Politica 89.8
ΥΠΕΞ για τουρκολιβυκό μνημόνιο: Καμία νομική ισχύς στην απόφαση της λιβυκής Βουλής – Στο επίκεντρο η Κρήτη
Σε κατηγορηματική απόρριψη και αυστηρότατη διπλωματική καταγγελία της απόφασης της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να επικυρώσει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 προχώρησε το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, διαμηνύοντας προς πάσα κατεύθυνση ότι οποιαδήποτε κοινοβουλευτική πράξη δεν μπορεί να προσδώσει νομική υπόσταση σε μια συμφωνία διεθνώς άκυρη και ανυπόστατη.
Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι η ενέργεια αυτή καταστρατηγεί θεμελιώδεις κανόνες του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Όπως τονίζεται, η Τουρκία και η Λιβύη στερούνται παντελώς αντικείμενων ή παρακείμενων ακτών που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, ενώ η συμφωνία εξαφανίζει αυθαίρετα την επήρεια και τα αναφαίρετα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών, με προεξάρχουσα την Κρήτη και τη Γαύδο.
Παράλληλα, η ελληνική διπλωματία αντιπαραβάλλει τις νόμιμες συμφωνίες που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Αίγυπτο και την Ιταλία —οι οποίες εδράζονται απαρέγκλιτα στο Δίκαιο της Θάλασσας— με τις μονομερείς πρακτικές Άγκυρας και Τρίπολης. Η ελληνική πλευρά καλεί τις αρχές της Λιβύης να απόσχουν από πράξεις που υπονομεύουν την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, γνωστοποιώντας ότι έχουν ήδη ενημερωθεί οι διεθνείς εταίροι και σύμμαχοι στην Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ, ενώ υπογραμμίζεται ότι η χώρα θα υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα με κάθε πρόσφορο μέσο.
Το παρασκήνιο της στροφής στη Βεγγάζη και ο ρόλος Χαφτάρ
Η απόφαση της λιβυκής Βουλής σηματοδοτεί μια θεαματική μεταστροφή. Το μνημόνιο είχε υπογραφεί τον Νοέμβριο του 2019 μεταξύ του Ταγίπ Ερντογάν και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας (GNA) της Τρίπολης υπό τον Φαγιέζ αλ Σάρατζ. Τότε, το κοινοβούλιο που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη υπό τον ιστορικό πρόεδρό του Αγκίλα Σάλεχ είχε αρνηθεί κατηγορηματικά να το κυρώσει, χαρακτηρίζοντάς το παράνομο και μποϊκοτάροντάς το επισήμως το 2020.
Ωστόσο, η πρόσφατη αποχώρηση του Αγκίλα Σάλεχ έπειτα από δώδεκα χρόνια και η ανάδειξη νέας ηγεσίας στο κοινοβούλιο, η οποία πρόσκειται ευθέως στο περιβάλλον του Σαντάμ Χαφτάρ (γιου του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ), άνοιξε τον δρόμο για τη σύγκλιση της ανατολικής Λιβύης με την Άγκυρα, με αποτέλεσμα την ανάκληση της προηγούμενης απορριπτικής στάσης. Στην Τουρκία, τα φιλοκυβερνητικά μέσα υποδέχθηκαν την είδηση με πανηγυρικές αναφορές στη «Γαλάζια Πατρίδα», συνδέοντάς την με πιθανές μελλοντικές υπεράκτιες έρευνες σε λιβυκά ύδατα.
Το μέτωπο των ερευνών νότια της Κρήτης
Η κοινοβουλευτική έγκριση δεν παράγει νέα οριοθέτηση, αλλά περιπλέκει το τοπίο ενόψει των ελληνικών ενεργειακών σχεδιασμών. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα θαλάσσια οικόπεδα «Νότια της Κρήτης 1», «Νότια της Κρήτης 2» και «Νοτιοδυτικά της Κρήτης», όπου η Ελλάδα προωθεί σεισμικές έρευνες 2D και 3D βάσει του νόμου 4001/2011, ο οποίος ορίζει ως εξωτερικό όριο τη μέση γραμμή ελλείψει διμερούς συμφωνίας.
Υπενθυμίζεται ότι στις 24 Αυγούστου 2026 η Λιβύη είχε επιδώσει ρηματική διακοίνωση στην Αθήνα, εκφράζοντας αντιρρήσεις για τις ελληνικές προκηρύξεις ερευνών (δημοσιευμένες στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε. και στο ΦΕΚ) και υποστηρίζοντας ότι παραβιάζεται η λιβυκή υφαλοκρηπίδα, όπως η ίδια την είχε καταθέσει μονομερώς στον ΟΗΕ τον Μάιο του 2025. Οι διεκδικήσεις αυτές, που στηρίζονται στο παράνομο κλείσιμο του Κόλπου της Σύρτης και στον εκμηδενισμό της επήρειας της Γαύδου, απορρίπτονται κατηγορηματικά από την ελληνική πλευρά, με την Κρήτη να παραμένει το αδιαπραγμάτευτο γεωπολιτικό ανάχωμα στην περιοχή.
