Politica 89.8
Πρόεδρος ΓΕΩΤΕΕ: «Στέλνουν τον Στρατό στη Λέσβο γιατί έχασαν την αξιοπιστία και τον έλεγχο για τον αφθώδη πυρετό των αιγοπροβάτων-Φοβήθηκαν την έκρηξη των κτηνοτρόφων»
«Έχει χάσει όλο το πολιτικό προσωπικό την αξιοπιστία του προς τους κτηνοτρόφους και βάζουν μπροστά τον Στρατό, ο οποίος έχει ακόμα ισχυρότερη αξιοπιστία, για να μπορέσουν να προχωρήσουν». Με αυτή τη φράση ο πρόεδρος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, Μενέλαος Γαρδικιώτης, περιέγραψε στον Politica 89.8 και στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά» του Χρήστου Κώνστα αυτό που, κατά την εκτίμησή του, κρύβεται πίσω από την αιφνιδιαστική κυβερνητική επιλογή να περάσει ο επιχειρησιακός συντονισμός για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ συνέδεσε ευθέως την κυβερνητική απόφαση με το εκρηκτικό κλίμα που έχει δημιουργηθεί στο νησί, υποστηρίζοντας ότι η ενεργοποίηση του Στρατού δεν είναι άσχετη με όσα είχαν προηγηθεί στο Περιφερειακό Συμβούλιο Βορείου Αιγαίου και την οργή των κτηνοτρόφων. «Δεν είναι άσχετο, είναι ξεκάθαρο. Ήρθε η ενέργεια μετά από αυτά τα επεισόδια, θεωρώντας και ότι έχει χάσει την αξιοπιστία της για να κάνει τον συντονισμό», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν ήταν ποτέ ποιος συντονίζει, αλλά ότι επί έξι μήνες δεν εξασφαλίστηκε το απαραίτητο προσωπικό για την έγκαιρη ιχνηλασιμότητα.
«Έξι μήνες μετά έχουμε αποτύχει-Είμαστε τυφλοί»
Ο Μενέλαος Γαρδικιώτης ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός για τη διαχείριση της ζωονόσου, επιμένοντας ότι το κρίσιμο ζήτημα ήταν εξαρχής η ιχνηλασιμότητα και ότι οι επιστήμονες είχαν εγκαίρως προειδοποιήσει πως με το διαθέσιμο προσωπικό ήταν αδύνατο να ολοκληρωθεί.
«Το βασικό πρόβλημα είναι η ιχνηλασιμότητα της ζωονόσου, η οποία εξαρχής είχαμε πει ότι με τον κόσμο που υπήρχε δεν μπορούσε να γίνει», ανέφερε. Όπως εξήγησε, οι κτηνίατροι του Στρατού είχαν ήδη συνδράμει από την πρώτη στιγμή, μαζί με κτηνιάτρους του ΕΛΓΟ, χωρίς όμως οι διαθέσιμες δυνάμεις να επαρκούν.
«Είχαμε μιλήσει εξαρχής ότι έπρεπε να πάρουν προσωπικό, εποχιακό, με τις έκτακτες συνθήκες που υφίσταντο. Τους είχαμε καταδείξει και τον τρόπο. Είναι θεσμοθετημένο, δεν υπήρχε πρόβλημα. Έχουν περάσει έξι μήνες και δεν έχει γίνει ολοκλήρωση της ιχνηλασιμότητας της ζωονόσου. Αυτό τελειώνει οποιαδήποτε συζήτηση».
Και προχώρησε ακόμη περισσότερο: «Αν έπρεπε να πάμε στο εμβόλιο ή δεν έπρεπε να πάμε στο εμβόλιο, πώς μπορούμε να το ξέρουμε; Δεν έχουμε ιχνηλατήσει, είμαστε τυφλοί. Άρα οτιδήποτε άλλο η επιστήμη δεν μπορεί να το απαντήσει».
