Ζει το Ηράκλειο από τα έτοιμα; 283 εκατ. ευρώ προϋπολογισμός και μόλις 5,18% από χρηματοδοτήσεις το 2025

Μπορεί ένας δήμος να διαχειρίζεται εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και ταυτόχρονα να εμφανίζει περιορισμένη ικανότητα εξασφάλισης πρόσθετων χρηματοδοτήσεων;

Μπορεί μια δημοτική αρχή να παρουσιάζει έναν προϋπολογισμό 283,5 εκατομμυρίων ευρώ, όταν οι έκτακτες επιχορηγήσεις και χρηματοδοτήσεις που περιλαμβάνονται σε αυτόν δεν ξεπερνούν τα 14,68 εκατομμύρια; Και, κυρίως, τι σημαίνει για το μέλλον μιας πόλης όταν οι διαθέσιμοι πρόσθετοι πόροι αντιπροσωπεύουν μόλις το 5,18% του προϋπολογισμού της;

Τα ερωτήματα δεν είναι θεωρητικά. Αφορούν το Ηράκλειο.

Τα στοιχεία που δημοσίευσε το εξειδικευμένο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση MyOTA, έπειτα από επεξεργασία των δημοτικών προϋπολογισμών του 2025, αποκαλύπτουν μια ιδιαίτερα προβληματική εικόνα για τη μεγαλύτερη πόλη της Κρήτης.

Ο Δήμος Ηρακλείου καταλαμβάνει μόλις την 59η θέση μεταξύ 84 μεγάλων ηπειρωτικών δήμων και πρωτευουσών νομών, με αναλογία έκτακτων επιχορηγήσεων 5,18%, όταν ο μέσος όρος της κατηγορίας βρίσκεται στο 7,21%.

Δηλαδή, το Ηράκλειο υπολείπεται κατά περίπου 28% του μέσου ποσοστού της κατηγορίας του.

Και ενώ το Ηράκλειο βρίσκεται χαμηλά στην κατάταξη, άλλοι δήμοι της Κρήτης εμφανίζουν εντυπωσιακά υψηλότερα ποσοστά.

Χανιά-Ηράκλειο: Δύο μεγάλες πόλεις, δύο διαφορετικές εικόνες

Η σύγκριση με τα Χανιά είναι αποκαλυπτική.Ο Δήμος Ηρακλείου εμφανίζει συνολικό προϋπολογισμό 283,54 εκατομμυρίων ευρώ και έκτακτες επιχορηγήσεις 14,68 εκατομμυρίων.

Ο Δήμος Χανίων, με προϋπολογισμό 155,15 εκατομμυρίων ευρώ, εμφανίζει επιχορηγήσεις 14,31 εκατομμυρίων.Με άλλα λόγια, το Ηράκλειο διαθέτει προϋπολογισμό περίπου 83% μεγαλύτερο από εκείνον των Χανίων, αλλά εμφανίζει σχεδόν το ίδιο ποσό έκτακτων χρηματοδοτήσεων.

Έτσι, τα Χανιά βρίσκονται στη 17η θέση της πανελλαδικής κατάταξης της κατηγορίας τους, με ποσοστό 9,22%, ενώ το Ηράκλειο στην 59η, με 5,18%.Η διαφορά είναι 42 θέσεις.

Και εδώ προκύπτει το πρώτο μεγάλο ερώτημα.Πώς εξηγείται ότι δύο μεγάλοι αστικοί δήμοι της ίδιας Περιφέρειας, με σημαντικές ανάγκες υποδομών, εμφανίζουν τόσο διαφορετική αναλογία πρόσθετων χρηματοδοτήσεων;

Δεν αρκεί η επίκληση του μεγέθους του Ηρακλείου. Το μεγαλύτερο μέγεθος μπορεί πράγματι να μειώνει το ποσοστό, αλλά δεν εξηγεί από μόνο του γιατί οι χρηματοδοτήσεις των δύο δήμων είναι σχεδόν ίδιες σε απόλυτα ποσά.

