Politica 89.8
Φάκελος Αποσελέμη: Έτσι οδήγησαν σε αδιέξοδο το έργο- Στοιχεία “φωτιά” για την κακοδιαχείριση της εγκατάστασης
Υπάρχουν έργα που απογυμνώνονται από την κακή τύχη. Και υπάρχουν και έργα που απογυμνώνονται από επιλογές. Το φράγμα Αποσελέμη δεν ανήκει στην πρώτη κατηγορία. Εκεί όπου η υποβάθμιση δεν είναι ατύχημα, αλλά αποτέλεσμα συστηματικών αποφάσεων, διοικητικής αδράνειας και μιας κουλτούρας συγκάλυψης στον Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης.
Σε μια περίοδο που η Ανατολική Κρήτη διψά και οι Δήμοι ζητούν να κηρυχθούν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, το μεγαλύτερο υδραυλικό-υδρευτικό έργο της περιοχής αδυνατεί να ανταποκριθεί ακόμη και στα στοιχειώδη. Όχι γιατί δεν μπορεί. Αλλά γιατί, όπως αποκαλύπτει το πλήρες χρονικό που παρουσιάζει σημείο προς σημείο για πρώτη φορά σήμερα το Politica , οδηγήθηκε βήμα-βήμα σε αυτό το αδιέξοδο .
Η αποψίλωση της εμπειρίας και η αρχή της αποσύνθεσης
Το τέλος του 2023 αποτέλεσε τομή. Αποχώρησαν τρεις κομβικοί υπεύθυνοι της εγκατάστασης επεξεργασίας νερού: ένας Χημικός Μηχανικός ως υπεύθυνος λειτουργίας, ένας Μηχανολόγος Μηχανικός ως υπεύθυνος συντήρησης και ένας Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ως υπεύθυνος αυτοματισμών.Oυσιαστικά ήταν η τριανδρία στην οποία στηρίχθηκε η έναρξη λειτουργίας του Φράγματος Αποσελέμη.Ενος κορυφαίου έργου τεχνικά και επιστημονικά με ιδιαιτερότητες που ποτέ άλλοτε δεν είχαν διαχειριστεί σε επίπεδο Κρήτης. Μαζί τους αποχώρησε και σημαντικό μέρος εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού, όπως συντηρητές και προσωπικό πληροφορικής.
Οι εργαζόμενοι αυτοί λειτουργούσαν με κριτήρια ιδιωτικού τομέα, επιτυγχάνοντας υψηλό επίπεδο λειτουργίας, αλλά αμείβονταν με το ενιαίο μισθολόγιο δημοσίων υπαλλήλων, παρότι ήταν εξωτερικοί συνεργάτες με μπλοκάκι. Η σύγκρουση με την σημερινή διοίκηση -και ενω είχαν διαχειριστεί με επιτυχία πολλές διοικήσεις στο παρελθόν απο διαφορετικούς πολιτικούς χώρους-, η υποτίμηση της εργασίας και η έλλειψη κινήτρων οδήγησαν σε ένα κύμα αποχωρήσεων που απογύμνωσε το έργο από την τεχνογνωσία του.
Αντικατάσταση με άπειρες «λύσεις ανάγκης» και εκτόξευση κόστους
Η απάντηση του ΟΑΚ δεν ήταν η στελέχωση με έμπειρους μηχανικούς, αλλά η ανάθεση σε εξωτερικούς συνεργάτες. Στη θέση του Χημικού Μηχανικού τοποθετήθηκε Μηχανικός Περιβάλλοντος από το Ηράκλειο με αμοιβή περίπου 2.400 ευρώ τον μήνα, ενώ για τις θέσεις συντήρησης και αυτοματισμών επιλέχθηκαν Μηχανολόγος Μηχανικός και Ηλεκτρολόγος Μηχανικός από τον Άγιο Νικόλαο αντίστοιχα, με αντίστοιχες αμοιβές.
