Politica 89.8
Ηράκλειο: Πρωταθλητής Κρήτης στα τέλη νερού-2ος ακριβότερος μεταξύ των 16 μεγαλύτερων δήμων της χώρας
Στα 250 ευρώ η ετήσια επιβάρυνση ενός νοικοκυριού στο Ηράκλειο, έναντι 167 ευρώ στην Αθήνα και 141 ευρώ στη Λάρισα ,σχεδόν πενταπλάσια χρέωση από το Αμάρι και τεράστιες αποκλίσεις ακόμη και μεταξύ γειτονικών δήμων της Κρήτης.
Αυτή είναι η εντυπωσιακή εικόνα για το πόσο διαφορετικά πληρώνουν το ίδιο βασικό αγαθό οι πολίτες, ανάλογα με τον δήμο στον οποίο κατοικούν, την οποία αποκαλύπτει η εκτενής πανελλαδική ανάλυση του στατιστικολόγου Νίκου Καρδούλα για τα τέλη ύδρευσης και αποχέτευσης του 2026,που για πρώτη φορά δημοσιεύεται.
Και για την Κρήτη το στοιχείο που ξεχωρίζει είναι σαφές: το Ηράκλειο είναι ο ακριβότερος δήμος ολόκληρου του νησιού, με μέση ετήσια χρέωση 250 ευρώ ανά νοικοκυριό.
Η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή όταν το Ηράκλειο τοποθετηθεί δίπλα στις μεγαλύτερες πόλεις της χώρας. Μεταξύ των 16 δήμων με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, το Ηράκλειο είναι ο δεύτερος ακριβότερος στην Ελλάδα, πίσω μόνο από τα Ιωάννινα.
Και πληρώνει πολύ περισσότερο όχι μόνο από τη Λάρισα, την Πάτρα ή τον Βόλο, αλλά ακόμη και από την Αθήνα.
250 ευρώ στο Ηράκλειο, 167 στην Αθήνα
Η έρευνα υπολογίζει τη μέση ετήσια χρέωση ύδρευσης και αποχέτευσης με ΦΠΑ για ένα τυπικό νοικοκυριό με κατανάλωση 10 κυβικών μέτρων νερού τον μήνα.
Με αυτή την κοινή βάση σύγκρισης, ένα νοικοκυριό στον Δήμο Ηρακλείου επιβαρύνεται κατά μέσο όρο με 250 ευρώ τον χρόνο.
Στην Αθήνα η αντίστοιχη επιβάρυνση μέσω ΕΥΔΑΠ είναι 167 ευρώ.
Η διαφορά φτάνει συνεπώς τα 83 ευρώ τον χρόνο, γεγονός που σημαίνει ότι η χρέωση στο Ηράκλειο είναι σχεδόν 50% υψηλότερη από την Αθήνα!
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση από τη Λάρισα, όπου η αντίστοιχη ετήσια χρέωση περιορίζεται στα 141 ευρώ. Το Ηράκλειο είναι κατά 109 ευρώ ή περίπου 77% ακριβότερο.
Δεύτερο ακριβότερο ανάμεσα στους 16 μεγαλύτερους δήμους
Η σύγκριση με τους 16 πολυπληθέστερους δήμους της χώρας είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό εύρημα για το Ηράκλειο.
Πρώτος βρίσκεται ο Δήμος Ιωαννιτών με 309 ευρώ και ακολουθεί δεύτερο το Ηράκλειο με 250 ευρώ.
Έπονται η Θεσσαλονίκη, το Κορδελιό–Εύοσμος και ο Παύλος Μελάς με 221 ευρώ, η Χαλκίδα με 211 ευρώ, τα Χανιά με 190 ευρώ, ο Βόλος με 179 ευρώ και η Ρόδος με 177 ευρώ.
Αθήνα και Αχαρνές βρίσκονται στα 167 ευρώ, όπως και Νίκαια–Αγ. Ι. Ρέντης, Πειραιάς και Περιστέρι. Η Πάτρα βρίσκεται στα 162 ευρώ και η Λάρισα στα 141 ευρώ.