Η Ιεράπετρα στην κορυφή, το Ηράκλειο χαμηλά

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Ιεράπετρας.Ο Δήμος Ιεράπετρας, με προϋπολογισμό μόλις 54 εκατομμυρίων ευρώ, εμφανίζει έκτακτες χρηματοδοτήσεις 9,35 εκατομμυρίων ευρώ.

Το ποσοστό του φτάνει το 17,32%, κατατάσσοντάς τον στην τρίτη θέση πανελλαδικά μεταξύ των μεγάλων ηπειρωτικών δήμων.Πρόκειται για ποσοστό υπερτριπλάσιο από εκείνο του Ηρακλείου.

Στο ίδιο νησί, υπό το ίδιο θεσμικό πλαίσιο και με πρόσβαση σε πολλά κοινά χρηματοδοτικά εργαλεία, οι αποκλίσεις είναι τεράστιες.Ασφαλώς, κάθε δήμος έχει διαφορετικές ανάγκες, διαφορετικές δυνατότητες και διαφορετική σύνθεση προϋπολογισμού.

Όμως οι αριθμοί επιβάλλουν να εξεταστεί κάτι πολύ συγκεκριμένο: ποιοι δήμοι έχουν προετοιμάσει ώριμα έργα, ποιοι αξιοποιούν τις χρηματοδοτικές προσκλήσεις και ποιοι διαθέτουν οργανωμένο μηχανισμό διεκδίκησης πόρων.

Η Κρήτη των δύο ταχυτήτων

Η συνολική εικόνα του νησιού είναι αποκαλυπτική.Το Αμάρι εμφανίζει χρηματοδοτήσεις ίσες με το 23,23% του προϋπολογισμού του και καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση πανελλαδικά μεταξύ των μικρών και ορεινών δήμων.

Τα Ανώγεια ακολουθούν με 20,76% και βρίσκονται στην τέταρτη θέση της ίδιας κατηγορίας.Η Γαύδος εμφανίζει 20,70%, ο Άγιος Βασίλειος 16,13%, η Σητεία 15,98%, ο Πλατανιάς 15,87% και η Κίσσαμος 15,61%.

Σημαντικά υψηλότερα ποσοστά από το Ηράκλειο καταγράφουν επίσης ο Μυλοπόταμος με 14,59%, ο Μινώα Πεδιάδας με 13,14%, οι Αρχάνες-Αστερούσια με 12,94%, η Φαιστός με 12,15% και η Γόρτυνα με 11,05%.

Στον αντίποδα, ο Δήμος Χερσονήσου εμφανίζει μόλις 1,74%, ο Δήμος Οροπεδίου Λασιθίου 1,84% και ο Δήμος Αγίου Νικολάου 2,69%.Ακολουθούν η Κάντανος-Σέλινο με 4,33% και η Βιάννος με 4,79%.

Οι διαφορές είναι τόσο μεγάλες, ώστε δεν επιτρέπουν εύκολες γενικεύσεις. Απαιτούν, όμως, εξηγήσεις.

Ιδιαίτερα στην περίπτωση του Μινώα Πεδιάδας, όπου οι συνέπειες του σεισμού δημιουργούν ειδικές ανάγκες αποκατάστασης, πρέπει να εξεταστεί ποιο μέρος των χρηματοδοτήσεων συνδέεται με έκτακτες κρατικές παρεμβάσεις και ποιο με ανταγωνιστικά αναπτυξιακά προγράμματα.

Τα χρήματα δεν έρχονται μόνα τους,χρειάζονται σχέδιο και δουλειά

Υπάρχει μια πραγματικότητα που γνωρίζουν όσοι ασχολούνται σοβαρά με την Τοπική Αυτοδιοίκηση.Οι μεγάλες αναπτυξιακές χρηματοδοτήσεις δεν εξασφαλίζονται με ευχολόγια, δελτία Τύπου και φωτογραφίες από υπουργικά γραφεία.

Απαιτούν μελέτες. Απαιτούν αδειοδοτήσεις. Απαιτούν τεχνική προετοιμασία. Απαιτούν συγκροτημένους φακέλους, σωστό προγραμματισμό, παρακολούθηση προσκλήσεων και συντονισμό των δημοτικών υπηρεσιών.Απαιτούν, πάνω απ’ όλα, πολιτική βούληση και διοικητική ικανότητα.