«Το πρόβλημα δεν είναι ο συντονισμός αλλά η έλλειψη προσωπικού»
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΓΕΩΤΕΕ, η κυβερνητική επιλογή να αλλάξει η διοικητική κορυφή του συντονισμού δεν θεραπεύει την αιτία της αποτυχίας.
«Ξαφνικά μας λένε ότι το πρόβλημα είναι ο συντονισμός. Το πρόβλημα δεν είναι ο συντονισμός, το πρόβλημα είναι η έλλειψη προσωπικού. Ούτε ο Στρατός κατέχει το προσωπικό για να κάνει άμεσα ιχνηλασιμότητα», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι ουσιαστικά οι Ένοπλες Δυνάμεις καλούνται να επιχειρήσουν «με τα ίδια μέσα».
Και έθεσε ένα κρίσιμο ερώτημα: τι ακριβώς θα αλλάξει στην πράξη; Όπως είπε, όταν στο παρελθόν υπήρχαν περιπτώσεις κτηνοτρόφων που δεν συνεργάζονταν με τους ελέγχους, οι κτηνίατροι ενημέρωναν την Αστυνομία και η διαδικασία προχωρούσε με τη συνδρομή της.
«Τι θα κάνει σήμερα ο Στρατός πάλι; Θα ειδοποιεί την Αστυνομία. Τι νομίζουμε ότι θα κάνει; Θα κατεβάσει το στράτευμα να επιβάλει τον έλεγχο σε έναν πολίτη; Δεν γίνονται αυτά», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Έχασαν την αξιοπιστία τους και βάζουν μπροστά τον Στρατό»
Ο κ. Γαρδικιώτης απέδωσε στην απόφαση και μια σαφή πολιτική και επικοινωνιακή διάσταση. Κατά την εκτίμησή του, το πολιτικό σύστημα διαχείρισης της κρίσης έχει πλέον χάσει την εμπιστοσύνη των ανθρώπων που πλήττονται και η κυβέρνηση επιχειρεί να αξιοποιήσει το κύρος που εξακολουθούν να διατηρούν οι Ένοπλες Δυνάμεις, ιδιαίτερα σε μια ακριτική περιοχή.
«Έχει χάσει όλο το πολιτικό προσωπικό την αξιοπιστία του προς τους κτηνοτρόφους. Γιατί οι ίδιοι το δήλωναν. Και βάζουν μπροστά τον Στρατό, ο οποίος έχει ακόμα ισχυρότερη αξιοπιστία, για να μπορέσουν να προχωρήσουν. Αυτό είναι. Έχουμε χάσει την αξιοπιστία μας».
Παράλληλα υπενθύμισε ότι στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης υπάρχει ολόκληρη διοικητική δομή για την υγεία των ζώων, θέτοντας το ερώτημα γιατί, εφόσον το πρόβλημα ήταν πράγματι ο συντονισμός, αυτός δεν πέρασε στις κεντρικές υπηρεσίες του αρμόδιου υπουργείου.
«Ο υπουργός έχει αναλάβει από τον Απρίλιο και δεν έχει πάει ούτε μία φορά»
Ακόμη πιο σκληρή ήταν η κριτική του για την πολιτική διαχείριση της κρίσης και τη σχέση της κυβέρνησης με τους κτηνοτρόφους.
«Ο νυν υπουργός έχει αναλάβει από τον Απρίλιο. Το νησί φλέγεται από τον Φεβρουάριο και δεν έχει πάει ούτε μία φορά. Οι κτηνοτρόφοι περιμένουν χρήματα. Σου λέει “δεν τα παίρνουμε”. Περιμένουν να δουν φως. Σου λέει “δεν το βλέπουμε”».
Και συνέχισε: «Έφταιγε ο συντονισμός; Δεν το δίνουμε στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, που έχει τη διεύθυνση, που φτιάχνει τα πρωτόκολλα. Το δίνουμε στον Στρατό. Γιατί είναι ο μόνος που ακόμα σε ακριτικές περιοχές κρατάει αξιοπιστία».
