Politica 89.8
Οι πυρκαγιές, η κοινωνική αντίληψη και η πραγματικότητα
“Έχεις ξεχάσει που ακριβώς θέλεις να πας” τραγουδούσαν οι ΤΡΥΠΕΣ πριν χρόνια και το διαπιστώνουμε συχνά εδώ και χρόνια σε επίπεδο κοινωνίας πρώτα απ’ όλα και κατ’ επέκταση της πολιτείας.
Η Ελλάδα παρουσιάζει συχνά ένα προβληματικό πρόσωπο ως προς τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε συλλογικά σε κρίσεις, δυσάρεστα γεγονότα ή ακόμη και σε απλές δυσκολίες της καθημερινότητας.
Το έχουμε διαπιστώσει σε τραγωδίες που σημάδεψαν τη χώρα, όπως τα Τέμπη,το Σάμινα,το Μάτι,ακόμα και στη δολοφονία των εργαζομένων στη Marfin.
Το βλέπουμε, όμως, ακόμη και σε λιγότερο δραματικές περιστάσεις: σε μια καθυστέρηση πλοίου ή αεροπλάνου, για παράδειγμα, όπου η ένταση, οι φωνές και η επιθετικότητα συχνά αντικαθιστούν την ψυχραιμία και τη συνεννόηση όταν δίπλα μας οι Ευρωπαίοι έχουν για το ίδιο γεγονός άλλες αντιδράσεις και συμπεριφορές.
Σήμερα, μεγάλες δασικές πυρκαγιές πλήττουν περιοχές της νότιας και νοτιοδυτικής Γαλλίας, καθώς και περιοχές γύρω από τη Μαδρίτη και το Τολέδο.
Χιλιάδες άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν εσπευσμένα τα σπίτια τους, ενώ τεράστιες δασικές εκτάσεις, κατοικίες και υποδομές παραδίδονται στις φλόγες.
Οι πυροσβεστικές δυνάμεις στη Γαλλία και την Ισπανία δίνουν μια εξαιρετικά δύσκολη μάχη, καθώς οι πυρκαγιές εξαπλώνονται με μεγάλη ταχύτητα και, σε αρκετές περιπτώσεις, καθίστανται εξαιρετικά δύσκολο να τεθούν υπό έλεγχο.
Οι δύο αυτές χώρες διαθέτουν ισχυρές οικονομίες, οργανωμένες κρατικές δομές και σημαντικά μέσα πολιτικής προστασίας.
Παρ’ όλα αυτά, ούτε ο οικονομικός πλούτος ούτε η διοικητική επάρκεια μπορούν να εξαλείψουν πλήρως τον κίνδυνο που δημιουργούν οι ακραίες καιρικές συνθήκες.
Όμως κατάρες και ψόφους όπως εδώ οι Γάλλοι και οι Ισπανοί δεν εκτοξεύουν.
Ούτε και η αντιπολίτευση καπηλεύεται την καταστροφή για να κάνει σπέκουλα.
Ούτε πουθενά ακούμε και διαβάζουμε ανεδαφικές προσεγγίσεις από σοβαροφανείς που υποστηρίζουν το αστείο πραγματικά επιχείρημα, “Ένα λιγότερο μαχητικό τέσσερα πυροσβεστικά” αγνοώντας ότι εδώ και χρόνια η παραγωγή Canadair είχε σταματήσει ενώ η χώρα μας είναι σε λίστες αναμονής με πολλές άλλες για παραγγελία εναέριων Πυροσβεστικών μέσων.
Αυτό είναι ίσως το βασικό συμπέρασμα που οφείλουμε να κατανοήσουμε: Η κλιματική κρίση δεν γνωρίζει σύνορα και δεν κάνει διακρίσεις ανάμεσα σε πλούσιες και φτωχότερες χώρες.
Οι λιγότερες βροχοπτώσεις, οι παρατεταμένοι καύσωνες, η ξηρασία και η επιμήκυνση της αντιπυρικής περιόδου δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν τις μεγάλες και ανεξέλεγκτες δασικές πυρκαγιές.
Οι λεγόμενες «μέγα-πυρκαγιές» αποτελούν πλέον μια πραγματικότητα την οποία οι ευρωπαϊκές κοινωνίες καλούνται να αντιμετωπίσουν με σοβαρότητα, επιστημονικό σχεδιασμό και διεθνή συνεργασία.
Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, η Ελλάδα συνδράμει τις επιχειρήσεις κατάσβεσης με εναέρια μέσα και προσωπικό.
Η βοήθεια αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η χώρα μας γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει να δίνεις άνιση μάχη με τη φωτιά.
Επί πολλά χρόνια η Ελλάδα αντιμετωπίζει σχεδόν κάθε καλοκαίρι καταστροφικές δασικές πυρκαγιές, με απώλειες ανθρώπινων ζωών, περιουσιών και ανεκτίμητου φυσικού πλούτου. Μαζί με την πραγματική καταστροφή, όμως, αναπτύσσονται συχνά και ακραίες αντιδράσεις: ύβρεις, κατάρες, θεωρίες συνωμοσίας και απλουστευτικές εξηγήσεις για ένα εξαιρετικά σύνθετο πρόβλημα.
Άλλο πράγμα είναι η απολύτως αναγκαία κριτική προς την εκάστοτε κυβέρνηση, τις κρατικές υπηρεσίες και τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας και άλλο η ισοπεδωτική απόδοση κάθε φυσικής καταστροφής σε έναν μόνο πολιτικό υπεύθυνο.
Η δημοκρατική λογοδοσία είναι απαραίτητη.
Το ίδιο απαραίτητη, όμως, είναι και η κατανόηση των πραγματικών διαστάσεων του φαινομένου.
Δεν πρέπει να αποδεχθούμε ως μοιραίες τις καταστροφές ούτε να απαλλάξουμε το κράτος από τις ευθύνες του. Χρειάζονται πρόληψη, καθαρισμός δασών, αντιπυρικές ζώνες, σύγχρονα μέσα, επαρκές προσωπικό, σωστή χωροταξία, έγκαιρες εκκενώσεις και ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών.
Χρειάζεται, παράλληλα, μια διαφορετική κοινωνική κουλτούρα: λιγότερη κραυγή, λιγότερη παραπληροφόρηση και περισσότερη υπευθυνότητα.
Ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός μιας χώρας δεν αποδεικνύεται μόνο από τη συμμετοχή της στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αποδεικνύεται και από τη συμπεριφορά των πολιτών της: από τον σεβασμό στους κανόνες, την εμπιστοσύνη στην επιστήμη, την ψυχραιμία στις κρίσεις, την αλληλεγγύη και την απαίτηση για λογοδοσία χωρίς φανατισμό.
Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι εάν δικαιούμαστε να ασκούμε κριτική. Ασφαλώς και δικαιούμαστε — και οφείλουμε να το κάνουμε.
Το ερώτημα είναι εάν μπορούμε να ασκούμε κριτική με στοιχεία, μέτρο και υπευθυνότητα.
Γιατί μόνο τότε θα μπορούμε να υποστηρίζουμε πειστικά ότι δεν είμαστε απλώς κάτοικοι μιας ευρωπαϊκής χώρας, αλλά ενεργοί και ώριμοι Ευρωπαίοι πολίτες.
Κώστας Συλιγάρδος
