Politica 89.8
Ποιο τρόφιμο αναδείχθηκε «βασιλιάς της πρωτεΐνης» – Η χρυσή λίστα της επιστήμης
Ποια τρόφιμα προσφέρουν την καλύτερη πρωτεΐνη, όχι μόνο για την υγεία μας αλλά και για το περιβάλλον; Μια νέα κατάταξη επιχειρεί να δώσει την απάντηση, αξιολογώντας 20 δημοφιλείς πηγές πρωτεΐνης με βάση τη διατροφική τους αξία, το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, αλλά και το κόστος τους. Στην πρώτη θέση βρίσκεται το tofu, με 36 βαθμούς στους 40, ενώ στην τελευταία θέση κατατάσσεται το τυρί τσένταρ, με μόλις 13 βαθμούς.
Η αξιολόγηση παρουσιάστηκε σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Sustainable Food Systems τον Ιούλιο του 2026. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι φυτικές πηγές πρωτεΐνης κυριαρχούν στις υψηλότερες θέσεις, ενώ τα περισσότερα τρόφιμα που βρίσκονται στο τέλος της κατάταξης είναι ζωικής προέλευσης.
Πώς αξιολογήθηκαν οι καλύτερες πηγές πρωτεΐνης
Για τη δημιουργία της κατάταξης, ο ερευνητής ανέπτυξε το σύστημα BPI Score, το οποίο συνδυάζει δύο βασικούς δείκτες: έναν για το περιβάλλον και έναν για την ανθρώπινη υγεία.
Η περιβαλλοντική αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, τη ρύπανση των υδάτων, τη χρήση γης και την κατανάλωση νερού. Παράλληλα, η αξιολόγηση για την υγεία εξετάζει την περιεκτικότητα σε νάτριο, κορεσμένα λιπαρά και χοληστερόλη.
Στο σύστημα συνυπολογίζονται επίσης το κατά πόσο μια τροφή περιέχει και τα εννέα απαραίτητα αμινοξέα, καθώς και το κόστος και η διαθεσιμότητά της στα σούπερ μάρκετ.
Γιατί το tofu κατέκτησε την πρώτη θέση
Το tofu, ένα τρόφιμο που παρασκευάζεται από σόγια, συγκέντρωσε την υψηλότερη βαθμολογία, με 36 στους 40 βαθμούς. Ένα από τα πλεονεκτήματά του είναι ότι αποτελεί φυτική πηγή πρωτεΐνης με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα σε σύγκριση με αρκετά ζωικά προϊόντα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, οι εκπομπές που συνδέονται με την παραγωγή tofu είναι περίπου 100 φορές χαμηλότερες από εκείνες του βοδινού κρέατος, όταν η σύγκριση γίνεται για την ίδια ποσότητα πρωτεΐνης. Αντίστοιχα, η παραγωγή του απαιτεί πολύ λιγότερη γη.
Το tofu ξεχωρίζει και διατροφικά, καθώς περιέχει και τα εννέα απαραίτητα αμινοξέα που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός και δεν μπορεί να συνθέσει μόνος του. Για τον λόγο αυτό θεωρείται πλήρης πηγή πρωτεΐνης, όπως συμβαίνει και με τις ζωικές πρωτεΐνες που εξετάστηκαν.
Ποιες άλλες τροφές βρίσκονται ψηλά στην κατάταξη
Στις πρώτες θέσεις κυριαρχούν τα φυτικά τρόφιμα. Μετά το tofu ακολουθούν οι σπόροι chia, τα φασόλια, η κινόα, οι ηλιόσποροι και οι φακές.
Το κοτόπουλο βρίσκεται στην έβδομη θέση και ο τόνος στην όγδοη, αποτελώντας τις υψηλότερα καταταγμένες ζωικές πηγές πρωτεΐνης.
Αντίθετα, το μοσχαρίσιο κρέας, το αρνί και τα τυριά καταλαμβάνουν χαμηλότερες θέσεις, κυρίως λόγω του συνδυασμού περιβαλλοντικών επιπτώσεων και συγκεκριμένων διατροφικών χαρακτηριστικών.
Οι 10 πρώτες πηγές πρωτεΐνης
- Tofu
- Σπόροι chia
- Φασόλια
- Κινόα
- Ηλιόσποροι
- Φακές
- Στήθος κοτόπουλου
- Τόνος
- Αράπικα φιστίκια
- Ρεβίθια
Στην τελευταία θέση της συνολικής κατάταξης βρίσκεται το τσένταρ, με 13 βαθμούς στους 40. Το αποτέλεσμα δεν σημαίνει ότι το τυρί δεν έχει διατροφική αξία, αλλά ότι, με βάση τα συγκεκριμένα κριτήρια, συγκεντρώνει χαμηλότερη συνολική βαθμολογία.
