Politica 89.8
Γήπεδο ΟΦΗ: Η πόλη δεν αποφασίζει με τετελεσμένα-Οι αρχιτέκτονες “αδειάζουν” τον Δήμο
Υπάρχει μια λεπτή αλλά καθοριστική διαφορά: άλλο να θέλεις νέο γήπεδο για τον ΟΦΗ και άλλο να αποφασίζεις πού θα γίνει, με ποιο πολεοδομικό κόστος και με ποιους όρους για την πόλη.Και αυτή τη διαφορά έρχεται τώρα να υπενθυμίσει με τρόπο εκκωφαντικό ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Νομού Ηρακλείου.
Γιατί εδώ και εβδομάδες δημιουργείται σταδιακά η εντύπωση ότι το μεγάλο ζήτημα έχει περίπου λυθεί: Κορώνη Μαγαρά, νέο γήπεδο, διπλή ανάπλαση και πάμε παρακάτω.Μόνο που η πόλη δεν είναι μακέτα. Και ο δημόσιος χώρος δεν μοιράζεται σε μια σύσκεψη.
Ο ίδιος ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός ανακοίνωσε στις 14 Σεπτεμβρίου ότι «όλοι συμφωνούν» με τη χωροθέτηση που έχει προτείνει ο Δήμος στου Κορώνη Μαγαρά και χαρακτήρισε την «ΟΦΗ Αρένα» έναν από τους μεγάλους στόχους της Δημοτικής Αρχής. Παράλληλα, συνέδεσε το εγχείρημα με τη λογική της διπλής ανάπλασης: νέο γήπεδο στην Κορώνη Μαγαρά και πνεύμονας πρασίνου στα Καμίνια.
Ακούγεται ωραίο.Αλλά υπάρχει ένα θεμελιώδες ερώτημα: ποιοι ακριβώς είναι οι «όλοι»;
Μια συμφωνία χωρίς ακόμη να έχει μιλήσει ολόκληρη η πόλη
Στην τελευταία σύσκεψη συμμετείχαν Δήμος, Περιφέρεια, ΠΑΕ και Ερασιτέχνης ΟΦΗ. Ακολούθησε ενημέρωση του Δημοτικού Συμβουλίου.
Αυτό όμως απέχει πολύ από το να έχει ολοκληρωθεί μια θεσμική και πολεοδομική διαδικασία που θα απαντήσει εάν η συγκεκριμένη περιοχή είναι πράγματι η καταλληλότερη για ένα έργο αυτής της κλίμακας.Και ακριβώς εκεί παρεμβαίνει τώρα ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Νομού Ηρακλείου.
Όχι κάποιος «εχθρός του ΟΦΗ».Όχι κάποιος που δεν θέλει γήπεδο.Ένας επιστημονικός φορέας της ίδιας της πόλης, ο οποίος ξεκινά την ανακοίνωσή του ξεκαθαρίζοντας ότι θεωρεί αυτονόητη την ανάγκη μιας σύγχρονης, ασφαλούς και λειτουργικής εγκατάστασης για τον ΟΦΗ.
Και αμέσως μετά θέτει το ερώτημα που έπρεπε να έχει προηγηθεί όλων των πανηγυρικών ανακοινώσεων:Πού πρέπει να γίνει;
Οι αρχιτέκτονες βάζουν στο τραπέζι όσα δεν χωρούν στα συνθήματα
Η παρέμβαση του ΣΑΝΗ είναι εξαιρετικά συγκεκριμένη.Σύμφωνα με το εγκεκριμένο ρυμοτομικό διάγραμμα, τα οικοδομικά τετράγωνα 264 και 267 στην περιοχή χαρακτηρίζονται κοινόχρηστοι χώροι, ενώ το Ο.Τ. 263 προβλέπεται ως «Χώρος Αθλητικού Κέντρου».
Και οι αρχιτέκτονες προειδοποιούν για κάτι πολύ σημαντικό: το γεγονός ότι υπάρχει χαρακτηρισμένος χώρος αθλητικού κέντρου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι εκεί μπορεί να εγκατασταθεί ένα ποδοσφαιρικό συγκρότημα τέτοιας κλίμακας μαζί με όλες τις συνοδευτικές λειτουργίες του χωρίς συνολική πολεοδομική αξιολόγηση.