Ωστόσο παράλληλα, ο ΟΑΚ ¨αγόρασε¨ για λογαριασμό τους συμβουλευτικές υπηρεσίες από εταιρία περιβαλλοντικής διαχείρισης για να υποστηρίξει το έργο του καθενός ξεχωριστά! Δηλαδή ανατέθηκαν συμβάσεις ύψους περίπου 2.500 ευρώ τον μήνα ανά άτομο. Έτσι κατέληξε η συμβουλευτική για τους τρεις υπεύθυνους να κοστίζει συνολικά περισσότερο από τις ίδιες τις αμοιβές των τριων μηχανικών που είχαν προσληφθεί. Πρακτικά έξι μισθοί για το έργο τριών! Η ανάθεση στο ΔΙΑΥΓΕΙΑ ανέφερε συμβουλευτική υποστήριξη στους παρόχους υπηρεσιών της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Νερού(ΕΕΝ). Δηλαδή αναθέτουν σε παρόχους υπηρεσιών (μηχανικό περιβάλλοντος, μηχανολόγο μηχανικό και ηλεκτρολόγο μηχανικό ) τη λειτουργία της ΕΕΝ και στη συνέχεια επειδή πιθανότητα δεν μπορούν να ανταποκριθούν λόγω απειρίας στο συγκεκριμένο έργο ,¨αγοράζουν¨ και συμβουλευτικές υπηρεσίες επιπρόσθετα για τη συμβουλευτική υποστήριξη καθενός από αυτούς (2.500 €/ μήνα x 3).
Το αποτέλεσμα δεν ήταν μόνο η πρόδηλη εκτόξευση του κόστους προσωπικού αλλά και το γεγονός οτι δεν σημειώθηκε η αντίστοιχη βελτίωση στην απόδοση.
Την ίδια στιγμή, η διοικητική δομή αλλοιώθηκε πλήρως. Τη θέση του Διευθυντή Διαχείρισης Υδραυλικών Έργων(πολιτικός μηχανικός) κατέλαβε προσωρινά ο Διευθυντής Διοικητικών Υπηρεσιών ,ο οποίος δεν διαθέτει τεχνική ειδικότητα (γι αυτό άλλωστε επι σειρά ετών ήταν στη διεύθυνση διοίκησης που δεν έχει τεχνικό αντικείμενο), ενώ ορίστηκε και δεύτερος αναπληρωτής, Ηλεκτρολόγος Μηχανικός, ο οποίος δήλωσε ότι δεν μπορεί να ασχοληθεί λόγω φόρτου ως Διευθυντής Κατασκευών.
Στην πράξη, την τεχνική διαχείριση λειτουργίας του Φράγματος ασκεί διοικητικό στέλεχος χωρίς τεχνική κατάρτιση, με ότι αυτό συνεπάγεται.Ενδεικτικό της αδυναμίας ήταν οτι ο ΟΑΚ αναγκάστηκε να ορίσει δυο αναπληρωτές για να αντικαταστήσουν -ανεπιτυχώς όπως αποδεικνύεται εκ του αποτελέσματος- τον μέχρι τότε Διευθυντή Διαχείρισης Υδραυλικών Έργων.Το συγκεκριμένο στέλεχος με τη φυγή του απο το Φράγμα Αποσελέμη ,που δεν τον διατήρησε ως εξωτερικό συνεργάτη μετά τη συνταξιοδότηση του, φρόντισε να το ¨απορροφήσει¨ η ΤΕΡΝΑ αναγνωρίζοντας την επιστημονική του επάρκεια και κυρίως την εμπειρία που είχε συσσωρεύσει επι 10ετία στο Φράγμα.
Το 2024 της εγκατάλειψης
Όλα αυτά, οδήγησαν, από το 2024 με κορύφωση το 2025, στο να εμφανίζονται βασικά λειτουργικά προβλήματα της ΕΕΝ Αποσελέμη και επακόλουθα της ποιότητας του παραγόμενου νερού. Οι άνθρωποι που ανέλαβαν δεν μελέτησαν καθόλου τα έργα, δεν ασχολήθηκαν ουσιαστικά με αυτά και τη ρύθμιση των διεργασιών επεξεργασίας του νερού ενω δεν πραγματοποιήθηκαν οι απαραίτητες συντηρήσεις του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού.
Η εγκατάσταση επεξεργασίας νερού λειτουργούσε με ελάχιστη παροχή, βασιζόμενη αποκλειστικά στην εμπειρία και τη ρύθμιση των προηγούμενων ετών. Τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν πραγματοποιήθηκαν ουσιαστικές προληπτικές συντηρήσεις. Το έργο αφέθηκε στη μοίρα του.
Δεν υπήρξε συστηματική παρακολούθηση των διεργασιών επεξεργασίας, δεν έγιναν οι απαραίτητες ρυθμίσεις και ο ηλεκτρομηχανολογικός εξοπλισμός δεν συντηρήθηκε, παρότι το σύστημα διαθέτει διπλές γραμμές λειτουργίας για συνεχή λειτουργία 24/7 .