«Για να καλυφθούν πολιτικές ευθύνες, κινδυνεύουμε να τραυματίσουμε την εικόνα του Στρατού»
Ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ έθεσε όμως και μια άλλη, εξαιρετικά σοβαρή παράμετρο: τι θα συμβεί εάν ούτε ο Στρατός καταφέρει να αλλάξει την εικόνα, εφόσον καλείται να επιχειρήσει ουσιαστικά με τους ίδιους περιορισμένους πόρους;
«Μακάρι οι άνθρωποι να τα καταφέρουν πολύ καλύτερα. Με τα ίδια εφόδια θα δράσουν. Το πρόβλημα είναι τα εφόδια που δίνονται στους κτηνιάτρους, που δεν επαρκούν».
Και πρόσθεσε: «Σε περίπτωση που δεν βρεθεί λύση, θα μας πει κάποιος πώς θα λαβωθεί η εικόνα του Στρατού σε ακριτική περιοχή και μάλιστα σε μια περιοχή που ζητάει αποστρατιωτικοποίηση ο Ερντογάν; Για να καλυφθεί ένας υπουργός και ένας περιφερειάρχης θυσιάζουμε την εικόνα του Στρατού; Αυτό είναι ανεπίτρεπτο».
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η αναφορά του προέδρου του ΓΕΩΤΕΕ σε πιθανό ζήτημα συνταγματικότητας της ρύθμισης, από τη στιγμή που ένας στρατιωτικός καλείται να αναλάβει τον συντονισμό υπηρεσιών στις οποίες υπηρετεί πολιτικό προσωπικό.
«Μπορεί να υπάρχει θέμα συμβατότητας πρώτα απ’ όλα με το Σύνταγμα», υποστήριξε και έθεσε το ερώτημα: «Με ποια διαδικασία θα διατάσσει πολιτικό προσωπικό ένας στρατιωτικός; Από πού το επιτρέπει αυτό το Σύνταγμα; Μπορεί να μας απαντήσουν;».
«Δεν αναλαμβάνει μόνο ο Στρατός. Αναλαμβάνει τον συντονισμό όλων των υπηρεσιών. Πώς θα εντέλλεται από έναν στρατιωτικό πολιτικό προσωπικό σε περίοδο, βέβαια, στην οποία δεν έχουμε ούτε στρατιωτικό νόμο; Μπορεί να μας πούνε από πού το προβλέπει το Σύνταγμα αυτό;», πρόσθεσε.
Η μεγάλη αποτυχία της ιχνηλασιμότητας και το δίλημμα του εμβολιασμού
Στο καθαρά επιστημονικό σκέλος, ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ ξεκαθάρισε ότι η επιστημονική κοινότητα δεν ήταν εξαρχής υπέρ ενός γενικευμένου εμβολιασμού, λόγω των τεράστιων οικονομικών συνεπειών που θα μπορούσε να προκαλέσει στην εμπορία κρέατος. Ωστόσο, όπως τόνισε, η αποτυχία έγκαιρης ιχνηλασιμότητας έχει πλέον οδηγήσει την κατάσταση σε ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα.
«Η ίδια η κοινότητα δεν ήταν υπέρ του εμβολιασμού. Έπρεπε όμως να έχει γίνει η ιχνηλασιμότητα την ώρα που έπρεπε. Εδώ πέρα έχουμε αποτύχει σε αυτό το γεγονός».
«Αυτή τη στιγμή, έχοντας αφήσει την κατάσταση να πάει στα χειρότερα, η ερώτηση του σήμερα αν έπρεπε να γίνει ή όχι ο εμβολιασμός μοιάζει με το “θέλουμε τη Σκύλλα ή τη Χάρυβδη;” Δηλαδή θέλουμε να καταστραφούν οικονομικά σε βάθος χρόνου ή όπως καταστρέφονται σήμερα;».