Και εδώ αρχίζουν τα πραγματικά δύσκολα.Γιατί γήπεδο δεν είναι μόνο τέσσερις εξέδρες και ένας αγωνιστικός χώρος.Είναι χιλιάδες άνθρωποι που φτάνουν και αποχωρούν σχεδόν ταυτόχρονα. Είναι αυτοκίνητα. Είναι χώροι στάθμευσης. Είναι δημόσια συγκοινωνία. Είναι κυκλοφοριακές ροές. Είναι πρόσβαση πεζών και ΑμεΑ. Είναι ασφάλεια και διαχείριση πλήθους. Είναι εμπορικές και διοικητικές λειτουργίες. Είναι δίκτυα και υποδομές.
Ακριβώς αυτά ζητούν να εξεταστούν οι αρχιτέκτονες πριν ειπωθεί το μεγάλο «ναι».
Και υπάρχει μια αντίφαση που δεν μπορεί να κρυφτεί
Το εντυπωσιακότερο ίσως στοιχείο της ανακοίνωσης είναι άλλο.Όπως επισημαίνει ο ΣΑΝΗ, ο ίδιος ο Δήμος έχει αναγνωρίσει σε προηγούμενο σχεδιασμό του ότι στις Μεσαμπελιές και στου Κορώνη Μαγαρά υπάρχει αυξημένη οικοδομική ανάπτυξη και μεγάλη έλλειψη διαμορφωμένων κοινόχρηστων χώρων.
Δηλαδή η ίδια πόλη που αναγνωρίζει ότι η περιοχή στερείται οργανωμένων κοινόχρηστων χώρων συζητά σήμερα την εγκατάσταση εκεί ενός τεράστιου αθλητικού και πιθανώς εμπορικού συγκροτήματος.
Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το γήπεδο δεν μπορεί να γίνει εκεί.Σημαίνει όμως ότι όποιος εισηγείται αυτή τη λύση οφείλει να αποδείξει, με μελέτες και όχι με διαβεβαιώσεις, ότι το πολεοδομικό ισοζύγιο της περιοχής δεν θα επιδεινωθεί.
Τα 73 στρέμματα δεν είναι καν μια «καθαρή» έκταση
Υπάρχει και κάτι ακόμη που είναι γνωστό εδω και μήνες.Η συζήτηση αφορά έκταση περίπου 73 στρεμμάτων, η οποία δεν αποτελεί ένα ενιαίο οικόπεδο έτοιμο να παραχωρηθεί αύριο το πρωί.
Ο ίδιος ο αντιδήμαρχος Πολεοδομίας Νίκος Γιαλιτάκης είχε εξηγήσει από τον Μάιο στον Politica 89.8 ότι στην έκταση υπάρχουν τρία διαφορετικά ιδιοκτησιακά καθεστώτα: γη που ανήκει ήδη στον Δήμο, τμήματα στα οποία βρίσκονται σε εξέλιξη απαλλοτριώσεις και άλλα στα οποία η διαδικασία απόκτησης δεν έχει ακόμη ξεκινήσει.
Μάλιστα, τότε είχε εκτιμηθεί ότι έως τις αρχές του 2027 ο Δήμος θα μπορούσε να έχει αποκτήσει περίπου 11 στρέμματα, ενώ για τα υπόλοιπα απαιτούνται νέες διαδικασίες, χρηματοδότηση και χρόνος.
Ο ίδιος ο αντιδήμαρχος είχε προειδοποιήσει να μην καλλιεργούνται «φρούδες ελπίδες» και είχε χαρακτηρίσει το εγχείρημα ένα τεράστιο project που απαιτεί Δήμο, Περιφέρεια, Πολιτεία και ΠΑΕ.
Από το «πρώιμο στάδιο» στο «όλοι συμφωνούν»
Εδώ ακριβώς δημιουργείται το πολιτικό και θεσμικό ζήτημα.Από τη μία ακούμε ότι η υπόθεση βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο, ότι απαιτούνται μελέτες, απαλλοτριώσεις, χρηματοδότηση και πολεοδομική διερεύνηση.Από την άλλη ακούμε ότι «όλοι συμφωνούν» για του Κορώνη Μαγαρά.