Αυτή η κατάσταση ανάγκασε στις 3 Σεπτεμβρίου του 2025 τον πρόεδρο του ΟΑΚ, μιλώντας στον Politica 89.8, να παραδεχθεί ανθρώπινα λάθη στη διαχείριση του έργου αλλά χωρίς ουσιαστικά στη συνέχεια να γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές.
Το 2025 των λαθών και της ¨κατάρρευσης¨
Το 2025, εν μέσω έντονης λειψυδρίας, η εγκατάσταση υπολειτουργούσε ή παρέμενε εκτός λειτουργίας για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Προέκυψαν σοβαρά τεχνικά προβλήματα, όπως βλάβη στη μία γραμμή οζόνωσης που δεν συντηρήθηκε, ενώ στην άλλη καταγράφηκε ακόμη και περιστατικό πυρκαγιάς.
Παράλληλα, καταγράφηκαν σοβαρά ανθρώπινα λάθη. Το σύστημα τροφοδοτήθηκε χωρίς να λειτουργεί η οζόνωση, με αποτέλεσμα το νερό να γεμίσει με μαγγάνιο, το οποίο παρέμεινε σε διαλυμένη μορφή και δεν μπορούσε να καθιζάνει. Σε άλλη περίπτωση, δεν ενεργοποιήθηκε η αντλία πολυηλεκτρολύτη, ακυρώνοντας τη διαδικασία κροκιδοκαθίζησης και οδηγώντας ξανά σε επιβάρυνση της ποιότητας του νερού.
Το αποτέλεσμα ήταν εκατοντάδες χιλιάδες κυβικά μέτρα νερού να χαθούν, καταλήγοντας σε ρέματα, στερώντας απο τις δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης Ηρακλείου, Χερσονήσου και Αγίου Νικολάου, κρίσιμες ποσότητες νερού.Γεγονός σκανδαλώδες για το οποίο κανείς ποτέ δεν απολογήθηκε και δεν ανέλαβε την ευθύνη.
Οι δικλείδες που δεν συντηρήθηκαν και χάνονται χιλιάδες κυβικά
Σήμερα, το σύστημα λειτουργεί με δραματικά μειωμένη απόδοση. Οι δικλείδες του Οροπεδίου Λασιθίου, που στο παρελθόν μπορούσαν να αποδώσουν πάνω από 60.000 κυβικά μέτρα ανά ώρα, λειτουργούν πλέον στο μισό, φτάνοντας μόλις τα 25.000–30.000 κυβικά μέτρα ανά ώρα.
Η μία δικλείδα λειτουργεί χειροκίνητα, ενώ η δεύτερη παραμένει κλειστή. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες κυβικά μέτρα νερού χάνονται καθημερινά, ενώ η διοίκηση παραδέχεται εισροές περίπου 600.000 κυβικών μέτρων σε 24 ώρες(25.000 ανα ώρα), επιβεβαιώνοντας ότι το σύστημα δεν αποδίδει το μέγιστο των δυνατοτήτων του καθώς αποδίδει τη μισή ποσότητα απο αυτή που μπορεί αλλά λόγω βλάβης που αφέθηκε στη τύχη της επι σχεδόν 1 χρόνο και έτσι οδηγεί σε απώλειες τεράστιων ποσοτήτων νερού , κρίσιμες για τη βιωσιμότητα του Φράγματος και φυσικά της Ανατολικής Κρήτη.
Για ποιές λοιπόν συντηρήσεις μιλούσε ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΟΑΚ οτι γίνονταν κατα τη διάρκεια του 2025 όταν μιλούσε στον Politica 89.8; Μήπως μόνο για την επιδιόρθωση βλαβών που εκδηλώνονταν πλέον πολύ συχνά επειδή ακριβώς δεν γινόνταν συντήρηση;Ποια ήταν η προετοιμασία που είχαν σχεδιάσει ώστε το Φράγμα να είναι τεχνικά έτοιμο να εκμεταλλευτεί τις βροχοπτώσεις ,όπως των τελευταίων ημερών; Aν αυτό δεν είναι διαχειριστική και διοικητική αμέλεια τότε τι είναι ; Ποιος και με ποιο τρόπο θα αναλάβει την ευθύνη ;
Παρά τα επαναλαμβανόμενα προβλήματα, δεν έχουν αποδοθεί ευθύνες. Το ίδιο προσωπικό παραμένει σε κρίσιμες θέσεις, παρότι έχει εμπλακεί σε σειρά λαθών και παραλείψεων. Τα πορίσματα για τα ανθρώπινα λάθη δεν ολοκληρώνονται ή κρύβονται στα συρτάτια του ΟΑΚ ενώ νέα ζητήματα προκύπτουν, όπως η μη συντήρηση των δικλείδων.
Την ίδια στιγμή, η διοίκηση επικαλείται «ανθρώπινα λάθη» χωρίς επιπτώσεις, αποφεύγοντας να αναγνωρίσει τη συνολική αποτυχία του μοντέλου διαχείρισης.
Το προσωπικό που έσωσε το σύστημα , η ¨τιμωρία¨ και το σενάριο για ιδιώτη
Από τον Μάιο του 2025 και επι μήνες το εναπομείναν έμπειρο τεχνικό προσωπικό σε συνεργασία με το προσωπικό του εργαστηρίου ποιότητας νερού (π.χ χημικοί,βιολόγοι κ.α) εργάζονταν εκτάκτως απογευματινές και νυχτερινές ώρες για να επαναφέρουν τη λειτουργία του συστήματος που είχε απολεσθεί λόγω σωρείας διοικητικών και διαχειριστικών λαθών και να εξασφαλίσουν έτσι την υδροδότηση για το καλοκαίρι.
Αντί για επιβράβευση τους επιβλήθηκε μόνιμο απογευματινό ωράριο χωρίς τεχνική και επιστημονική τεκμηρίωση ή αναγκαιότητα και γι΄αυτό έφτασαν σε σημείο πριν απο λίγες ημέρες να οδηγηθούν σε στάση εργασίας αφου μετά από 10 χρόνια υπηρεσίας στην εγκατάσταση του φράγματος , τινάζεται στον ¨αέρα¨ ο οικογενειακός προγραμματισμός τους εξαιτίας της ανεπάρκειας της διοίκησης να διαχειριστεί την κατάσταση.
Ενώ ταυτόχρονα εξωθούνται και εκείνοι με τη σειρά τους σε αποχώρηση λόγω βίαιης ανατροπής της ζωής τους.Μάλιστα πιθανολογούν βασίμως ότι αποτελούν μέρος της Β΄φάσης (η Α΄φάση είχε ολοκληρωθεί με την αποχώρηση των 4 διευθυντών το 2024 ) ενός εκούσιου ή ακούσιου σχεδίου να ¨στεγνώσει¨ πλήρως το έργο απο έμπειρο επιστημονικό προσωπικό ώστε έτσι στην Γ΄φάση να διευκολυνθεί η πλήρης παράδοση του έργου σε ιδιώτη!
Γίνεται ξεκάθαρο οτι ο οργανισμός εμφανίζει δομική αδυναμία στελέχωσης. Οι εξωτερικοί συνεργάτες είναι περισσότεροι από το μόνιμο προσωπικό, ενώ δεν υπάρχει επαρκής αριθμός στελεχών για την κάλυψη κρίσιμων θέσεων.
Η διαχείριση ασκείται από διοικητικά στελέχη χωρίς τεχνική εξειδίκευση, ενώ οι αρμοδιότητες διαχέονται μεταξύ πολλαπλών αναπληρωτών. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο χωρίς ενιαίο σχεδιασμό και χωρίς επιχειρησιακή συνέχεια.
Η χαμένη δεκαετία και το τίμημα για την Κρήτη
Από το 2015 έως το 2023, το έργο παρείχε περίπου 85 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού υψηλής ποιότητας, χωρίς απογευματινή λειτουργία του εργαστηρίου, ακόμη και σε περιόδους λειψυδρίας όπως το 2018.Σήμερα, η εικόνα έχει αντιστραφεί πλήρως. Η ποιότητα έχει υποβαθμιστεί, οι ποσότητες χάνονται, ενώ η Ανατολική Κρήτη βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρό υδροδοτικό πρόβλημα.
Πώς γίνεται ένα έργο σχεδιασμένο για διάρκεια 30 έως 50 ετών να εμφανίζει σημάδια κατάρρευσης μέσα σε τρία χρόνια;
Η απάντηση βρίσκεται σε όλα τα παραπάνω.Και πλέον δεν μπορεί να κρυφτεί.Το ζήτημα δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό.
