Politica 89.8
Το μυστήριο των 4.000 τόνων απορριμμάτων στο Ηράκλειο-Μπήκε ο ιδιώτης και εκτοξεύτηκαν οι ποσότητες και το κόστος ταφής
Πώς είναι δυνατόν ένας Δήμος να εμφανίζει ξαφνικά έως και 57% περισσότερα απορρίμματα, χωρίς αντίστοιχη αύξηση του πληθυσμού ή τεκμηριωμένη μεταβολή της τουριστικής δραστηριότητας; Πού βρίσκονταν τα προηγούμενα χρόνια οι επιπλέον 4.000 τόνοι; Ποιος ζυγίζει τα απορρίμματα, ποιος ελέγχει τις ποσότητες και γιατί η εκρηκτική αύξηση συμπίπτει χρονικά με την είσοδο του ιδιώτη στην αποκομιδή;
Τα ερωτήματα αυτά δεν αποτελούν πλέον μια θεωρητική συζήτηση. Προκύπτουν από τα επίσημα στοιχεία που παρουσίασε ο ίδιος ο Αντιδήμαρχος Καθαριότητας του Δήμου Ηρακλείου, Γιώργος Τσαγκαράκης, στη συνέντευξή του στις 29 Σεπτεμβρίου στον Politica 89.8, στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά» (ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ)
Και αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τη χθεσινή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, όπου το ζήτημα άνοιξε πλέον επισήμως, προκαλώντας αντιπαράθεση, χωρίς ωστόσο να δοθούν επαρκώς τεκμηριωμένες εξηγήσεις για την εντυπωσιακή αύξηση των ποσοτήτων.
Γιατί εδώ δεν συζητάμε απλώς για περισσότερα σκουπίδια.Συζητάμε για χιλιάδες επιπλέον τόνους που εμφανίζονται στις καταγραφές, για εκατομμύρια ευρώ πρόσθετης οικονομικής επιβάρυνσης και για ένα σύστημα διαχείρισης στο οποίο το βάρος των απορριμμάτων έχει άμεση οικονομική σημασία.
Από τους 7.000 στους 11.000 τόνους-Τι ακριβώς συνέβη;
Στη συνέντευξη της 29ης Σεπτεμβρίου, ο Γιώργος Τσαγκαράκης παρουσίασε στοιχεία που προκαλούν εύλογο προβληματισμό.Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά:«Είχαμε 7.000 τόνους τον Απρίλιο και μέσο όρο γύρω στις 7.000 τόνους για ενάμιση χρόνο περίπου. Τον Μάιο πήγαμε στους 9.000, τον Ιούνιο στους 10.000, τον Ιούλιο φτάσαμε στους 11.000 και ξανακατεβήκαμε μετά στους 10.000».
Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί.Από έναν μέσο όρο περίπου 7.000 τόνων για ενάμιση χρόνο, ο Δήμος εμφανίζεται να συλλέγει μέσα σε λίγους μήνες έως και 11.000 τόνους.Πρόκειται για αύξηση 4.000 τόνων, δηλαδή περίπου 57%, ενώ ακόμη και η υποχώρηση στους 10.000 τόνους αντιστοιχεί σε αύξηση σχεδόν 43% σε σχέση με την προηγούμενη βάση.
Μια τέτοια μεταβολή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια συνηθισμένη διακύμανση.Πολύ περισσότερο όταν δεν έχει παρουσιαστεί τεκμηριωμένη εξήγηση που να συνδέει την αύξηση με αντίστοιχη μεταβολή του πληθυσμού, της τουριστικής κίνησης ή άλλων παραγόντων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τόσο δραστικά την παραγωγή απορριμμάτων.
Η εξήγηση της καλύτερης αποκομιδής και το μεγάλο κενό
Η δημοτική αρχή συνδέει την αύξηση των συλλεγόμενων ποσοτήτων με τη βελτίωση του μηχανισμού καθαριότητας μετά την ενεργοποίηση της σύμβασης με τον ιδιώτη.Ο ίδιος ο αντιδήμαρχος βαθμολόγησε την εικόνα της καθαριότητας με «8 στα 10», έναντι «4 στα 10» πριν από την εφαρμογή του νέου μοντέλου.
Ας δεχτούμε, λοιπόν, ότι η αποκομιδή βελτιώθηκε.Ας δεχτούμε ότι πλέον συλλέγονται απορρίμματα που προηγουμένως παρέμεναν στους κάδους ή σε διάφορα σημεία της πόλης.
Μπορεί, όμως, αυτή η εξήγηση να δικαιολογήσει 4.000 επιπλέον τόνους μέσα σε έναν μήνα;Διότι εάν η ποσότητα αυτή αποδίδεται αποκλειστικά στη βελτίωση της αποκομιδής, προκύπτει ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα.
