος. Ωστόσο, η μελετητική ομάδα δεν γνωρίζει πότε ακριβώς θα δημοσιοποιηθεί ώστε να ξεκινήσει η δημόσια διαβούλευση.
«Έχει υποβληθεί στο Υπουργείο. Περιμένουμε κι εμείς κι εσείς πότε θα δημοσιοποιηθεί, προκειμένου να γίνει δημόσια διαβούλευση γύρω από αυτό. Και εκεί θα πουν όλοι, κυριολεκτικά όλοι, τη γνώμη τους».
Ερωτηθείς γιατί δεν παρουσιάζει αναλυτικά τη χωρική κατανομή και τα σχέδια, εξήγησε ότι υπάρχει συμβατική δέσμευση της μελετητικής ομάδας.
«Εμείς ως μελετητική ομάδα έχουμε ρήτρα δεσμευτικότητας που έχουμε υπογράψει και δεν μπορούμε πριν από τη δημόσια διαβούλευση», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι γι’ αυτό περιορίζεται σε γενική περιγραφή των προτεινόμενων χρήσεων.
Ο ίδιος συνέδεσε τις καθυστερήσεις με τις αλλαγές στην πολιτική και διοικητική ηγεσία του αρμόδιου υπουργείου.
«Ο αρχικός σχεδιασμός ήταν τώρα το φθινόπωρο να είναι σε εξέλιξη αυτά τα πράγματα. Όμως με την αλλαγή του υφυπουργού και του γενικού γραμματέα, αλλαγή προσώπων, πάνε πίσω χρονικά όλα αυτά. Ειλικρινά δεν ξέρω να σας πω αν θα είναι μέχρι το τέλος του χρόνου, αρχή του χρόνου. Δεν το ξέρει κανείς μας. Δεν υπάρχει καμία πληροφοριακή ενημέρωση».
Στη συνέχεια περιέγραψε τα επόμενα στάδια, από τη διαβούλευση και την αξιολόγηση των παρατηρήσεων μέχρι την τελική θεσμική έγκριση.
«Όταν ανοίξει η διαβούλευση, συνήθως είναι για έναν ή δύο μήνες. Εδώ επειδή είναι πολύ σπουδαία τα πράγματα μπορεί να κρατήσει και περισσότερο. Όταν δημοσιοποιηθεί, θα υπάρξουν σχόλια, παρατηρήσεις, θα υπάρχει μια διαδικασία αξιολόγησης και όσα εγκριθούν θα δοθούν σε εμάς τους μελετητές να τα υιοθετήσουμε, να τροποποιήσουμε τα σχέδιά μας. Μετά από αυτό θα πάνε στο Υπουργείο ξανά όλα τα σχέδια, θα μελετηθούν, μετά θα πάνε στο ΚΕΣΥΠΟΘΑ, μετά στο Συμβούλιο της Επικρατείας και το αποτέλεσμα όλης αυτής της διαδικασίας θα είναι ένα Προεδρικό Διάταγμα».
Ο κίνδυνος να μεταφερθεί το αεροδρόμιο πριν ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός και η «προστασία» της ευκαιρίας
Από τη συζήτηση προέκυψε και το ενδεχόμενο η ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού να συμπέσει χρονικά με τη μεταφορά του αεροδρομίου στο Καστέλι.
Ο Χρήστος Κώνστας επισήμανε ότι, με βάση τα στάδια που περιέγραψε ο μελετητής, η διαδικασία ενδέχεται να απαιτήσει σημαντικό επιπλέον χρόνο.
Ο Γιώργος Αλεξάκης αναγνώρισε ότι υπάρχουν παράγοντες που καθιστούν δύσκολη μια ασφαλή χρονική πρόβλεψη, καθώς αντίστοιχες διαδικασίες εξελίσσονται σε πολλούς δήμους της χώρας.