Όπως εξήγησε, χωρίς πλήρη εικόνα της διασποράς δεν μπορούσε να εφαρμοστεί ούτε στοχευμένος εμβολιασμός: «Όταν δεν μπορούμε να ιχνηλατήσουμε, δεν μπορούμε να περιορίσουμε ώστε να πεις “θα κάνω στοχευμένο εμβολιασμό”. Ο καθολικός εμβολιασμός θα έστελνε σε οικονομικό μαρασμό την κτηνοτροφία του νησιού».
«Υπήρχε το πλαίσιο να προσλάβουν 100 άτομα σε μία εβδομάδα»
Το επιχείρημα ότι η ανάθεση του συντονισμού στις Ένοπλες Δυνάμεις θα αυξήσει αυτομάτως τις διαθέσιμες επιστημονικές δυνάμεις απέρριψε κατηγορηματικά ο κ. Γαρδικιώτης.
Όπως σημείωσε, επί μήνες επιχειρούσαν περίπου 20 στρατιωτικοί κτηνίατροι, ομάδες του ΕΛΓΟ και οι τοπικές υπηρεσίες. «Θα αλλάξει τώρα με την παρέμβαση του Στρατού ο αριθμός; Όχι βέβαια. Εκτός και αν πάμε να προσλάβουμε προσωπικό, να γίνουν αυτά που μπορούσαν να γίνουν και χθες».
«Δεν έχει ο Στρατός άλλους κτηνιάτρους, δεν έχει από πίσω κανένα περίσσευμα. Και να μην ξεχνάμε ότι και οι στρατιωτικοί κτηνίατροι, που καλά κάναμε και τους εμπλέξαμε σε μια τέτοια κρίση, έχουν εγκαταλείψει άλλες δουλειές που κάνανε. Ενώ υπήρχε το νομικό πλαίσιο να προσλάβουν 100 άτομα σε μία εβδομάδα και να τα στείλουν».
Ο φόβος για τον Έβρο: «Αν συμβεί εκεί, μπορεί να καεί όλη η χώρα»
Ιδιαίτερη προειδοποίηση απηύθυνε ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ για τον κίνδυνο εισόδου και εξάπλωσης της νόσου μέσω του Έβρου και της Τουρκίας. Αναγνώρισε ότι έχουν ληφθεί μέτρα και ότι η νησιωτικότητα της Λέσβου λειτουργεί ως σημαντικό φυσικό ανάχωμα, ωστόσο προειδοποίησε ότι στην ηπειρωτική χώρα οι συνθήκες θα ήταν πολύ διαφορετικές.
«Όσον αφορά το κομμάτι της Μυτιλήνης, φαίνεται τόσους μήνες ότι έχουμε καταφέρει να μην διαδοθεί. Το μεγάλο πρόβλημα, αν με ρωτούσε κάποιος για τον αφθώδη, είναι μη μας έρθει από τον Έβρο, από την Τουρκία».
«Ο Έβρος, την ώρα πια που απέναντι οι γείτονές μας είναι γεμάτοι, είναι πάντα alert. Και εκεί, επιτρέψτε μου να πω, μια κατάσταση αντίστοιχη με της Μυτιλήνης θα οδηγούσε να καεί όλη η χώρα».
Κίνδυνος ακόμη και για το γενετικό υλικό των αυτόχθονων φυλών
Πέρα από την άμεση οικονομική καταστροφή, ο κ. Γαρδικιώτης προειδοποίησε και για μία μακροπρόθεσμη απειλή: την πιθανότητα μη αναστρέψιμης απώλειας πολύτιμου γενετικού υλικού από τις αυτόχθονες φυλές προβάτων του νησιού.