Και τώρα έρχεται ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων και λέει κάτι που δύσκολα θα μπορούσε να είναι σαφέστερο: η ουσιαστική πολεοδομική συζήτηση πρέπει να γίνει πριν από τη λήψη οριστικών αποφάσεων και πριν η επιλογή καταστεί τετελεσμένο γεγονός.
Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη φράση ολόκληρης της ανακοίνωσης.Γιατί περιγράφει ακριβώς τον κίνδυνο.
Να δημιουργηθεί πρώτα στην κοινωνία η βεβαιότητα ότι «εκεί θα γίνει», να επενδυθεί η επιλογή με το τεράστιο συναισθηματικό φορτίο του ΟΦΗ και μετά οποιαδήποτε επιστημονική, πολεοδομική ή πολιτική ένσταση να εμφανίζεται περίπου ως προσπάθεια να μπλοκαριστεί το γήπεδο.
Αυτό θα ήταν λάθος.Και κυρίως θα ήταν άδικο απέναντι στον ίδιο τον ΟΦΗ.
Ο ΟΦΗ δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως ασπίδα απέναντι στην κριτική
Το νέο γήπεδο είναι ένα τεράστιο ζήτημα για τον ΟΦΗ.Αλλά είναι ταυτόχρονα ένα τεράστιο ζήτημα για το Ηράκλειο.Και οι δύο αυτές αλήθειες μπορούν να συνυπάρχουν.
Το να ζητά κάποιος κυκλοφοριακή μελέτη δεν τον κάνει εχθρό του ΟΦΗ.
Το να ρωτά πόσο θα κοστίσουν οι απαλλοτριώσεις δεν τον κάνει εχθρό του ΟΦΗ.
Το να αναρωτιέται εάν πρέπει να θυσιαστούν κοινόχρηστοι χώροι δεν τον κάνει εχθρό του ΟΦΗ.
Το να ζητά να εξεταστούν εναλλακτικές χωροθετήσεις δεν τον κάνει εχθρό του ΟΦΗ.
Και το να απαιτεί να αποφασίσουν τα αρμόδια θεσμικά όργανα αφού προηγηθούν οι απαραίτητες μελέτες δεν τον κάνει εχθρό του ΟΦΗ.
Με διαρροές και με μια επικοινωνιακή διαχείριση που δίνει την εικόνα πως η επιλογή του Κορώνη Μαγαρά είχε ουσιαστικά κλειδώσει, όποιος τολμήσει να εκφράσει επιφυλάξεις ή να ζητήσει περισσότερες μελέτες κινδύνευει να βρεθεί απέναντι όχι μόνο στη Δημοτική Αρχή, αλλά και-έμμεσα ή άμεσα-στον κόσμο του ΟΦΗ.
Και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο σημείο της υπόθεσης.
Γιατί όταν μια επιλογή παρουσιάζεται λίγο έως πολύ ως ειλημμένη απόφαση, δημιουργείται ένα τεχνητό δίλημμα: ή είσαι με το γήπεδο και άρα με τον ΟΦΗ ή είσαι απέναντι.
Με αυτή τη λογική, όποιος ζητά κυκλοφοριακή μελέτη εμφανίζεται να βάζει εμπόδια.
Όποιος ρωτά πόσο θα κοστίσουν οι απαλλοτριώσεις εμφανίζεται να καθυστερεί το έργο.
Όποιος αναρωτιέται εάν πρέπει να θυσιαστούν κοινόχρηστοι χώροι εμφανίζεται να αμφισβητεί την ίδια την ανάγκη του γηπέδου.
Και όποιος ζητά να εξεταστούν εναλλακτικές χωροθετήσεις κινδυνεύει να παρουσιαστεί ως κάποιος που «δεν θέλει το γήπεδο».
Όμως αυτό δεν είναι η συζήτηση.
Η συζήτηση είναι εάν η Κορώνη Μαγαρά αποτελεί πράγματι την καταλληλότερη λύση και εάν αυτό μπορεί να αποδειχθεί με σοβαρή πολεοδομική, κυκλοφοριακή και επιστημονική τεκμηρίωση.
Ο ΟΦΗ δεν χρειάζεται υπερασπιστές απέναντι σε όσους κάνουν ερωτήσεις.