Γιατί άλλο πράγμα είναι να διαχειρίζεσαι τα χρήματα που εισρέουν στον δήμο από τακτικές πηγές και άλλο να δημιουργείς τις προϋποθέσεις για να εξασφαλίζεις πρόσθετους πόρους.Το πρώτο αποτελεί βασική υποχρέωση κάθε δημοτικής αρχής.Το δεύτερο αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της αναπτυξιακής της αποτελεσματικότητας.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης του Ηρακλείου.Η διοίκηση μιας πόλης δεν μπορεί να περιορίζεται στη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων. Οφείλει να δημιουργεί και τις προϋποθέσεις για την εξασφάλιση των πόρων του αύριο.

Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος να ανακυκλώνεται η ίδια οικονομική πραγματικότητα, χωρίς να διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για μεγάλες παρεμβάσεις.

Ζούμε από τα έτοιμα ή σχεδιάζουμε το αύριο;

Το χαμηλό ποσοστό του Ηρακλείου δεν αποδεικνύει οπωσδήποτε ότι η δημοτική αρχή καταναλώνει αποθεματικά ή χρηματοδοτεί τις ανάγκες της με δανεισμό.Αποκαλύπτει, όμως, κάτι που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο.

Στον προϋπολογισμό του 2025, οι συγκεκριμένες έκτακτες χρηματοδοτήσεις αντιστοιχούν μόλις σε περίπου ένα εικοστό του συνολικού οικονομικού μεγέθους του δήμου.

Και αυτό δημιουργεί ένα εύλογο ερώτημα: πόσο ισχυρός είναι ο μηχανισμός που προετοιμάζει και διεκδικεί τα έργα της επόμενης δεκαετίας;

Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με γενικόλογες αναφορές σε έργα που σχεδιάζονται ή σε χρηματοδοτήσεις που αναμένονται.Χρειάζονται συγκεκριμένα στοιχεία.

Πόσες προτάσεις υποβλήθηκαν από τον Δήμο Ηρακλείου μέσα στο 2024 και το 2025;

Πόσες εγκρίθηκαν και πόσες απορρίφθηκαν;

Ποιο είναι το συνολικό ύψος των νέων χρηματοδοτήσεων που εξασφαλίστηκαν;

Πόσες ώριμες μελέτες διαθέτει σήμερα ο δήμος;

Πόσες απο αυτές παρέλαβε η παρούσα Δημοτική Αρχή και πόσες ξεκίνησε να εκπονεί απο το ¨μηδέν¨ επι της δικής της θητείας ;

Ποια έργα έχουν ενταχθεί σε χρηματοδοτικά προγράμματα, αλλά παραμένουν στάσιμα;

Και, τελικά, πόσα από τα εγκεκριμένα χρήματα έχουν πράγματι απορροφηθεί;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που διαχωρίζουν την ουσιαστική διοίκηση από την επικοινωνιακή διαχείριση.

Οι ευθύνες δεν περιορίζονται σε μία χρονιά

Υπάρχει βεβαίως μια κρίσιμη παράμετρος.Οι χρηματοδοτήσεις που εμφανίζονται στον προϋπολογισμό του 2025 δεν αποτελούν κατ’ ανάγκη αποκλειστικό αποτέλεσμα της σημερινής δημοτικής αρχής.

Ορισμένα έργα μπορεί να σχεδιάστηκαν ή να εντάχθηκαν σε χρηματοδοτικά προγράμματα από προηγούμενες διοικήσεις. Άλλα μπορεί να βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της προετοιμασίας και να αποδώσουν τα επόμενα χρόνια.

Αυτό, όμως, δεν απαλλάσσει τη σημερινή διοίκηση από την υποχρέωση να παρουσιάσει τι παρέλαβε, τι προχώρησε και τι καινούργιο εξασφάλισε.Ούτε μπορεί να αποτελεί μόνιμο άλλοθι.

Μια δημοτική αρχή οφείλει να διαθέτει σαφή αναπτυξιακό προγραμματισμό, με συγκεκριμένους στόχους, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Η δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων θα επέτρεπε στους δημότες να κρίνουν όχι με βάση τις εντυπώσεις, αλλά με βάση την πραγματική πρόοδο.