Έτσι, ένα νοικοκυριό στο Ηράκλειο πληρώνει ετησίως 29 ευρώ περισσότερα από ένα νοικοκυριό στη Θεσσαλονίκη, 60 ευρώ περισσότερα από τα Χανιά, 71 ευρώ περισσότερα από τον Βόλο, 73 ευρώ περισσότερα από τη Ρόδο, 83 ευρώ περισσότερα από την Αθήνα και 88 ευρώ περισσότερα από την Πάτρα.
Στην πανελλαδική κατάταξη και των 332 δήμων, το Ηράκλειο βρίσκεται στην 43η θέση από τον ακριβότερο προς τον φθηνότερο.
Το Ηράκλειο ακριβότερο σε ολόκληρη την Κρήτη
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή όταν η σύγκριση περιοριστεί στους 24 δήμους της Κρήτης.
Ο Δήμος Ηρακλείου βρίσκεται στην κορυφή με 250 ευρώ και ακολουθεί σε απόσταση αναπνοής το Ρέθυμνο με 244 ευρώ. Στη συνέχεια βρίσκονται το Μαλεβίζι με 219 ευρώ, Μινώα Πεδιάδος με 211 ευρώ, ο Άγιος Νικόλαος με 201 ευρώ, η Σητεία με 200 ευρώ, οι Αρχάνες–Αστερούσια με 196 ευρώ και τα Χανιά με 190 ευρώ.
Ακολουθούν η Ιεράπετρα με 170 ευρώ, η Χερσόνησος με 158 ευρώ, ο Πλατανιάς με 162 ευρώ, τα Ανώγεια με 150 ευρώ, η Φαιστός με 140 ευρώ, Καντάνου–Σελίνου με 132 ευρώ, η Κίσσαμος με 131 ευρώ, ο Μυλοπόταμος με 108 ευρώ, η Γόρτυνα και τα Σφακιά με 103 ευρώ, η Βιάννος με 100 ευρώ, ο Άγιος Βασίλειος με 94 ευρώ, το Οροπέδιο Λασιθίου με 92 ευρώ, η Γαύδος με 88 ευρώ και, τέλος, το Αμάρι με μόλις 53 ευρώ.
Από τα 250 ευρώ του Ηρακλείου μέχρι τα 53 ευρώ του Αμαρίου η διαφορά φτάνει τα 197 ευρώ τον χρόνο. Με άλλα λόγια, με τη συγκεκριμένη μεθοδολογία, η μέση ετήσια χρέωση στο Ηράκλειο είναι περίπου 4,7 φορές μεγαλύτερη από εκείνη στο Αμάρι.
Η μεγάλη ψαλίδα μέσα στον ίδιο τον Νομό Ηρακλείου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει όμως και η σύγκριση αποκλειστικά μεταξύ των δήμων της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου.
Και εδώ οι αποκλίσεις είναι τεράστιες.
Ο Δήμος Ηρακλείου βρίσκεται στα 250 ευρώ, το Μαλεβίζι στα 219, η Μινώα Πεδιάδα στα 211, οι Αρχάνες–Αστερούσια στα 196, η Χερσόνησος στα 158, η Φαιστός στα 140, η Γόρτυνα στα 103 και η Βιάννος στα 100 ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι, μέσα στην ίδια Περιφερειακή Ενότητα, η μέση χρέωση στο Ηράκλειο είναι δυόμισι φορές μεγαλύτερη από τη Βιάννο και κατά 150 ευρώ υψηλότερη σε ετήσια βάση.
Ακόμη και απέναντι σε γειτονικούς και πληθυσμιακά μικρότερους δήμους η διαφορά είναι αξιοσημείωτη: το Ηράκλειο είναι περίπου 14% ακριβότερο από το Μαλεβίζι, 18,5% από τη Μινώα Πεδιάδα και 27,5% από τις Αρχάνες–Αστερούσια.
Η εικόνα στις τέσσερις Περιφερειακές Ενότητες
Στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου, λοιπόν, το εύρος των χρεώσεων εκτείνεται από τα 250 ευρώ του Ηρακλείου έως τα 100 ευρώ της Βιάννου.