Και η Δημοτική Αρχή δεν χρειάζεται να χρησιμοποιεί το τεράστιο συναισθηματικό κεφάλαιο της ομάδας ως ασπίδα απέναντι στην κριτική.
Το γήπεδο πρέπει να συζητηθεί ως αυτό που πραγματικά είναι: ένα έργο που αφορά τον ΟΦΗ, αλλά δεσμεύει και επηρεάζει ολόκληρη την πόλη.
Γι’ αυτό και η κριτική δεν είναι επίθεση στον ΟΦΗ.
Είναι μέρος της διαδικασίας που πρέπει να προηγηθεί μιας τόσο μεγάλης απόφασης.
Και κανένας οπαδός του ΟΦΗ δεν έχει να φοβηθεί από μια σοβαρή επιστημονική συζήτηση.
Το αντίθετο.
Οι αρχιτέκτονες κάνουν και κάτι ακόμη πιο ενοχλητικό: προτείνουν άλλη λύση
Ο ΣΑΝΗ δεν περιορίζεται στο να εκφράσει ενστάσεις.Βάζει στο τραπέζι την εξέταση της περιαστικής ζώνης του Ηρακλείου ως πιθανής εναλλακτικής χωροθέτησης.
Το σκεπτικό του είναι συγκεκριμένο: εκεί θα μπορούσαν να αναζητηθούν οι απαιτούμενες εκτάσεις, οι υποστηρικτικές χρήσεις, οι χώροι στάθμευσης και οι κυκλοφοριακές υποδομές χωρίς να αφαιρεθεί πολύτιμο απόθεμα κοινόχρηστου χώρου από τον ήδη επιβαρυμένο αστικό ιστό.
Είναι η καλύτερη λύση;Αυτό ακριβώς πρέπει να μελετηθεί.Όπως πρέπει να μελετηθεί και η Κορώνη Μαγαρά.
Αλλά αυτή είναι η ουσία του σχεδιασμού: πρώτα συγκρίνεις εναλλακτικές και μετά αποφασίζεις. Δεν αποφασίζεις πρώτα και μελετάς μετά.
Το γήπεδο πρέπει να γίνει αλλά η πόλη δεν πρέπει να γίνει παράπλευρη απώλεια
Το Ηράκλειο και ο ΟΦΗ δικαιούνται ένα σύγχρονο γήπεδο.
Ένα γήπεδο αντάξιο της ιστορίας της ομάδας, των φιλάθλων της και μιας πόλης που θέλει να κοιτάξει μπροστά.
Ακριβώς γι’ αυτό το έργο δεν επιτρέπεται να ξεκινήσει στραβά.
Δεν επιτρέπεται μια απόφαση που θα δεσμεύσει δεκάδες στρέμματα και θα επηρεάσει μια ολόκληρη περιοχή για πολλές δεκαετίες να μετατραπεί σε επικοινωνιακή κούρσα για το ποιος θα εμφανιστεί περισσότερο «ΟΦΗ».
Ούτε ο Δήμαρχος.
Ούτε η Περιφέρεια.
Ούτε η αντιπολίτευση.
Ούτε κανείς.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «είσαι υπέρ ή κατά του γηπέδου;».
Αυτό είναι ένα βολικό και παραπλανητικό δίλημμα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:Ποια λύση είναι καλύτερη για τον ΟΦΗ χωρίς να είναι χειρότερη για το Ηράκλειο;
Και σε αυτό δεν απαντούν ούτε τα κασκόλ ούτε τα χειροκροτήματα.Απαντούν οι μελέτες, τα δεδομένα, οι επιστήμονες, η δημόσια διαβούλευση και τελικά οι θεσμικές αποφάσεις.
Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων έκανε λοιπόν αυτό που έπρεπε να έχει γίνει από την πρώτη ημέρα: άνοιξε τη συζήτηση πριν κλείσει.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη υπηρεσία που μπορεί σήμερα κάποιος να προσφέρει και στην πόλη και στον ΟΦΗ.
Γιατί το Ηράκλειο χρειάζεται νέο γήπεδο.
Δεν χρειάζεται όμως ένα νέο γήπεδο χτισμένο πάνω σε ένα παλιό ελληνικό μοντέλο: πρώτα δημιουργούμε το τετελεσμένο και μετά ψάχνουμε τις μελέτες που θα το δικαιολογήσουν.