«Επειδή δεν είναι σε εξέλιξη όλα αυτά που είπαμε μόνο για τον Δήμο Ηρακλείου, αλλά για όλους τους δήμους της Ελλάδας, φανταστείτε τι όγκος υπάρχει σε όλες τις υπηρεσίες για να χειριστούν αυτά τα θέματα. Αν κάποιος θέλει για κάποιο λόγο να επιταχύνει κάτι, μπορεί να γίνει και σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Και το θέμα αυτό που είχαμε στην αλλαγή προσώπων που πήγε πίσω τους χρόνους, και βάλτε και τις εκλογές, οι οποίες είναι ανασταλτικός παράγοντας για την εξέλιξη τέτοιων διαδικασιών».
Ο μελετητής υπογράμμισε ότι, εάν είχε τηρηθεί το αρχικό χρονοδιάγραμμα, η διαδικασία θα βρισκόταν ήδη σε πιο προχωρημένο στάδιο.
«Αν είχε υλοποιηθεί το αρχικό χρονοδιάγραμμα, τώρα θα ήμασταν στη διαβούλευση μέσα. Θα τελείωνε, θα είχαμε πιο χειροπιαστά πράγματα να μπορούμε να κάνουμε. Γιατί το θέμα το οποίο κουβεντιάζουμε έχει το επείγον λόγω της μετεγκατάστασης του αεροδρομίου».
Πίσω από τις γενικές αρχές που έχουν παρουσιαστεί για το μέλλον του αεροδρομίου «Νίκος Καζαντζάκης», υπάρχει ήδη ένας πρώτος συγκεκριμένος πολεοδομικός σχεδιασμός, αλλά εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτές κρίσιμες επιλογές.
Το πάρκο των 300 στρεμμάτων αντιστοιχεί σε περίπου 17% της έκτασης, χωρίς ακόμη να έχει καθοριστεί η τελική του μορφή. Οι κατοικίες προβλέπονται, αλλά χωρίς να έχουν παρουσιαστεί συγκεκριμένοι αριθμοί, πυκνότητες και ύψη. Η κοινωνική κατοικία επιτρέπεται μέσα στο αεροδρόμιο, αλλά η συγκεκριμένη χωροθέτηση που περιέγραψε ο μελετητής αφορά γειτονική στρατιωτική έκταση. Το μεγάλο εμπορικό κέντρο δεν περιλαμβάνεται στις προτάσεις της ομάδας, ενώ η τουριστική μαρίνα και οι άλλες επενδυτικές δραστηριότητες θα πρέπει να αξιολογηθούν και οικονομικά.
Παράλληλα, η πρόταση για διοικητικό κέντρο στις σημερινές εγκαταστάσεις του αεροδρομίου εμφανίζεται ως μία από τις παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να υλοποιηθούν σχετικά γρήγορα, ενώ η ολοκλήρωση του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου παραμένει χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα.
Κυρίως όμως η συνέντευξη ανέδειξε ότι η μεγάλη συζήτηση για το μέλλον της έκτασης δεν μπορεί να περιοριστεί στη γενική συμφωνία υπέρ του πρασίνου, της κατοικίας, των επενδύσεων και των δημόσιων υποδομών.
Το καθοριστικό ερώτημα είναι η αναλογία τους. Πόσο πραγματικό πράσινο θα αποκτήσει το Ηράκλειο, πόση νέα δόμηση θα δημιουργηθεί, ποιο μέρος της ανάπτυξης θα εξυπηρετεί δημόσιες ανάγκες και ποιο θα αποφέρει ιδιωτικά έσοδα.
Αυτά είναι τα ερωτήματα που θα πρέπει να απαντηθούν με συγκεκριμένους χάρτες, αριθμούς, δεσμεύσεις και τεκμηριωμένες επιλογές όταν η μελέτη τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.
Γιατί η μεταφορά του αεροδρομίου στο Καστέλι θα απελευθερώσει μια τεράστια έκταση. Το τι θα γίνει όμως με αυτήν, και κυρίως τι θα κερδίσει από αυτήν η πόλη και η Νέα Αλικαρνασσός, παραμένει το μεγάλο στοίχημα.