Στο Λασίθι, ακριβότερος εμφανίζεται ο Άγιος Νικόλαος με 201 ευρώ, ακολουθούν η Σητεία με 200 και η Ιεράπετρα με 170, ενώ το Οροπέδιο Λασιθίου βρίσκεται στα 92 ευρώ.
Στο Ρέθυμνο η πρωτεύουσα του νομού βρίσκεται πολύ ψηλά πανελλαδικά, με 244 ευρώ και 48η θέση. Ακολουθούν τα Ανώγεια με 150 ευρώ, ο Μυλοπόταμος με 108, ο Άγιος Βασίλειος με 94 και το Αμάρι με 53 ευρώ.
Στα Χανιά, ο Δήμος Χανίων βρίσκεται στα 190 ευρώ και στην 108η θέση πανελλαδικά, ενώ ακολουθούν ο Πλατανιάς με 162, ο Αποκόρωνας με 161, Καντάνου–Σελίνου με 132, η Κίσσαμος με 131, τα Σφακιά με 103 και η Γαύδος με 88 ευρώ.
Ηράκλειο και Ρέθυμνο πολύ ψηλά στον πανελλαδικό χάρτη
Από την πανελλαδική κατάταξη προκύπτει και ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο. Οι δύο μεγαλύτερες χρεώσεις της Κρήτης δεν βρίσκονται απλώς ψηλά σε επίπεδο νησιού.
Το Ηράκλειο είναι 43ο ακριβότερο μεταξύ 332 δήμων και το Ρέθυμνο 48ο. Δηλαδή και οι δύο βρίσκονται περίπου στο ακριβότερο 15% των δήμων της χώρας.
Αντίθετα, το Αμάρι βρίσκεται στην 329η θέση, όντας ο τέταρτος φθηνότερος δήμος ολόκληρης της Ελλάδας.
Η Κρήτη επομένως αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των τεράστιων αποκλίσεων που καταγράφει η έρευνα: στην ίδια Περιφέρεια συναντώνται ένας δήμος με χρέωση 250 ευρώ και ένας άλλος με μόλις 53 ευρώ.
Από 734 ευρώ στις Σπέτσες έως 41 ευρώ στα Άγραφα
Σε πανελλαδικό επίπεδο οι διαφορές είναι ακόμη μεγαλύτερες.
Ακριβότερος από τους 332 δήμους αναδεικνύεται ο Δήμος Σπετσών με 734 ευρώ ετησίως. Ακολουθούν οι Παξοί με 649 ευρώ, η Ύδρα με 573, τα Ψαρά με 493 και η Φολέγανδρος με 478 ευρώ.
Στην άλλη άκρη της κατάταξης βρίσκονται τα Άγραφα με μόλις 41 ευρώ, το Μεγανήσι με 45, τα Κεντρικά Τζουμέρκα με 50, το Αμάρι της Κρήτης με 53 ευρώ και η Λίμνη Πλαστήρα με 55 ευρώ.
Η απόσταση μεταξύ ακριβότερου και φθηνότερου δήμου φτάνει συνεπώς τα 693 ευρώ ετησίως, με τις Σπέτσες να εμφανίζουν σχεδόν δεκαοκταπλάσια χρέωση από τα Άγραφα.
Τι συμβαίνει στους δήμους των 50.000 έως 100.000 κατοίκων
Μεγάλες διαφορές καταγράφονται και στην κατηγορία των 49 δήμων με πληθυσμό από 50.001 έως 100.000 κατοίκους.
Ακριβότερη είναι η Κομοτηνή με 334 ευρώ, ακολουθούν η Ξάνθη με 324, η Δράμα με 316 και η Κεντρική Κέρκυρα με 295 ευρώ.
Το Ρέθυμνο βρίσκεται στα 244 ευρώ, αρκετά ψηλά και σε αυτή την κατηγορία.
Στον αντίποδα, φθηνότερη μεταξύ των 49 μεγάλων δήμων είναι η Κόρινθος με 109 ευρώ, ενώ η Χίος βρίσκεται στα 119 ευρώ, η Βέροια στα 135 και Τρίκαλα και Καρδίτσα στα 148 ευρώ.