Τι συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια με αυτούς τους χιλιάδες τόνους;Παρέμεναν αμάζευτοι; Συσσωρεύονταν διαρκώς στους κάδους; Απομακρύνονταν με διαφορετικό τρόπο; Δεν καταγράφονταν στις ίδιες κατηγορίες; Ή μήπως σήμερα καταγράφονται ποσότητες που προηγουμένως δεν περιλαμβάνονταν στα συγκεκριμένα στοιχεία;
Προφανώς, η αύξηση της αποτελεσματικότητας μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερες συλλεγόμενες ποσότητες, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζονται παλαιές συσσωρεύσεις.Αυτό, όμως, απαιτεί συγκεκριμένη τεκμηρίωση.
Πόσοι τόνοι προέρχονται από παλαιά συσσωρευμένα απορρίμματα; Πόσοι από ογκώδη αντικείμενα; Πόσοι από τη συνήθη καθημερινή αποκομιδή;
Χωρίς αυτές τις απαντήσεις, η γενική επίκληση της βελτίωσης της καθαριότητας δεν αρκεί.Άλλωστε, οι 4.000 επιπλέον τόνοι του Ιουλίου αντιστοιχούν σε περίπου 129 πρόσθετους τόνους την ημέρα, εάν επιμεριστούν στις 31 ημέρες του μήνα.
Δεν πρόκειται για μια ποσότητα που μπορεί να περάσει απαρατήρητη ή να εξηγηθεί με μια γενική αναφορά στην καλύτερη λειτουργία των απορριμματοφόρων.
Η χρονική σύμπτωση με την είσοδο του ιδιώτη
Σύμφωνα με όσα προκύπτουν από τις δηλώσεις του αντιδημάρχου, η εκρηκτική αύξηση δεν αποτελούσε μια σταθερή τάση των προηγούμενων μηνών ή ετών.Αντιθέτως, οι ποσότητες παρέμεναν κοντά στους 7.000 τόνους για περίπου ενάμιση χρόνο και στη συνέχεια αυξήθηκαν απότομα κατά την περίοδο εφαρμογής του νέου μοντέλου καθαριότητας.
Η σύμπτωση με την ενεργοποίηση της σύμβασης του ιδιώτη είναι επομένως ένα γεγονός που απαιτεί διερεύνηση.Αυτό δεν αποδεικνύει ότι ο ιδιώτης ευθύνεται για την αύξηση ή ότι υπάρχει κάποια παρατυπία.
Αποδεικνύει, όμως, ότι η δημοτική αρχή οφείλει να εξηγήσει με μετρήσιμα στοιχεία τι ακριβώς άλλαξε.
Άλλαξαν τα δρομολόγια; Άλλαξαν οι περιοχές αποκομιδής; Άλλαξε ο τρόπος καταγραφής; Συμπεριλήφθηκαν νέες κατηγορίες απορριμμάτων; Μεταβλήθηκε η διαδικασία μεταφοράς ή ζύγισης;
Και κυρίως, γιατί μια τόσο μεγάλη μεταβολή εμφανίζεται ακριβώς αυτή την περίοδο;Η χρονική σύμπτωση δεν αποτελεί απόδειξη. Αποτελεί, όμως, σοβαρό λόγο ελέγχου.
Ποιος ζυγίζει τα απορρίμματα και ποιος ελέγχει τις ζυγίσεις;
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση όταν εξεταστεί η οικονομική πλευρά της διαχείρισης.Η ποσότητα των απορριμμάτων δεν είναι απλώς ένας στατιστικός δείκτης.Αποτελεί βασική παράμετρο υπολογισμού του κόστους μεταφοράς, επεξεργασίας και ταφής, ανάλογα με τους όρους των αντίστοιχων συμβάσεων και τις ισχύουσες χρεώσεις.
Επομένως, η ακρίβεια των ζυγίσεων και η διαφάνεια στην καταγραφή των ποσοτήτων έχουν καθοριστική σημασία.Ποιος πραγματοποιεί τις ζυγίσεις των απορριμματοφόρων;Σε ποιες εγκαταστάσεις γίνονται;Ποιος έχει την ευθύνη λειτουργίας και ελέγχου των γεφυροπλαστιγγών;Ποιος παραλαμβάνει και πιστοποιεί τα ζυγολόγια;Υπάρχει ανεξάρτητη διασταύρωση των καταγραφών από τις υπηρεσίες του Δήμου; Έχει αλλάξει οποιοδήποτε στάδιο αυτής της διαδικασίας μετά την είσοδο του ιδιώτη;Και τελικά, έχει πραγματοποιηθεί συγκριτικός έλεγχος των ζυγολογίων πριν και μετά την ενεργοποίηση της σύμβασης;
Τα ερωτήματα αυτά είναι απολύτως συγκεκριμένα και επιδέχονται εξίσου συγκεκριμένες απαντήσεις.Δεν απαιτούν πολιτικές διαβεβαιώσεις.Απαιτούν έγγραφα, ζυγολόγια, καταστάσεις δρομολογίων, στοιχεία παραδόσεων και πιστοποιήσεις ποσοτήτων.