Τι έδειξαν τα στοιχεία για την υγεία και το περιβάλλον
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της αξιολόγησης είναι ότι η παραγωγή πρωτεΐνης δεν έχει την ίδια περιβαλλοντική επιβάρυνση για όλα τα τρόφιμα.
Το βοδινό κρέας απαιτεί σημαντικά περισσότερη γη και συνδέεται με υψηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε σχέση με το tofu. Παρόμοιες διαφορές παρατηρούνται και σε άλλες περιβαλλοντικές παραμέτρους.
Στο διατροφικό σκέλος, τα φυτικά τρόφιμα εμφανίζουν γενικά χαμηλότερη περιεκτικότητα σε χοληστερόλη, καθώς δεν περιέχουν χοληστερόλη από ζωικές πηγές. Ωστόσο, δεν υπερέχουν όλα σε κάθε επιμέρους κριτήριο. Για παράδειγμα, οι ξηροί καρποί Βραζιλίας κατατάχθηκαν χαμηλότερα στον συγκεκριμένο δείκτη υγείας, ενώ ορισμένα ζωικά τρόφιμα, όπως ο μπακαλιάρος, είχαν ευνοϊκή βαθμολογία ως προς τα κορεσμένα λιπαρά.
Αντίστοιχα, οι φακές αναδείχθηκαν ως η οικονομικότερη πηγή πρωτεΐνης στη συγκεκριμένη αξιολόγηση, ενώ η κινόα ήταν η ακριβότερη. Οι τιμές, ωστόσο, βασίστηκαν σε δεδομένα από μία αλυσίδα σούπερ μάρκετ στο Ηνωμένο Βασίλειο και δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτομάτως στην ελληνική αγορά.
Οι περιορισμοί της έρευνας
Παρά τα ενδιαφέροντα ευρήματα, η κατάταξη έχει ορισμένους σημαντικούς περιορισμούς. Η αξιολόγηση περιλάμβανε μόνο 20 τρόφιμα και βασίστηκε σε ήδη διαθέσιμες βάσεις δεδομένων, αντί σε νέες εργαστηριακές μετρήσεις.
Επιπλέον, το σύστημα δεν λαμβάνει ακόμη υπόψη ορισμένους παράγοντες, όπως οι συνθήκες διαβίωσης των εκτρεφόμενων ζώων, ο κίνδυνος ανάπτυξης μικροβιακής αντοχής λόγω της κτηνοτροφίας και ορισμένοι κίνδυνοι μετάδοσης νοσημάτων από τα ζώα στον άνθρωπο.
Ο ίδιος ο ερευνητής επισημαίνει ότι το BPI Score αποτελεί την πρώτη έκδοση ενός συστήματος που βρίσκεται υπό εξέλιξη και αναμένεται να βελτιωθεί μελλοντικά.
Πρέπει τελικά να προτιμάμε τις φυτικές πρωτεΐνες;
Η συγκεκριμένη κατάταξη ενισχύει την άποψη ότι τα φυτικά τρόφιμα μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό μέρος μιας διατροφής που συνδυάζει την καλή υγεία με μικρότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Τα φασόλια, οι φακές, τα ρεβίθια, η σόγια, οι σπόροι και οι ξηροί καρποί προσφέρουν διαφορετικά θρεπτικά συστατικά και μπορούν να συμβάλουν στην κάλυψη των ημερήσιων αναγκών σε πρωτεΐνη. Παράλληλα, ζωικά τρόφιμα όπως το ψάρι και το κοτόπουλο μπορούν επίσης να έχουν θέση σε μια ισορροπημένη διατροφή.
Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεται η κατάταξη ως απόλυτος οδηγός για το τι πρέπει να τρώει κάθε άνθρωπος. Οι διατροφικές ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, τη φυσική δραστηριότητα και την κατάσταση της υγείας.
Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η επιλογή των πηγών πρωτεΐνης μπορεί να επηρεάζει τόσο την υγεία όσο και το περιβάλλον. Και, σύμφωνα με το συγκεκριμένο σύστημα αξιολόγησης, το tofu συγκεντρώνει τα περισσότερα πλεονεκτήματα, κατακτώντας την πρώτη θέση ανάμεσα σε 20 δημοφιλείς επιλογές.
vita.gr