Πώς έγινε η σύγκριση
Η ανάλυση του Νίκου Καρδούλα καλύπτει για πρώτη φορά συγκεντρωτικά, σύμφωνα με τον ίδιο, και τους 332 δήμους της χώρας.
Ως κοινή βάση χρησιμοποιήθηκε ένα μέσο νοικοκυριό με κατανάλωση 10 κυβικών μέτρων νερού τον μήνα. Η παραδοχή προκύπτει από μέση κατανάλωση περίπου 4 κυβικών ανά άτομο τον μήνα και μέσο μέγεθος ελληνικού νοικοκυριού 2,4 ατόμων.
Οι τιμές περιλαμβάνουν ΦΠΑ και αφορούν τη συνολική ετήσια επιβάρυνση ύδρευσης και αποχέτευσης. Τα τιμολόγια συγκεντρώθηκαν, σύμφωνα με την έρευνα, από την ΕΥΔΑΠ, την ΕΥΑΘ, τις ιστοσελίδες των ΔΕΥΑ και τις σχετικές αποφάσεις που έχουν δημοσιευθεί στη «Διαύγεια».
Σε δήμους όπου υπάρχουν διαφορετικές χρεώσεις ανά δημοτική ενότητα, χρησιμοποιήθηκαν οι χρεώσεις της μεγαλύτερης δημοτικής ενότητας, της πρωτεύουσας ή της έδρας του δήμου. Από τους 332 δήμους, οι 50 χρεώνουν μόνο ύδρευση, ενώ οι υπόλοιποι 282 χρεώνουν ύδρευση και αποχέτευση.
Η συγκεκριμένη μεθοδολογική λεπτομέρεια είναι κρίσιμη: οι αριθμοί αποτυπώνουν συγκρίσιμη μέση χρέωση με συγκεκριμένη κατανάλωση και όχι κατ’ ανάγκη τον πραγματικό ετήσιο λογαριασμό κάθε οικογένειας, ο οποίος εξαρτάται από την πραγματική κατανάλωση και τις επιμέρους κατηγορίες τιμολόγησης.
Το ερώτημα που αφήνουν πίσω τους οι αριθμοί
Η έρευνα δεν αποτυπώνει απλώς ποιος δήμος είναι ακριβότερος και ποιος φθηνότερος. Αναδεικνύει ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα: πώς είναι δυνατόν το κόστος για την ίδια βασική υπηρεσία να αποκλίνει τόσο πολύ από περιοχή σε περιοχή;
Στην Κρήτη η εικόνα είναι αποκαλυπτική. Ηράκλειο 250 ευρώ, Ρέθυμνο 244, Χανιά 190, αλλά Αμάρι 53. Και ακόμη μέσα στην ίδια Περιφερειακή Ενότητα, Ηράκλειο 250 ευρώ και Βιάννος 100.
Για το Ηράκλειο ειδικά, η σύγκριση αποκτά μεγαλύτερο βάρος λόγω μεγέθους. Είναι ο ακριβότερος δήμος της Κρήτης, 43ος ακριβότερος μεταξύ και των 332 δήμων της χώρας και 2ος ακριβότερος μεταξύ των 16 πολυπληθέστερων δήμων της Ελλάδας.
Και ίσως το πιο εύγλωττο μέτρο σύγκρισης είναι το απλούστερο: 250 ευρώ στο Ηράκλειο, 167 ευρώ στην Αθήνα.
Μια διαφορά σχεδόν 50%, που δύσκολα μπορεί να περάσει ως μια ακόμη λεπτομέρεια ενός τιμολογίου και θέτει πλέον ένα απολύτως συγκεκριμένο ερώτημα: τι είναι αυτό που δικαιολογεί το γεγονός ότι ένα νοικοκυριό στο Ηράκλειο καλείται να πληρώνει για ύδρευση και αποχέτευση τόσο περισσότερο από ένα αντίστοιχο νοικοκυριό στην πρωτεύουσα;