«Υπάρχει κίνδυνος αυτός, άμα χτυπηθεί και η τελευταία περιοχή που ευτυχώς κατά σύμπτωση δεν έχει χτυπηθεί και είναι οι φυλασσόμενες φυλές. Εμείς είχαμε πει στο νησί, πάλι σε ουδέτερο χρόνο, ότι πρέπει αυτή η βάση γενετικού υλικού να προχωρήσει».
«Δεν μπορεί η χώρα μας να μιλάει για την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας και να μην έχει δική της βάση γενετικού υλικού. Έπρεπε λοιπόν να έχουμε τα εργαλεία. Εδώ απουσιάζουν τα εργαλεία».
Το πλήγμα στη Φέτα και το μεγάλο πρόβλημα της επόμενης ημέρας
Η καταστροφή του ζωικού κεφαλαίου, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΓΕΩΤΕΕ, δημιουργεί ήδη ένα δεύτερο μεγάλο πρόβλημα: πώς θα αναπληρωθούν τα ζώα που χάθηκαν και τι σημαίνει αυτό για την παραγωγική βάση της Φέτας.
«Είναι ξεκάθαρο ότι έχουμε απώλεια ζωικού κεφαλαίου. Εδώ τώρα αυτό θα έπρεπε να σημαίνει κάποια ισχυρή απώλεια γάλακτος. Δεν έχει εμφανιστεί αυτό στην αγορά ακόμα. Τώρα το γιατί εγώ δεν μπορώ να το καταλάβω. Είναι άλλο θέμα».
Το δυσκολότερο, όπως τόνισε, είναι η ανασύσταση των κοπαδιών: «Το μεγάλο μας πρόβλημα πάντως σίγουρα είναι η αντικατάσταση αυτού του ζωικού κεφαλαίου που έχει χαθεί. Και μην ξεχνάμε ότι δεν μπορούμε για τη Φέτα να φέρουμε φυλές από το εξωτερικό και να πούμε “ωραία, θα βγάζουμε Φέτα”. Το ΠΟΠ της Φέτας έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και μιλάει για αυτόχθονες φυλές, ελληνικές φυλές».
«Μας απέκλεισαν από τις επιτροπές γιατί δεν ήμασταν αρεστοί»
Καταπέλτης ήταν ο Μενέλαος Γαρδικιώτης και για τη σχέση της κυβέρνησης με το ΓΕΩΤΕΕ, τον θεσμοθετημένο επιστημονικό σύμβουλο της Πολιτείας στα συγκεκριμένα ζητήματα.
«Ορθά λέτε ότι είμαστε ο σύμβουλος του κράτους και γι’ αυτό τα είπαμε πριν καν εμφανιστούν οι ζωονόσοι, όσα οφείλαμε ως επιστήμονες. Επειδή όμως δεν άρεσαν αυτά που λέγαμε, αποκλειστήκαμε από όλες τις επιτροπές».
Και ξεκαθάρισε: «Εκπρόσωπος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου δεν υπάρχει σε καμία από τις επιτροπές».
Σύμφωνα με τον ίδιο, το ΓΕΩΤΕΕ, παρότι συγκεντρώνει στους κόλπους του τις κατεξοχήν επιστημονικές ειδικότητες που σχετίζονται με την κτηνοτροφία και την αντιμετώπιση ζωονόσων, τέθηκε εκτός του επίσημου μηχανισμού λήψης αποφάσεων: «Δεν υπάρχει άλλη επιστημονική ομάδα που να είναι πιο ταυτόσημη με το ζήτημα. Και αποκλειστήκαμε γιατί πολύ απλά δεν ήμασταν αρεστοί».
«Όλοι προσπαθούσαν να ξεφορτωθούν την ευθύνη από πάνω τους»
Ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ περιέγραψε μάλιστα τις προσπάθειες του Επιμελητηρίου να συνδράμει επιστημονικά, στέλνοντας ακόμη και με δικά του έξοδα έμπειρο κτηνίατρο στο νησί.