Το Ηράκλειο δεν έχει την πολυτέλεια να μένει πίσω

Το Ηράκλειο είναι η μεγαλύτερη πόλη της Κρήτης, με σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες αλλά και συσσωρευμένες ανάγκες.

Η κατάσταση των δρόμων, οι ελλείψεις σε βασικές υποδομές, το κυκλοφοριακό, οι δημόσιοι χώροι, οι σχολικές εγκαταστάσεις, η αντιπλημμυρική προστασία και η αναβάθμιση των γειτονιών απαιτούν διαρκείς επενδύσεις.

Δεν αρκεί η συντήρηση της καθημερινότητας.Δεν αρκεί η διαχείριση των προβλημάτων όταν αυτά εμφανίζονται.Χρειάζεται ένας δήμος που να σχεδιάζει, να προετοιμάζεται και να διεκδικεί.Και ακριβώς επειδή οι ανάγκες είναι τόσο μεγάλες, η χαμηλή αναλογία πρόσθετων χρηματοδοτήσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Δεν μπορεί να θεωρείται ικανοποιητικό για μια πόλη με προϋπολογισμό 283,5 εκατομμυρίων ευρώ να βρίσκεται τόσο χαμηλά στην κατάταξη της κατηγορίας της(σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία του MyOTA), χωρίς τουλάχιστον να υπάρχει μια αναλυτική και πειστική εξήγηση.

Η έρευνα του MyOTA δεν αποτελεί τελεσίδικη αξιολόγηση των δημοτικών διοικήσεων. Είναι, όμως, ένα σημαντικό εργαλείο ελέγχου.Και για το Ηράκλειο λειτουργεί ως προειδοποιητικό καμπανάκι.

Η δημοτική αρχή οφείλει να παρουσιάσει δημόσια τον πλήρη κατάλογο των χρηματοδοτήσεων, την προέλευσή τους, τον χρόνο έγκρισής τους, τις νέες εντάξεις έργων και την πραγματική πορεία υλοποίησής τους.

Να εξηγήσει γιατί το Ηράκλειο εμφανίζεται στην 59η θέση, όταν τα Χανιά βρίσκονται στην 17η και η Ιεράπετρα στην τρίτη της ίδιας κατηγορίας.Να αποδείξει με στοιχεία ότι διαθέτει οργανωμένο σχέδιο διεκδίκησης πρόσθετων πόρων.

Γιατί η διοίκηση ενός μεγάλου δήμου δεν κρίνεται μόνο από το πόσα χρήματα εγγράφει στον προϋπολογισμό της.

Κρίνεται από το πόσες ευκαιρίες αξιοποιεί, πόσα έργα ωριμάζει, πόσες χρηματοδοτήσεις εξασφαλίζει και πόσα από αυτά μετατρέπει σε πραγματικό αποτέλεσμα.

Το μεγάλο ερώτημα για το Ηράκλειο δεν είναι αν μπορεί να διαχειριστεί τα 283 εκατομμύρια ευρώ που προϋπολογίζει.Είναι αν διαθέτει το σχέδιο, την προετοιμασία και τη διοικητική αποτελεσματικότητα για να εξασφαλίσει τα εκατομμύρια που χρειάζεται η πόλη τα επόμενα χρόνια.

Γιατί οι προϋπολογισμοί μπορεί να γεμίζουν με αριθμούς. Οι πόλεις, όμως, προχωρούν μπροστά με σχέδιο, χρηματοδοτήσεις και έργα.

Πηγή στοιχείων: MyOTA, «Χρηματοδοτήσεις Δήμων 2025: Ποιοι εξασφάλισαν περισσότερους πόρους και τι αποκαλύπτουν τα στοιχεία για τη διοικητική τους ικανότητα», 28 Οκτωβρίου 2026. Η δημοσιευμένη επεξεργασία αφορά προϋπολογισθέντα έσοδα και έκτακτες επιχορηγήσεις, όχι απολογιστικά στοιχεία εισπράξεων ή εκτέλεσης έργων.

ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΤΙΚΟΙ ΔΗΜΟΙ