Από τα 3 στα 4,5 εκατομμύρια ευρώ-Ο λογαριασμός εκτοξεύεται
Η οικονομική διάσταση της υπόθεσης δεν αποτελεί υπόθεση εργασίας.Την επιβεβαίωσε ο ίδιος ο αντιδήμαρχος στη συνέντευξή του στον Politica 89.8.«Το τέλος ταφής είναι 3 εκατομμύρια. Φέτος θα μας στοιχίσει 4,5. Ήταν 3. Το 1,5 εκατομμύριο πρέπει από κάπου να το βρούμε. Δεν έχει σχέση με τις υπηρεσίες που προσφέρουμε. Έχει σχέση με τον όγκο των απορριμμάτων που έχουμε μαζέψει. Αυτή τη στιγμή έχουν αυξηθεί οι όγκοι απορριμμάτων που έχουμε πλέον συλλέξει κατά πολύ».
Η παραδοχή αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική.Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η επιβάρυνση αυξάνεται κατά 1,5 εκατομμύριο ευρώ, δηλαδή κατά 50%.Και ο ίδιος αποδίδει τη μεταβολή στην αύξηση των συλλεγόμενων απορριμμάτων.
Επομένως, δεν πρόκειται μόνο για μια συζήτηση γύρω από το αν η πόλη είναι καθαρότερη.Πρόκειται για μια μεταβολή που επιβαρύνει σημαντικά τα οικονομικά του Δήμου.Και το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος τελικά πληρώνει αυτόν τον λογαριασμό.
Διότι τα πρόσθετα 1,5 εκατομμύρια ευρώ πρέπει να καλυφθούν από κάπου.Από ποιους κωδικούς του δημοτικού προϋπολογισμού;Από ποια διαθέσιμα;Με ποια επίπτωση στις υπόλοιπες υπηρεσίες;Και υπάρχει ενδεχόμενο αυτή η επιβάρυνση να επηρεάσει μελλοντικά ακόμη περισσότερο τα ανταποδοτικά τέλη που καταβάλλουν οι δημότες;
Απο τη στιγμή που η αμοιβή ιδιωτικού φορέα(ΧΥΤΑ) συνδέεται με τις παραδιδόμενες ή διαχειριζόμενες ποσότητες, τότε η αύξηση των τόνων μπορεί να συνεπάγεται και αύξηση των σχετικών εσόδων του.
Το Δημοτικό Συμβούλιο και οι απαντήσεις που εξακολουθούν να λείπουν
Το θέμα έφτασε πλέον και στο Δημοτικό Συμβούλιο Ηρακλείου, όπου προκάλεσε αντιπαράθεση.Ωστόσο, σύμφωνα με όσα αναδείχθηκαν στη συζήτηση, δεν προέκυψε μια ολοκληρωμένη, τεκμηριωμένη εξήγηση για την απότομη μεταβολή των ποσοτήτων.
Η δημοτική αρχή καλείται πλέον να παρουσιάσει όχι απλώς μια γενική αποτίμηση της καθαριότητας, αλλά μια αναλυτική εικόνα των πραγματικών δεδομένων.Χρειάζεται πλήρης μηνιαία σύγκριση των ποσοτήτων για το 2024, το 2025 και το 2026, με διαχωρισμό ανά κατηγορία αποβλήτων.Χρειάζεται επίσης να διευκρινιστεί εάν οι 7.000, οι 9.000, οι 10.000 και οι 11.000 τόνοι αφορούν απολύτως συγκρίσιμες ποσότητες.
Εάν, για παράδειγμα, στους μεταγενέστερους μήνες περιλαμβάνονται κατηγορίες που δεν υπολογίζονταν προηγουμένως, τότε μέρος της αύξησης μπορεί να είναι λογιστικό και όχι πραγματικό.Εάν, αντίθετα, οι κατηγορίες, οι μέθοδοι μέτρησης και τα όρια καταγραφής παρέμειναν ίδια, η δημοτική αρχή οφείλει να εξηγήσει την πραγματική προέλευση των πρόσθετων ποσοτήτων.
Απαιτείται ακόμη η παρουσίαση των πραγματικών χρεώσεων ανά τόνο και η διάκριση ανάμεσα στο τέλος ταφής και στο συνολικό κόστος διαχείρισης.
Γιατί μια αύξηση 50% στη συνολική επιβάρυνση δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει ότι αυξήθηκε ισόποσα αποκλειστικά το βάρος των απορριμμάτων.Χρειάζεται να γνωρίζουμε εάν έχουν μεταβληθεί και οι συντελεστές χρέωσης, οι κατηγορίες αποβλήτων ή άλλες οικονομικές παράμετροι.
Η καθαρότερη πόλη δεν μπορεί να αποτελεί απάντηση για τα πάντα
Η βελτίωση της καθαριότητας είναι ασφαλώς θετική εξέλιξη, εφόσον επιβεβαιώνεται στην καθημερινότητα των πολιτών.Αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως γενική απάντηση σε κάθε ερώτημα που αφορά το κόστος και τη διαχείριση.
Άλλο πράγμα είναι να απομακρύνονται εγκαίρως τα απορρίμματα από τους κάδους και άλλο να εμφανίζεται μια απότομη αύξηση χιλιάδων τόνων στις επίσημες καταγραφές.Άλλο πράγμα είναι η καλύτερη οργάνωση της υπηρεσίας και άλλο η τεκμηρίωση μιας πρόσθετης επιβάρυνσης 1,5 εκατομμυρίου ευρώ.Και άλλο πράγμα είναι να αναγνωρίζει κανείς ότι η αποκομιδή βελτιώθηκε και άλλο να αποδέχεται χωρίς έλεγχο κάθε αριθμό που παρουσιάζεται.
Η αποτελεσματικότητα δεν καταργεί την ανάγκη λογοδοσίας. Αντιθέτως, όταν συνοδεύεται από τόσο μεγάλη αύξηση του κόστους, καθιστά τη λογοδοσία ακόμη πιο επιτακτική.
Το ερώτημα των 4.000 τόνων παραμένει
Η υπόθεση μπορεί να έχει μια απολύτως νόμιμη και τεχνικά τεκμηριωμένη εξήγηση.Μπορεί να συνδέεται με την απομάκρυνση παλαιών συσσωρεύσεων, με αλλαγές στα δρομολόγια, με την αύξηση των ογκωδών απορριμμάτων, με διαφορετική ταξινόμηση ή με συνδυασμό παραγόντων.
Μπορεί, όμως, να αποκαλύψει και σοβαρές αδυναμίες στον τρόπο καταγραφής, ελέγχου ή οικονομικής διαχείρισης των ποσοτήτων.Αυτό ακριβώς πρέπει να διερευνηθεί.
Γιατί τα δεδομένα που έχει παρουσιάσει η ίδια η δημοτική αρχή δημιουργούν ένα πραγματικό ζήτημα διαφάνειας.Επί ενάμιση χρόνο οι ποσότητες κινούνταν κοντά στους 7.000 τόνους.Μέσα σε λίγους μήνες έφτασαν έως τους 11.000.Η μεταβολή συμπίπτει χρονικά με την εφαρμογή του νέου μοντέλου καθαριότητας.
Και την ίδια στιγμή ο Δήμος εμφανίζεται να επιβαρύνεται με επιπλέον 1,5 εκατομμύριο ευρώ για την ταφή των απορριμμάτων, σύμφωνα με τις δηλώσεις του αρμόδιου αντιδημάρχου.
Τέσσερα στοιχεία που, όταν εξετάζονται μαζί, δεν επιτρέπουν στη δημοτική αρχή να περιορίζεται σε γενικόλογες εξηγήσεις.
Ο Δήμος Ηρακλείου οφείλει να παρουσιάσει δημόσια τα αναλυτικά στοιχεία των ποσοτήτων, τις διαδικασίες ζύγισης, τους μηχανισμούς ελέγχου και την πλήρη οικονομική αποτύπωση των χρεώσεων.Όχι επειδή έχει αποδειχθεί κάποια παρατυπία.Αλλά ακριβώς επειδή η διαφάνεια είναι ο μόνος τρόπος να αποκλειστεί μια τέτοια πιθανότητα.
Και μέχρι να δοθούν αυτές οι απαντήσεις, ένα ερώτημα θα παραμένει αναπάντητο:
Πώς γίνεται, με την είσοδο του ιδιώτη, να εμφανίζονται έως και 4.000 επιπλέον τόνοι απορριμμάτων τον μήνα και ο λογαριασμός του Δήμου να αυξάνεται κατά 1,5 εκατομμύριο ευρώ;
Τελικά, τι αυξήθηκε τόσο θεαματικά στο Ηράκλειο; Τα σκουπίδια, η αποτελεσματικότητα της αποκομιδής ή οι ποσότητες που καταγράφονται και χρεώνονται;
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με εκτιμήσεις.Μόνο με στοιχεία. Και αυτά οφείλει να τα παρουσιάσει η δημοτική αρχή.