«Πήγε εκεί με έξοδα του Επιμελητηρίου. Δηλαδή προσπαθήσαμε να τύχουμε κύριας βοήθειας και να πούμε “ακούστε μας”. Εγώ ένιωθα όλο αυτό το διάστημα, απλά και κοφτά, ότι όλοι προσπαθούσαν να ξεφορτωθούν την ευθύνη από πάνω τους».
Και κατά τον ίδιο, η ανάθεση του συντονισμού στον Στρατό ενισχύει αυτή ακριβώς την εντύπωση: «Αυτό μου δείχνει και αυτή η απόφαση. Γιατί, αν δεν τους ικανοποιούσαν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες της Περιφέρειας, θα μπορούσε, επαναλαμβάνω, να πάρει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης τον συντονισμό. Οι διευθύνσεις που έχει το υπουργείο κανονίζουν τη στρατηγική. Δεν μπορούν να κανονίσουν και τον συντονισμό;».
Το ΓΕΩΤΕΕ δεν θα μπλοκάρει τη διαδικασία: «Οι κτηνοτρόφοι ζητούν λύσεις»
Παρά τη σφοδρή αντίθεσή του στην κυβερνητική επιλογή, ο κ. Γαρδικιώτης ξεκαθάρισε ότι το ΓΕΩΤΕΕ δεν προτίθεται αυτή τη στιγμή να επιλέξει μια νομική οδό που θα μπορούσε να προκαλέσει νέα εμπόδια στη διαχείριση της κρίσης.
«Θα πρέπει να μην λησμονούμε ότι στο νησί υπάρχουν κτηνοτρόφοι που αποζητούν λύσεις. Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο δεν θα μπει στη διαδικασία με νομικές οδούς να μπλοκάρει πράγματα. Θα πιέσουμε όσο μπορούμε, με όσα μέσα μπορούμε, για να ακούσουν και να καταλάβουν το λάθος τους».
Όπως εξήγησε, ακόμη και οι στρατιωτικοί κτηνίατροι που καλούνται να σηκώσουν το βάρος της νέας επιλογής είναι συνάδελφοι και μέλη του Επιμελητηρίου. «Οι νομικές οδοί οδηγούν σε αδιέξοδα αυτούς τους ανθρώπους. Είναι υποχρέωσή μας, έστω και την ελάχιστη ελπίδα που οι συνάδελφοί μας –γιατί κτηνίατροι είναι μέλη μας, είναι και οι στρατιωτικοί κτηνίατροι– αν μπορούν να κάνουν κάτι, να μην τους καταδικάσουμε χρησιμοποιώντας νομικά μέσα».
Η συνολική εικόνα που μετέφερε ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ στον Politica 89.8 είναι αυτή μιας κρίσης που, κατά τον ίδιο, δεν έφτασε στο σημερινό σημείο επειδή έλειπε ένας ακόμη «συντονιστής», αλλά επειδή χάθηκε πολύτιμος χρόνος, δεν ενισχύθηκαν εγκαίρως οι κτηνιατρικές υπηρεσίες και δεν ολοκληρώθηκε η ιχνηλασιμότητα όταν ακόμη υπήρχε η δυνατότητα αποτελεσματικότερου περιορισμού της νόσου.
Και γι’ αυτό η αιχμή του προς την κυβέρνηση ήταν σαφής: η μεταφορά του συντονισμού στον Στρατό δεν δημιουργεί από μόνη της ούτε περισσότερους κτηνιάτρους ούτε περισσότερα επιστημονικά εργαλεία. Αντίθετα, σύμφωνα με τον ίδιο, μεταφέρει πλέον το βάρος μιας ήδη αποτυχημένης διαχείρισης σε έναν θεσμό που εξακολουθεί να διαθέτει την εμπιστοσύνη των κατοίκων μιας ακριτικής περιοχής – την ώρα που η πολιτική διαχείριση της κρίσης έχει χάσει μεγάλο μέρος της δικής της.
Ακούστε εδώ:
